Янги қурилаётган уйдан хонадон сотиб олишда қайси ҳужжатларни текшириш керак?

Аввало, қурилиш объектига ўрнатилган QR-кодни сканер қилиш ва dshk.shaffofqurilish.uz сайти орқали объект ҳақидаги маълумотларни олиш керак. Унда объект номи, буюртмачи, лойиҳачи ва қурувчи ташкилотлар, манзил, архитектура-шаҳарсозлик кенгаши хулосаси, лойиҳа ҳужжатларининг экспертиза хулосаси ҳамда қурилиш-монтаж ишларини бошлаш учун берилган рухсатнома ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади.

Объектнинг мақсадини ҳам текшириш лозим. Архитектура-шаҳарсозлик кенгаши хулосаси ва экспертиза ҳужжатларида бинонинг турар жой ёки нотурар жой экани, қаватлар сони, қурилиш материаллари ва бошқа муҳим маълумотлар акс этади. Масалан, сотувчи уйни 16 қаватли турар жой сифатида тақдим этса, ҳужжатларда ҳам айнан шу маълумот бўлиши керак.

Сотиб олинаётган хонадоннинг лойиҳада мавжудлигини солиштириш зарур. Шартномада кўрсатилган блок, қават, хонадон рақами ва майдон тасдиқланган лойиҳа ҳужжатларидаги маълумотларга мос келиши керак.

Қурилиш-монтаж ишларини бошлаш учун рухсатнома мавжудлигини текшириш керак. Объект ҳудудий назорат инспекциясида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтган ёки тегишли рухсатномага эга бўлиши лозим. Агар қурилиш объекти назорат инспекциясида рўйхатдан ўтмаган бўлса, бундай қурилиш ноқонуний ҳисобланади.

Ер участкасига бўлган ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжатлар ҳам ўрганилиши керак. Харидор қурувчидан ерга бўлган ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжатларни кўрсатишни сўраши мумкин. Ерга бўлган ҳуқуқ тасдиқланмаган бўлса, пул тўлашга шошилмаслик тавсия этилади.

Лойиҳа ҳужжатларининг ижобий экспертиза хулосаси мавжудлигини текшириш ҳам муҳим. Унда объектнинг қаватлари, конструкцияси, лойиҳавий ечимлари ва бошқа муҳим маълумотларни кўриш мумкин.

Шартномани расмийлаштириш тартибига алоҳида эътибор бериш керак. Қурилаётган уйдан улуш асосида хонадон олинаётган бўлса, шартнома нотариал тасдиқланган ва кадастр органларида давлат рўйхатидан ўтган бўлиши керак. Фақат қурувчининг офисида имзоланган оддий шартнома билан чекланмаслик лозим.

Тўлов қандай амалга оширилишига ҳам эътибор бериш зарур. 2026 йилда улушдор маблағлари белгиланган тартибда эскроу ҳисобварағи орқали тўланиши керак. Пулни қурувчининг шахсий банк картасига ёки шубҳали ҳисоб рақамларига ўтказмаслик тавсия этилади.

Уй фойдаланишга қабул қилинган-қилинмаганини ҳам текшириш керак. Қурилиш якунлангач, объектдан фойдаланишга рухсат берилган бўлиши лозим. Қурувчининг «калит тайёр, кўчиб кираверинг» деган гапи расмий ҳужжат ўрнини боса олмайди.

Хонадон топширилгач, қабул-топшириш далолатномаси имзоланади, мулк ҳуқуқи давлат рўйхатидан ўтказилади ва кадастр хонадон эгаси номига расмийлаштирилади.

Шаҳар ҳокимлиги фуқароларга хонадон сотиб олишдан олдин ерга бўлган ҳуқуқ, QR-код, қурилиш рухсатномаси, тасдиқланган лойиҳа, экспертиза хулосаси, хонадоннинг лойиҳадаги мавжудлиги, шартнома, эскроу орқали тўлов, фойдаланишга қабул қилиш ва кадастр билан боғлиқ ҳужжатларни синчиклаб текширишни тавсия қилмоқда.

Агар ҳужжатларнинг бирортасида шубҳа туғилса, шартнома имзолаш ёки пул тўлашга шошилмаслик керак.