8,5 миллиард “ёшли” янги “Медуза галактикаси” аниқланди
Тадқиқотчилар NASAнинг Жеймс Уэбб космик телескопи маълумотларидан фойдаланиб, ҳозиргача кузатилган энг олис “медуза галактикаларидан” бири бўлиши мумкин бўлган объектни аниқладилар.
Фан-технология
11.03.2026, 15:05
Улашиш:

8,5 миллиард йил аввалги ҳолатида кузатилган ушбу галактика дастлабки коинот олимлар ўйлаганидан анча фаол ва кескин бўлганини кўрсатади.
Кашфиёт Astrophysical Journal журналида эълон қилинган бўлиб, Ватерлоо университети жамоаси томонидан амалга оширилган. Олимлар мураккаб космик кузатув маълумотларини таҳлил қилиш жараёнида ушбу ноодатий жисмни аниқлашган.
2021 йилда NASA, Европа космик агентлиги (ESA) ва Канада космик агентлиги (CSA) ҳамкорлигида учирилган Жеймс Уэбб космик телескопи космосга юборилган энг катта, энг кучли ва энг мураккаб телескоплардан бири ҳисобланади.
“Медуза галактикаси” нима?
“Медуза галактикалари” ўз номини уларнинг орқасидан худди медузанинг пайпаслагичларига ўхшаш тарзда чўзилиб кетадиган узун газ оқимлари туфайли олган.
Бу галактикалар ўта қайноқ газ билан тўла зич галактика кластерлари ичида тез ҳаракатланади. Ҳаракат пайтида атрофдаги газ қарши шамол каби таъсир кўрсатиб, галактикадаги моддаларни супуриб кетади ва ортидан узун газ оқимларини қолдиради. Бу жараён астрономияда “рам-босимли сиқиб чиқариш” деб аталади.
Янги кашфиёт ҳақида нималар маълум?
Янги аниқланган галактика z = 1,156 га тенг қизил силжишда жойлашган. Бу унинг нури Ерга етиб келиши учун тахминан 8,5 миллиард йил керак бўлганини англатади. Демак, олимлар бу галактикани коинот анча ёш бўлган даврдаги ҳолатида кузатмоқда.
Ватерлоо астрофизика маркази ходими доктор Иан Робертснинг айтишича, тадқиқотчилар аввал ўрганилмаган медузасимон галактикаларни топиш мақсадида осмоннинг яхши тадқиқ этилган қисмига оид катта ҳажмдаги маълумотларни таҳлил қилган.
“Жеймс Уэбб космик телескопи маълумотларини ўрганишимизнинг бошидаёқ биз илгари қайд этилмаган, жуда олисдаги медузасимон галактикани кўриб қолдик ва бу дарҳол катта қизиқиш уйғотди”, — дейди Робертс.
Галактиканинг ўзи оддий диск шаклига эга. Бироқ унинг ортидан чўзилган газ оқимлари бўйлаб тарқалган ёрқин кўк рангли тугунлар алоҳида ажралиб туради. Бу нур сочаётган нуқталар жуда ёш юлдузлардир.
Уларнинг ёши шуни кўрсатадики, улар галактиканинг асосий қисмидан ташқарида, ундан сиқиб чиқарилган газ ичида шаклланган. Бундай юлдуз ҳосил бўлиши жараёни астрономлар медуза галактикаларида кузатилишини кутган ҳодисага мос келади.
Кашфиётнинг аҳамияти
Олимлар аввал “босим билан тозалаш” деб аталадиган жараён — яъни галактикадан газнинг супуриб чиқарилиши — фақат коинотнинг кейинги даврларида рўй беради, деб ҳисоблашган.
Бироқ янги кашфиёт бу жараён кутилгандан анча олдин бошланганини кўрсатмоқда.
Кўплаб тадқиқотчилар 8,5 миллиард йил аввал галактика тўдалари ҳали шаклланиш босқичида бўлган ва газни бунчалик самарали сиқиб чиқариш учун етарлича зич ёки экстремал шароитга эга эмас деб ўйлашган эди. Янги аниқланган галактика эса ўша даврдаёқ галактика тўдалари жуда фаол муҳит бўлганини кўрсатади.
Бу маълумотлар олимларга коинотнинг илк даврларида галактикалар қандай шаклланиб, қандай ўзгаришларга учрагани ҳақида янги тасаввурлар беришга ёрдам беради.
Фан-технология
11.03.2026, 15:05
Улашиш:
машҳур янгиликлар

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди
Таълим
16.07.2026, 11:28

Ўқишни кўчиришда миллий ва халқаро сертификатлар муҳимми?
Таълим
16.07.2026, 11:37

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42
сўнгги янгиликлар

Газ етиб бормаган маҳаллалар электр иситиш тизимига ўтказилади
Ўзбекистон
27.07.2026, 17:24

«Эримнинг қарзини нега мен тўлашим керак?» – мактуб
Маданий
27.07.2026, 13:52

Франция ва Испания ўрмон ёнғинларига қарши курашмоқда
Жаҳон
27.07.2026, 12:22

Тиббиёт ходимлари фарзандлари учун контракт тўловининг бир қисми қоплаб берилади
Ўзбекистон
27.07.2026, 12:16

Қозоғистон президенти Украинадаги урушни музлатишга чақирди
Сиёсат
27.07.2026, 10:30

Тошкент модернизм меъморчилиги ЮНЕСКО рўйхатига киритилди
Маданий
27.07.2026, 10:07

Украинанинг Эрон кемасига ҳужуми жавобсиз қолмайди – Аббос Ароқчи
Сиёсат
27.07.2026, 09:50

Қозоғистон экспортининг 95 фоизи АҚШнинг янги божларидан озод этилди
Иқтисодиёт
27.07.2026, 09:06

Сополлитепадан бронза даврига оид пилла парчаси топилди
Фан-технология
25.07.2026, 14:57

Адолф Гитлер туғилган шаҳарда тўққизта оммавий қабр топилди
Фан-технология
25.07.2026, 14:01

БМТ бош котиби Антониу Гутерриш Сурияга ташриф буюрди
Жаҳон
25.07.2026, 13:18

Россия Украина урушини якунлаш бўйича Трампдан янги таклифлар кутади — Песков
Сиёсат
25.07.2026, 12:26

Венесуэла президентлик сайловларига тайёр эмас – Трамп
Сиёсат
25.07.2026, 10:59

Ўзбекистон бўйлаб навбатдаги «Автомобилсиз кун» акцияси ўтказилади
Ўзбекистон
25.07.2026, 09:49

Йўналиш танлаш қачон бошланади?
Таълим
24.07.2026, 16:50

Хитой ЕИнинг 14 та компаниясига экспорт чекловларини жорий қилди
Жаҳон
24.07.2026, 16:32

Хитой Тайван бўғозида икки кунлик ўқув-жанговар машғулотларни бошлади
Сиёсат
24.07.2026, 15:03

Араб ва бошқа мусулмон давлатлари Исроилнинг Ал-Ақсо масжидига босқинини қоралади
Жаҳон
24.07.2026, 13:35

FIDE президенти ЕИ санкцияларига тушди ва ваколатларини вақтинча тўхтатди
Спорт
24.07.2026, 12:18

Ўзбекистон "Ягона Хитой" тамойилига амал қилади
Сиёсат
24.07.2026, 11:12
машҳур янгиликлар

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди
Таълим
16.07.2026, 11:28

Ўқишни кўчиришда миллий ва халқаро сертификатлар муҳимми?
Таълим
16.07.2026, 11:37

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42
