Bolalar oʻlimi: Markaziy Osiyoda qaysi davlat yetakchilik qilmoqda?

Bu har mingta chaqaloqdan qariyb oʻttiz nafari hayotining birinchi yilida hayotdan koʻz yumishi mumkinligini anglatadi. Biroq mamlakatlar oʻrtasidagi farq juda katta: rivojlangan davlatlarda bu koʻrsatkich 2 nafardan kam, qashshoq mamlakatlarda esa 80–100 nafargacha yetadi.

Eng past koʻrsatkichlar qaysi davlatlarda?

Sloveniya va Singapur goʻdaklar oʻlimi boʻyicha dunyoda eng past koʻrsatkichga ega — har 1000 tugʻilgan chaqaloqdan 1,5 nafar. Keyingi oʻrinlarda:

• Islandiya — 1,6
• Monako — 1,7
• Norvegiya — 1,8
• Yaponiya — 1,9

Yuqori tibbiy standartlar, sifatli shtatdan oldingi xizmat va yuqori turmush darajasi bu mamlakatlarda koʻrsatkichlarni past saqlashga asosiy omil boʻlmoqda.

Eng yuqori koʻrsatkichlar

Afgʻoniston, Somali va Markaziy Afrika Respublikasi kabi mamlakatlarda har 1000 tirik tugʻilgan chaqaloqdan 80–100 nafardan ortiqi vafot etadi. Bu holat tibbiy xizmat yetarli emasligi, sanitariya muammolari va oziq-ovqat xavfsizligidagi jiddiy kamchiliklarni koʻrsatadi.

Belarus esa 2,1 koʻrsatkich bilan goʻdaklar oʻlimi past boʻlgan davlatlar orasida oʻnintalikka kirgan. Rossiya 6,5 koʻrsatkich bilan 66-oʻrinda turibdi.

Markaziy Osiyo davlatlaridagi vaziyat

Markaziy Osiyoda goʻdaklar oʻlimi boʻyicha eng past koʻrsatkich Qozogʻistonda qayd etilgan:

• Qozogʻiston — 8,0 (82-oʻrin)
• Oʻzbekiston — 18,2 (143-oʻrin)
• Tojikiston — 21,7 (155-oʻrin)
• Qirgʻiziston — 24,5 (167-oʻrin)
• Turkmaniston — 35,9 (197-oʻrin)

Turkmaniston mintaqada bir yoshgacha bolalar oʻlimi eng yuqori boʻlgan davlat sifatida qayd etildi.

Gender boʻyicha farqlar

Markaziy Osiyoda, dunyoning koʻplab mamlakatlaridagi kabi, oʻgʻil bolalar oʻrtasida goʻdaklar oʻlimi yuqoriroq. Bu erta tugʻilish, immun tizimi rivojlanishi va nafas olishga oid asoratlar bilan bogʻliq biologik omillar bilan tushuntiriladi.

Ayrim davlatlarda gender farqi nafaqat biologik, balki ijtimoiy omillar — tibbiy xizmatdan foydalanish imkoniyati, onalar salomatligi, oziqlanish darajasi bilan ham bogʻliq.