АҚШ Эронни иқтисодий босим билан синдира оладими?

Эрон иқтисодиёти аллақачон оғир аҳволда. Йил бошидан бери риал қарийб 50% қадрсизланган, йиллик инфляция 88%, расмий ишсизлик 9,1%га етган. Уруш нефтни қайта ишлаш ва саноат инфратузилмасига катта зарар етказган. Ҳормуздаги блокада сабаб Эрон Марказий банки маълумотига кўра, мамлакатнинг нефт экспорти деярли нолга тушган.

АҚШ учун асосий масала — Эроннинг ташқи иқтисодий алоқаларини узиш. Айниқса, Хитой Эрон нефт экспортининг қарийб 90%ини сотиб олади. БАА эса 2024 йилда Эрон импортининг 30%ини таъминлаган ва Эрон санкцияларни четлаб ўтишда фойдаланадиган муҳим молиявий марказлардан бири бўлган. БАА август ойида Эрон билан савдо ва молиявий операцияларни тўхтатишини эълон қилган.

Аммо мақолага кўра, Эрон санкцияларга 40 йилдан ортиқ вақт давомида мослашиб келган ва мураккаб яширин савдо-молия тармоқларини яратган. Хитой ҳам АҚШнинг янги санкцияларига қарши чиқмоқда. Вашингтоннинг Хитой компанияларига кескин босим қилиши эса Эрон масаласини АҚШ-Хитой қарама-қаршилигига айлантириб юбориши мумкин.

Шу сабаб нашрга кўра, иқтисодий босим Эронни заифлаштиради, аммо уни тезда таслим бўлишга мажбур қилиши даргумон. Аксинча, Теҳрон Ҳормуз бўғози, Форс кўрфазидаги энергетика объектлари ва минтақадаги таъсир воситалари орқали жавоб қайтариши мумкин. Натижада АҚШнинг янги иқтисодий стратегияси урушни тугатиш ўрнига яна бир кескинлашувга сабаб бўлиш хавфини ҳам оширмоқда.