Oʻzbek sportida doping bilan bogʻliq muammolar

Doping jarohatlardan oldin, balki keyin turuvchi sportchining eng katta dushmani hisoblanadi. Bu illat sabab yillar davomida orttirilgan obroʻ, nufuzli musobaqalarda qoʻlga kiritilgan medallardan qandaydir soniyalar ichida ayrilib qolish hech gap emas. Xuddi choʻldagi sarob singari bir zumda yoʻq boʻladi qoladi.

Afsuski, yakuniga yetib borayotgan iyul oyi Oʻzbekiston sporti uchun ana shu biz tilga olgan doping mashmashlari bilan yodda qoladigan boʻldi. Eng yomoni, qayd etilgan uch holatdan ikkitasi Parij-2024 Olimpiadasi chempionlari bilan sodir boʻldi. Toʻgʻri, bu ularning Olimpiya oʻyinlarida qoʻlga kiritgan oltin medallarining olib qoʻyilishi bilan yakunlanmadi. Lekin chiroyli ish ham boʻlmadi-da.

Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi va Milliy Antidoping agentligi tomonidan shuncha targʻibot-tashviqot, tushuntirish ishlari olib borilganiga qaramay, doping bilan bogʻliq holatning qayd etilishi hech qanaqasiga oqlab boʻlmaydigan ish. Bu holatlarning oldini olsa boʻlardi. Extiyotsizlik, balki eʼtiborsizlik sabab shunday boʻldi. Bu - biz uchun ogohlik qoʻngʻirogʻi! Etagingni yigʻishtirib ol, degandek ogohlantirish boʻldi. 

Avvaliga taekvondochimiz Ulugʻbek Rashitov oʻz joylashuvi haqida maʼlumot taqdim etish boʻyicha antidoping qoidalarini buzgani uchun ikki yil muddatga musobaqalardan chetlatildi. Toʻgʻri, ikki karra Olimpiada chempionimizning qon tarkibida taqiqlangan modda aniqlanmadi. Ammo antidoping qoidalarining buzilishiga sabab boʻlgan holatning oʻzi ikki yillik diskvalifikatsiyaga yetarli ekanini koʻrdik. 

Keyin dunyoning eng kuchli - UFC ligasida oʻz janglarini muvaffaqiyatli oʻtkazib kelayotgan Ramazon Temirov dopingda "ushlandi". Rashitovdan farqli ravishda aralash yakkakurash ustamizning qon tarkibida taqiqlangan modda aniqlandi. Aniqrogʻi, Ramazon infeksiyaga qarshi dori isteʼmol qilgan, uning tarkibida esa taqiqlangan modda boʻlgan.     

"Tailandga kelgan paytimda menga har xil infeksion yaralar toshdi. Bu har bir sportchi ushbu davlatga kelgan paytida boʻladigan holat ekan. Keyin diyetologim menga dori yozib berdi, men esa uni ichdim. Uch-toʻrt kundan keyin doping nazoratidan kelib, tahlillar olib ketishdi. Javob esa men uchun salbiy boʻldi - men ichgan dori tarkibida doping nazoratida taqiqlangan modda bor ekan", deya vaziyatga izoh berdi Temirov. 

Doping sabab Ramazon Temirovning 26 iyul kuniga belgilangan qozogʻistonlik Asu Almabayevga qarshi jangi bekor qilindi. Agar ish shu bitta jangning bekor qilinishi bilan yakun topsa, bu biz uchun bayram boʻladi. Odatda bunday holatlar uzoq muddatga chetlatishlar bilan tugaydi. Nafasimizni shamol uchirib, biz oʻylagan holat boʻlmasin. Aks holda, chempionlik sari dadil qadam tashlab kelayotgan Temirovning kamar yoʻlidagi orzusi bir necha yilga surilib ketishi mumkin. 

Hali Temirovning doping mojarosini hazm qilmay turib, uchinchi holat ham kuzatildi. Bu safar ham Parij-2024 Olimpiadasi chempioni, jahon chempionati sovrindori nishon markazida boʻldi. Ogʻir vaznli bokschimiz Lazizbek Mullojonov antidoping qoidalarini buzganlikda gumon qilindi. Xalqaro test agentligi bergan xabarga tayanadigan boʻlsak, shu yilning 11 iyun kuni musobaqadan tashqari oʻtkazilgan doping nazorati chogʻida Mullojonovdan olingan namunada metasteron moddasi - anabolik-androgenik steroid aniqlangan. Unga vaqtinchalik musobaqalardan chetlatish jazosi qoʻllanilgan. Bokschimiz bu qaror yuzasidan appelyatsiya berish huquqiga ega.

Darvoqe, Lazizbek bir necha kundan soʻng Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahrida tashkil etilayotgan WBC Gran-prisining 1/4 finalida ringga chiqishi kerak edi. Endi uning raqibi jangsiz yarim finalga yoʻl oladi. Hamyurtimiz ikkinchi bosqichda marokashlik Yuness Baalani 6 raundlik jang yakunida hakamlarning yakdil qarori (60-54, 60-54, 60-54) bilan magʻlub etgandi. Turnir setkasidan koʻrinib turibdi-ki, Mullojonovga magʻlub boʻlgan raqib 1/4 finalga yoʻl olgan. 

Xulosa qiladigan boʻlsak, doping mashmashasi yaxshi emas va bundan mutasaddilarimiz, murabbiylar, shifokorlar va sportchilarning oʻzlari xulosa chiqarib olishi kerak. Yil boshida Xalqaro antidoping agentligidan taqiqlangan preparatlarning roʻyxati keladi. Antibiotik boʻladimi yoki boshqa dori vositalari, shifokorlar sportchilarga uni berayotganda hushyor boʻlishi lozim. 

Doping bu - xalqaro maydondagi obroʻimizga ham soyasolib qoʻyadi. Misqollab yigʻilgan yutuqlar arzimagan eʼtiborsizlik sabab yoʻqqa chiqmasin!