Sunʼiy intellekt dunyo maktablariga ommaviy kirib kelmoqda

Yirik texnologik kompaniyalar maktablarda sunʼiy intellekt (AI) joriy etishni kengaytirmoqda. Biroq ekspertlar va bolalar huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlar bu yondashuv oʻquvchilarda tanqidiy fikrlash koʻnikmalarini susaytirishi mumkinligini taʼkidlamoqda.

2024 yil dekabr oyida Ilon Maskka tegishli xAI kompaniyasi Salvador hukumati bilan hamkorlikni eʼlon qildi. Unga koʻra, milliondan ortiq oʻquvchini qamrab olgan 5 mingdan ziyod davlat maktablarida Grok chat-boti joriy etiladi.

Bundan oldin Microsoft BAAdagi 250 mingdan ortiq oʻquvchi va oʻqituvchi uchun sunʼiy intellekt boʻyicha maxsus oʻquv dasturini ishga tushirgan. 

OpenAI esa Qozogʻistondagi 165 ming oʻqituvchiga ChatGPT Edu xizmatidan foydalanish imkoniyatini taqdim etgan.
AQShda Florida shtatidagi Mayami-Deyd va Brovard okruglari maktablari Google kompaniyasining Gemini chat-botlarini joriy qildi.

Loyiha doirasida 100 ming nafar yuqori sinf oʻquvchisi Gemini for Education tizimidan foydalanishi, 18 ming oʻqituvchi esa Google Generative AI for Educators kursini tamomlab, Gemini Academy sertifikatlarini olishi rejalashtirilgan.

Qator davlatlar maktablarda sunʼiy intellektdan foydalanish boʻyicha milliy strategiyalarni ishlab chiqmoqda.

Estoniya «AI Leap 2025» dasturi doirasida 20 ming oʻquvchi va 3 ming oʻqituvchiga taʼlim uchun moslashtirilgan ChatGPT va Google Gemini versiyalarini taqdim etdi. Ushbu tizimlar tayyor javob berish oʻrniga, muammolarni bosqichma-bosqich hal qilishga oʻrgatadi.

Islandiyada Anthropic kompaniyasining Claude modeli asosida milliy pilot loyiha ishga tushirildi. Loyiha yuzlab oʻqituvchilarga dars rejalarini tuzish va metodik yordam olishda koʻmaklashmoqda.

Rossiyada esa 2030 yilgacha maktab oʻquvchilari va oʻqituvchilarni qoʻllab-quvvatlovchi milliy sunʼiy intellekt tizimini yaratish rejalashtirilmoqda. Hozircha loyiha konsepsiyasi ishlab chiqish bosqichida.

Shu bilan birga, tadqiqotlar sunʼiy intellektga ortiqcha tayanish tanqidiy fikrlash darajasini pasaytirishi mumkinligini koʻrsatmoqda.

Microsoft va Karnegi-Mellon universiteti hamkorligida oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, AIga haddan tashqari bogʻlanish foydalanuvchilarning olingan javoblarni tanqidiy baholash qobiliyatini susaytiradi.

Ushbu xavflarni inobatga olgan holda, ishlab chiqaruvchilar yangi yechimlarni taklif qilmoqda. Jumladan, OpenAI joriy yilda ChatGPT platformasida talabalarda tanqidiy fikrlashni rivojlantiruvchi «oʻqitish rejimi»ni ishga tushirdi.

 Ushbu rejim tayyor javob berish oʻrniga, foydalanuvchini yechimga bosqichma-bosqich olib boradi va bilimni chuqurroq oʻzlashtirishga yordam beradi.