Xususiylashtirish jarayonlarida yoʻl qoʻyilayotgan kamchiliklar tanqid qilindi – Senat

Senat kengashining navbatdagi majlisida parlament nazorati doirasida iqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirish hamda xususiylashtirish jarayonlarini jadallashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar ijrosi muhokama qilindi.

Senat Raisi Tanzila Norboyeva boshqargan majlisda iqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirish, davlat mulkini xususiylashtirish orqali tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha tizimli islohotlar amalga oshirilayotgani qayd etildi. Xususan, 2021 - 2024 yillarda ustav fondida davlat ulushi mavjud 500 dan ziyod xoʻjalik jamiyati va davlat unitar korxonalari va 3,4 mingga yaqin koʻchmas mulk obʼektlari xususiylashtirildi. Mingdan ziyod  korxona tugatilib, 964 tasi qayta tashkil etildi.

Davlat aktivlarining xususiylashtirilishi natijasida qariyb 36 ming yangi ish oʻrni yaratildi. Tadbirkorlarga yanada qulay shart-sharoitlar yaratishga qaratilgan izchil chora-tadbirlar samarasi oʻlaroq 50 dan ortiq davlat xizmati xususiy sektorga berildi.

2024 yilning noyabr oyida ilk bor “Xalqchil IPO” dasturi doirasida Respublika tovar-xomashyo birjasining 3 milliondan ortiq aksiyasi aholiga sotilib, 11 mingga yaqin kishi aksiyadorga aylandi. 

Bank tizimini isloh qilish strategiyasi doirasida 3 bankning xususiylashtirilgani va 8 ta yangi xususiy bank tashkil etilgani hisobiga davlat banklarining umumiy aktivlardagi ulushi 85 foizdan 65 foizga qisqardi. 

Senatorlar xususiylashtirish boʻyicha hududlar va tarmoqlarda foydalanilmayotgan imkoniyatlar, boʻsh turgan joylarni iqtisodiy aktivga aylantirish, auksionga qoʻyilgan tayyor binolarni sotishda yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarga ham eʼtibor qaratdi. Jumladan, vazirlik, idoralar va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tasarrufidagi ayrim boʻsh turgan bino va inshootlar ommaviy savdolarga chiqarilmagan. Oʻndan ziyod davlat aktivlari qariyb bir yildan buyon auksionda sotilmasa-da, ularning boshlangʻich narxini pasaytirish mexanizmidan foydalanilmagan.

Hududning ixtisoslashuvi, kommunikatsiya oʻtkazish imkoniyati oʻrganilmasdan tadbirkorlik faoliyati uchun auksionga chiqarilgan 1,9 ming gektarga yaqin yer maydonlari qariyb 1 yildan buyon sotilmagan. 

Ijtimoiy daftarlarga kiritilgan ishsiz aholining bandligini taʼminlagan tadbirkorlik subʼektlariga davlat mulkidagi bino va inshootlarni ijaraga berish boʻyicha joriy etilgan imtiyozlardan deyarli foydalanilmagan.

2024 yilda ayrim viloyatlarda davlat koʻchmas mulk obʼektlarini sotishdan tushgan mablagʻlar toʻliq viloyat byudjetiga oʻtkazilib, obʼekt joylashgan tuman (shahar) byudjetiga ajratmalar amalga oshirilmagan.

Majlisda xususiylashtiriladigan va ijaraga beriladigan davlat mulki, uni sotib olish boʻyicha yaratilgan imkoniyatlar va imtiyozlar haqida aholi hamda tadbirkorlarni keng xabardor qilish, targʻibot va tashviqot ishlarini olib borish masalalariga yetarli darajada eʼtibor qaratilmayotgani tanqid qilindi. Bu borada hokim yordamchilarining masʼuliyatini oshirish muhimligi qayd etildi.

Bundan tashqari, xalq deputatlari mahalliy kengashlariga iqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirish va davlat mulkini xususiylashtirish boʻyicha belgilangan vazifalar bajarilishini monitoring qilish, munitsipal mulkni xususiylashtirish holati toʻgʻrisida masʼul idoralarning hisobotlarini sessiyalarda eshitish va tegishli choralar belgilash yuzasidan tavsiyalar berildi.