Hindistondagi xavfli virus Oʻzbekistonga kirib keldimi?

Nipah virusi insonlarda bosh miya yalligʻlanishi va oʻlimga olib kelishi mumkin.

Hindistondagi xavfli virus Oʻzbekistonga kirib keldimi? Sanepidqoʻmita rasmiy bayonot berdi

Nipah virusi Oʻzbekistonda qayd etilmagan. Epidemiologik vaziyat barqaror. Bu haqda Sanepidqoʻmita matbuot xizmati xabar berdi.

Nipah virusining xavfi va kasallikni ertaroq aniqlash

Nipah virusining inkubatsiya davri 45 kungacha davom etishi mumkin. Bu esa shundan dalolat beradiki, Hindistonda virusni yuqtirgan sayyoh vataniga qaytib, kasallikni oʻzi bilan olib kelishi ehtimoli bor.

Shifokorlarning soʻzlariga koʻra, virus ilk bor aniqlangan daryo nomi bilan atalgan boʻlib, uning tabiiy tashuvchilari — koʻrshapalaklar va ular orqali zararlanadigan uy hayvonlari, ayniqsa choʻchqalar hisoblanadi. Shu sababli Janubi-Sharqiy Osiyoning qishloq hududlaridagi choʻchqa fermalarida ishlovchilar yuqori xavf guruhiga kiradi.

Taʼkidlanishicha, virus ogʻir asoratlar va oʻlim holatlarining yuqori ulushi bilan ajralib turadigan oʻta xavfli infeksiyalar toifasiga kiradi. Shu bilan birga, ayrim zararlanganlarda kasallik alomatsiz yoki yengil shaklda kechishi ham mumkin.

Virusning dastlabki belgilari noaniq boʻlib, oddiy gripp yoki OʻRVIni eslatadi: yuqori harorat, holsizlik, bosh ogʻrigʻi. Bu esa, ayniqsa virus odamdan odamga yuqishi mumkinligini hisobga olganda, erta tashxis qoʻyishni qiyinlashtiradi. Shifokorlarning taʼkidlashicha, Nipah virusiga shubha tugʻilganda, shifokorga endemik hududlarga qilingan yaqin safarlar haqida albatta xabar berish juda muhim, shunda maqsadli tekshiruvlar tayinlanadi.

Virus nafas olish tizimi va markaziy asab tizimini zararlab, ensefalitga olib keladi. Kasallikni boshdan kechirganlarning taxminan 20 foizida nevrologik asoratlar saqlanib qoladi: surunkali bosh ogʻriqlari, ong buzilishlari, koʻrish muammolari, mushaklar kuchsizligi yoki tutqanoqlar.

Immunolog-shifokorlar Nipah virusini tashxislash juda qiyinligini, uning oʻlim darajasi yuqori ekanini va u Marburg hamda Ebola viruslaridan ham xavfliroq boʻlishi mumkinligini qayd etishdi. Kasallik koʻrshapalaklar yoki choʻchqalar bilan bevosita aloqa, ularning ajratmalari bilan ifloslangan oziq-ovqat yoki ichimliklar orqali, shuningdek, odamdan odamga yaqin muloqot paytida yuqishi mumkin.

Kasallikning ilk bosqichida simptomlar oddiy OʻRVIga mos keladi, bu esa oʻz vaqtida tashxis qoʻyishni yanada qiyinlashtiradi. Keyinchalik esa virus miya va nafas olish tizimini zararlab, epileptik xurujlar, ruhiy oʻzgarishlar, nutq va harakat funksiyalarining buzilishi, falajlik, koʻrish muammolari va tutqanoqlarga sabab boʻladi.

Virus tarixi

Ilk bor 1999 yilda Malayziyadagi Nipah daryosi atrofida yashovchi choʻchqa yetishtiruvchi fermerlar orasida Nipah virusi tarqalgan. Oʻshandan buyon Janubiy Osiyoda bu kasallikning yana 12 marta avj olishi kuzatildi. 2018 yilda Hindistonning Kerala shtatida Nipah virusi tarqalib, 17 kishi halok boʻlgan edi. 2021 yil sentabrda aynan shu shtatda yana bir marta epidemiya qayd etildi, oqibatida 12 yoshli bola vafot etdi va 11 kishida infeksiya belgilari aniqlandi. 2023 yil sentabrda Hindistonda virusning navbatdagi tarqalishi oqibatida yana ikki kishi hayotdan koʻz yumdi.