Испания терма жамоаси АҚШга деярли 15 миллион доллар солиқ тўлайди

Испания футбол терма жамоаси 19 июль куни финалда Аргентинани 1:0 ҳисобида мағлуб этиб, 2026-йилги ФИФА Жаҳон чемпионати кубогини қўлга киритди. Учрашув Нью-Жерси штатидаги Ист-Разерфорд шаҳрида, MetLife Stadium майдонида бўлиб ўтди.

Нима сабабдан солиққа тортилмоқда?

АҚШ солиқ қонунчилигига кўра, мамлакат ҳудудида амалга оширилган фаолиятдан олинган даромад одатда солиққа тортилади, резидент бўлмаган хорижий спортчиларга тўловлар эса, солиқ шартномаси ёки бошқа имтиёз орқали камайтирилмаса, одатда 30 фоизлик федерал солиқ билан ушлаб қолинади.

ФИФА ўзи ва миллий федерациялар учун АҚШ солиқ кодексининг 501(c)-моддаси доирасида солиқдан озод мақом олишга эришган бўлса-да, бу имтиёз фақат федерация даражасида амал қилади — у алоҳида футболчилар, мураббийлар ёки ходимларга тарқалмайди. Амалда, АҚШ солиқ идораси Испания терма жамоасини ягона жамоа сифатида эмас, балки АҚШ ҳудудида даромад олган ўнлаб алоҳида хорижий солиқ тўловчилар сифатида баҳоламоқда.

Испания қанча йўқотиши мумкин

ФИФА 48 та жамоа иштирок этган кенгайтирилган турнир учун ажратган 871 миллион долларлик умумий мукофот жамғармасидан Испания чемпион сифатида тахминан 50 миллион доллар қўлга киритди. Таҳлилчиларнинг баҳолашича, жамоа ушбу маблағнинг қарийб 30 фоизини, яъни тахминан 15 миллион долларини АҚШ федерал солиғи сифатида йўқотиши мумкин — бу солиқ шартномалари орқали бирон-бир енгиллик берилмаган ҳолатда.

Миллий солиқ тўловчилар иттифоқи (National Taxpayers Union Foundation) давлат сиёсати бўйича директори Эндрю Уилфорднинг ҳисоб-китобларига кўра, Испания терма жамоаси учун ўртача умумий солиқ ставкаси тахминан 31,66 фоизни ташкил этади, базавий ставка эса 30 фоиз. Футболчилар қўшимча равишда штат солиғини ҳам тўлаши мумкин: финал ўйини энг юқори штат даромад солиғи ставкаси 10,75 фоизни ташкил этувчи Нью-Жерсида ўтказилгани сабабли, айрим футболчилар федерал солиқ шартнома орқали нолга туширилган тақдирда ҳам штат солиғини тўлаши мумкин.

Жараён қандай ишлайди?

Аксарият испан футболчилари Европада солиқ резиденти ҳисобланади ва улар АҚШ-Испания солиқ шартномаси каби келишувлардан фойдаланиб, федерал солиқни камайтириши ёки бутунлай бекор қилдириши мумкин — бироқ бунинг учун улар олдиндан тегишли ҳужжатларни (8233-шакл ёки W-8BEN) тақдим этиши ва АҚШ солиқ тўловчиси идентификатор рақамига эга бўлиши керак. Стандарт қоидага кўра эса, ҳар қандай чегирмалар амалга оширилишидан олдин 30 фоиз дарҳол ушлаб қолинади ва тўловчи томонидан бевосита АҚШ солиқ идорасига юборилади. Футболчилар турнирдан сўнг солиқ декларациясини топширганда ортиқча тўланган маблағни қайтариб олишга ҳаракат қилиши мумкин.

Вашингтондаги муносабат

Ушбу солиқ юки АҚШ Конгрессида икки партия вакиллари томонидан танқид қилинмоқда. Теннеси штатидан республикачи конгрессмен Тим Берчетт бу вазиятни ортиқча деб атаб, АҚШ хорижий спортчиларни мамлакатда пул сарфлашга рағбатлантириши, аксинча уларнинг даромадидан "катта улуш" олмаслиги кераклигини таъкидлади. Иллинойс штатидан демократ вакил Жонатан Жексон ҳам солиқ ставкасини "нотўғри" деб атаса, Юта штатидан республикачи, собиқ NFL ўйинчиси Бёрджесс Оуэнс 30 фоизлик солиқни "ҳаддан ташқари кўп" деб баҳолашга қўшилди.

Шарҳловчилар шунингдек, аввалги Жаҳон чемпионати мезбон давлатлари — Жанубий Африка, Бразилия, Россия ва Қатар — одатда ФИФА, федерациялар ва футболчиларни қамраб олувчи кенг кўламли солиқ имтиёзлари бўйича келишувга эришганини, аммо АҚШ бу гал бундай имтиёзни алоҳида шахсларга татбиқ этмаганини таъкидламоқда.