Қирғизистонда иш ҳақи инфляция даражасига қараб тўланади

Қирғизистонда иш берувчилар ходимлар иш ҳақининг реал қийматини инфляциядан келиб чиқиб ошириб бориши шарт бўлади. Президент Садир Жапаров Меҳнат кодексига ўзгартириш киритиш тўғрисидаги қонунни имзолади.

Қонунга мувофиқ, товарлар ва хизматлар нархи ошиши натижасида иш ҳақининг харид қобилияти пасайишининг олдини олиш учун уни индексация қилиш механизми жорий этилмоқда. Бу иш берувчилар зиммасига иш ҳақининг реал қийматини сақлаш ва ошириш бўйича мажбурият юклайди.

Индексация тартиби ташкилотларнинг жамоа шартномалари, келишувлари ёки ички меъёрий ҳужжатларида белгиланади. Давлат бюджети ҳисобидан молиялаштириладиган ташкилотларда эса иш ҳақини индексация қилиш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Индексация барча ходимларнинг маоши инфляция даражасида автоматик оширилишини англатмайди. Қонунда барча ташкилотлар учун ягона индексация фоизи белгиланмаган. Хусусий секторда унинг шартлари, миқдори ва даврийлиги тегишли жамоа шартномалари ҳамда иш берувчининг ички ҳужжатларига боғлиқ бўлади.

Нима учун бундай қонун қабул қилинди?

Қонунчиликка киритилган ўзгартишлар аҳоли даромадларининг харид қобилиятини сақлаш зарурати билан изоҳланмоқда.

Қонун лойиҳаси ташаббускорлари келтирган маълумотларга кўра, 2014–2024 йилларда Қирғизистонда истеъмол нархлари 68,2 фоизга ошган. Бу эса аҳоли даромадларининг харид қобилиятига таъсир кўрсатган.

Қирғизистон Иқтисодиёт вазирлиги маълумотларига таяниб хабар берган «Фергана» нашрига кўра, 2026 йилнинг дастлабки тўққиз ойида мамлакатда истеъмол нархлари 8,1 фоизга ўсган.

Шу билан бирга, 2026 йил январь–август ойларида мамлакатда ўртача номинал ойлик иш ҳақи 55 079 сомни ташкил этган. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 28,7 фоиз кўп. Инфляция ҳисобга олинганда эса иш ҳақининг реал ўсиши 16,1 фоиз бўлган.

Ушбу кўрсаткичлар номинал маош ўсиши билан аҳолининг ҳақиқий харид қобилияти бир хил тушунча эмаслигини кўрсатади.

Қонун қачон кучга киради?

152-сонли қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан ўн кун ўтгач кучга киради. Демак, унинг амал қилиш санаси расмий эълон қилинган кунга боғлиқ.

Янги тартибнинг асосий мақсади – нархлар ўсиши шароитида ходимлар даромадларининг реал қийматини ҳимоя қилиш ва иш ҳақини индексация қилишни меҳнат қонунчилигида мустаҳкамлашдир.

Муаллиф: Ҳасанбой ОЧУН