АҚШ Ҳормуз бўғозида нефть танкерлари учун яширин коридор ташкил қилди

АҚШ ҳарбийлари Эрон билан боғлиқ уруш ва Ҳормуз бўғозидаги кескинлик давом этаётган бир пайтда нефть танкерларининг ҳаракатини таъминлаш учун яширин денгиз коридорини ташкил қилган. Бу ҳақда Axios АҚШнинг икки расмийсига таяниб хабар берди.

Маълумотларга кўра, ушбу коридор орқали ҳар кеча 15–20 та танкер Ҳормуз бўғозининг Уммон соҳилига яқин жанубий қисми орқали ҳаракатланмоқда. Улар орқали Яқин Шарқдан кунига тахминан 10 млн баррел нефть экспорт қилинмоқда. Бу урушдан олдинги кўрсаткичнинг қарийб ярмига тенг.

АҚШ танкерлар ҳаракатини қандай назорат қилмоқда?

Axios манбаларига кўра, АҚШ ҳарбийлари Яқин Шарқдаги ҳамкорлари билан биргаликда операцияни мувофиқлаштирмоқда. Танкерларнинг Ҳормуз бўғози орқали ўтишини таъминлаш учун ҳар куни қайси кемалар йўлга чиқиши бўйича рўйхат тузилади.

Кемалар асосан тунги вақтда ҳаракатланади. Улар АҚШ ҳарбийлари томонидан ташкил этилган хавфсизлик чоралари доирасида бўғоздан ўтказилмоқда.

АҚШ расмийларидан бири операция ҳақидаги маълумотда Вашингтон бўғознинг жанубий қисми устидан назорат ўрнатганини таъкидлаган. Унинг сўзларига кўра, Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси ҳаракатга халақит бериши мумкин, аммо бўғоздаги асосий назорат АҚШ қўлида.

Нега Ҳормуз бўғози муҳим?

Ҳормуз бўғози жаҳон нефть савдосидаги энг муҳим стратегик йўллардан бири ҳисобланади. У орқали жаҳон денгиз нефть савдосининг тахминан чорак қисми ўтади. Шу сабабли бўғоздаги ҳар қандай узилиш ёки хавф нефть нархлари ва глобал энергетика бозорига таъсир қилиши мумкин.

АҚШнинг янги операцияси эса нефть оқимини қисман тиклаш ва жаҳон бозоридаги таъминот босимини юмшатишга қаратилган. Axios маълумотига кўра, ҳозирги ҳажм урушдан олдинги даражадан анча паст бўлса-да, операция орқали кунига миллионлаб баррел нефть бозорга чиқарилмоқда.

Ҳормуз бўйича келишув нима бўлган?

Бу хабар АҚШ ва Эрон ўртасида Ҳормуз бўғози масаласида келишувларга эришишга қаратилган аввалги дипломатик саъй-ҳаракатлардан кейин пайдо бўлди.

Axios маълумотига кўра, июнь ойида АҚШ ва Эрон ўртасида имзоланган меморандум Ҳормуз бўғозини очиш ва тижорий кемаларнинг хавфсиз ўтишини таъминлашни назарда тутган. Келишувга кўра, Эрон тижорий кемаларнинг бўғоз орқали хавфсиз ўтишини таъминлаш бўйича чоралар кўриши керак эди.

Август бошида эса президент Дональд Трамп Эронга қарши режалаштирилган зарбани музокараларда илгарилаш бўлгани сабабли бекор қилганини айтган. У келишувнинг асосий шартларидан бири Ҳормуз бўғозининг тўлиқ очилиши бўлишини билдирган.