Болалар ўлими: Марказий Осиёда қайси давлат етакчилик қилмоқда?

Бу ҳар мингта чақалоқдан қарийб ўттиз нафари ҳаётининг биринчи йилида ҳаётдан кўз юмиши мумкинлигини англатади. Бироқ мамлакатлар ўртасидаги фарқ жуда катта: ривожланган давлатларда бу кўрсаткич 2 нафардан кам, қашшоқ мамлакатларда эса 80–100 нафаргача етади.

Энг паст кўрсаткичлар қайси давлатларда?

Словения ва Сингапур гўдаклар ўлими бўйича дунёда энг паст кўрсаткичга эга — ҳар 1000 туғилган чақалоқдан 1,5 нафар. Кейинги ўринларда:

• Исландия — 1,6
• Монако — 1,7
• Норвегия — 1,8
• Япония — 1,9

Юқори тиббий стандартлар, сифатли штатдан олдинги хизмат ва юқори турмуш даражаси бу мамлакатларда кўрсаткичларни паст сақлашга асосий омил бўлмоқда.

Энг юқори кўрсаткичлар

Афғонистон, Сомали ва Марказий Африка Республикаси каби мамлакатларда ҳар 1000 тирик туғилган чақалоқдан 80–100 нафардан ортиқи вафот этади. Бу ҳолат тиббий хизмат етарли эмаслиги, санитария муаммолари ва озиқ-овқат хавфсизлигидаги жиддий камчиликларни кўрсатади.

Беларусь эса 2,1 кўрсаткич билан гўдаклар ўлими паст бўлган давлатлар орасида ўнинталикка кирган. Россия 6,5 кўрсаткич билан 66-ўринда турибди.

Марказий Осиё давлатларидаги вазият

Марказий Осиёда гўдаклар ўлими бўйича энг паст кўрсаткич Қозоғистонда қайд этилган:

• Қозоғистон — 8,0 (82-ўрин)
• Ўзбекистон — 18,2 (143-ўрин)
• Тожикистон — 21,7 (155-ўрин)
• Қирғизистон — 24,5 (167-ўрин)
• Туркманистон — 35,9 (197-ўрин)

Туркманистон минтақада бир ёшгача болалар ўлими энг юқори бўлган давлат сифатида қайд этилди.

Гендер бўйича фарқлар

Марказий Осиёда, дунёнинг кўплаб мамлакатларидаги каби, ўғил болалар ўртасида гўдаклар ўлими юқорироқ. Бу эрта туғилиш, иммун тизими ривожланиши ва нафас олишга оид асоратлар билан боғлиқ биологик омиллар билан тушунтирилади.

Айрим давлатларда гендер фарқи нафақат биологик, балки ижтимоий омиллар — тиббий хизматдан фойдаланиш имконияти, оналар саломатлиги, озиқланиш даражаси билан ҳам боғлиқ.