Gʻazo yana xavf ostida: Isroil yordam tashkilotlari faoliyatini cheklamoqchi

Bu harakat falastinliklar uchun halokatli boʻlishi mumkin.

“Al-Jazira” nashri ushbu buyruqni toʻxtatishini soʻrab 17 ta xalqaro yordam guruhi Isroil Oliy sudiga murojaat qilganini maʼlum qildi. Ular Isroil farmoyishi toʻliq sud tartibida koʻrib chiqilgunga qadar taqiqni vaqtinchalik toʻxtatib turishni soʻragan.

Oxfam xayriya tashkilotining 24 fevralda eʼlon  qilgan bayonotiga koʻra, Gʻazo va bosib olingan Falastin hududining qolgan qismida yordam operatsiyalarini majburiy yopish harakati shanba kuniyoq boshlanishi mumkin.

“Bu holatning taʼsiri zudlik bilan namoyon boʻlib, nafaqat alohida tashkilotlar, balki butun gumanitar tizimga keng yoyiladi”, — deya ogohlantirdi Oxfam.

Bayonot davomida Gʻazoga gumanitar yordam kirishiga qoʻyilgan cheklovlar hamda aholi zich yashaydigan hududlarga qayta zarbalar berila boshlanganligi tufayli oilalar hamon tashqi yordamga muhtoj boʻlib qolayotgani aytilgan.

Isroil hukumati 2025 yil 30 dekabr kuni “Chegara bilmas shifokorlar” (fransuzcha qisqartmasi – MSF), “Oxfam”, Norvegiya qochqinlar Kengashi va CARE kabi gumanitar tashkilotlarning Isroildagi faoliyat muddati tugagani eʼlon qilgandi. Tashkilotlarni yangilash va falastinlik xodimlarning shaxsiy maʼlumotlari aks etgan roʻyxatlarni taqdim etish uchun 60 kun muhlat berilgan.

Shunga muvofiq, tashkilotlar falastinlik xodimlari haqida maʼlumot bermasa, 1 martdan boshlab faoliyatini toʻxtatishi kerak boʻladi.

Tashkilotlarning Isroil buyruqlariga rioya etolmasligiga bir qancha sabablar bor:

• falastinlik xodimlarning maʼlumotlarini oshkor qilish ularning hayotini xavf ostiga qoʻyadi;
• gumanitar betaraflik tamoyiliga putur yetadi;
• Yevropaning maʼlumotlarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligi buzilishi mumkin.

Sudga yuborilgan iltimosnomada ham gumanitar tashkilotlarni mojaro ishtirokchisi uchun axborot yigʻish vositachisiga aylantirish betaraflik tamoyiliga mutlaqo zid ekanligi aytilgan.

Yordam guruhlari oʻzlarining qoʻshma bayonotida ularning faoliyatini toʻxtatish yuz minglab muhtoj odamlar uchun “gumanitar inqiroz va tuzatib boʻlmas talafot”ga olib kelishini aytdi.

Isroilning ikki yildan koʻproq davom etgan urushi salmoqli hududni vayron qildi. Natijada Gʻazodagi 2 milliondan ortiq aholi oziq-ovqat, suv, sogʻliqni saqlash, boshpana va boshqa zarur ehtiyojlar uchun yordam tashkilotlariga tayanmoqda.

Murojaatchilarning aytishicha, ular Isroil rasmiylariga xodimlar roʻyxatini topshirish oʻrniga boshqa muqobil variantlarni, jumladan, “donorlar tomonidan tekshiriladigan audit tizimlari”ni taklif qilishgan.

2023 yil 7 oktabrda Isroilning Gʻazodagi genotsid urushi boshlangan. BMT maʼlumotiga koʻra, shundan beri Gʻazo sektorida Isroil hujumlari oqibatida 133 nafar nodavlat notijorat tashkilotlar xodimi, shuningdek, 15 ta MSF xodimi halok boʻlgan.

Bundan tashqari, 2025 yilda dunyo miqyosida jurnalistlarning oʻlimi rekord darajaga yetdi. Xususan, Isroil mudofaa kuchlarining harakati natijasida 86 nafar jurnalist bevaqt halok boʻlgan.

Muallif: Isomiddin Jumanazarov