2025 йил Нобель мукофоти совриндорлари эълон қилинди
2025 йил 6–13 октябрь кунлари Швеция ва Норвегияда ўтган Нобель ҳафталигида физиология ва тиббиёт, физика, кимё, адабиёт, тинчлик ва иқтисод соҳалари бўйича йил лауреатлари эълон қилинди. Нобель мукофоти 1901 йилдан бери топширилиб, ҳар бир ғолиб 11 млн швед кронаси, диплом ва олтин медаль олади. Расмий маросим 10 декабрда Стокгольм ва Ослода ўтказилади.
Жаҳон
10.12.2025, 18:25
Улашиш:
Нобель мукофоти ҳақида қисқача
Нобель мукофоти — Альфред Нобел васиятига кўра 1901 йилдан бери бериб келинаётган энг нуфузли халқаро мукофот. У:
- физиология ва тиббиёт,
- физика,
- кимё,
- адабиёт,
- тинчлик
йўналишларини қамраб олади. 1969 йилдан бошлаб иқтисод бўйича мукофот ҳам қўшилган.
Ҳар бир лауреат 11 млн швед кронаси миқдоридаги пул мукофоти, диплом ва олтин медаль билан тақдирланади. Расмий маросим ҳар йили 10 декабрда Стокгольм ва Ослода бўлиб ўтади.
Физиология ва тиббиёт бўйича мукофот
2025 йилги мукофот америкалик олимлар Мэри Брунков ва Фред Рамсделл, шунингдек японлик Шимон Сакагучига берилди. Улар иммун тизимининг ўз ҳужайраларига ҳужум қилмаслигини таъминлайдиган механизм — периферик иммунологик толерантликни очгани учун тақдирланди.
Бу кашфиёт аутоиммун касалликларни даволашда янги йўналишларни очиб берди.
Физика бўйича мукофот
Мукофотга британиялик Жон Кларк, франциялик Мишель Деворе ва америкалик Жон Мартинес сазовор бўлди. Улар макро даражада квант туннеллашуви ва энергия квантланиши билан боғлиқ тадқиқотлари учун тақдирланди.
Ушбу ишларнинг натижалари барқарор квант компьютерлар яратишда фундаментал аҳамиятга эга.
Кимё бўйича мукофот
Кимё соҳасидаги мукофот япониялик Сусуму Китагава, британиялик Ричард Робсон ва америкалик Омар Муннис Ягига берилди. Улар металлорганик каркаслар (MOF) деб аталувчи янги молекуляр структурани ишлаб чиққани учун эътироф этилди.
MOF технологияси:
- сувни тозалаш,
- ҳаводан намлик йиғиш,
- чиқиндиларни парчалаш,
- дориларни сақлаш
каби соҳаларда кенг қўлланиши мумкин.
Адабиёт бўйича мукофот
Венгер ёзувчиси Ласло Краснохоркаи 2025 йил адабиёт бўйича Нобель мукофотига сазовор бўлди.
Швед академияси уни “апокалиптик воқеалар орасида санъат қудратини намоён эта олган эпик ёзувчи” сифатида баҳолади.
Краснохоркаи — Нобель мукофотини олган венгер ёзувчилар орасида иккинчи номзод.
Тинчлик бўйича мукофот
2025 йил Тинчлик мукофоти Венесуэла мухолифати етакчиси Мария Корина Мачадога берилди.
У мамлакатда демократия учун олиб борган кураши ва инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишдаги саъй-ҳаракатлари учун тақдирланди.
Иқтисод бўйича мукофот
Иқтисод соҳаси бўйича мукофот Жоэл Мокир, Филипп Агьон ва Питер Хоуиттга берилди.
- Мокир — инновациялар ривожланиши ва илм–техника тараққиётининг тарихий асосларини тадқиқ этгани учун,
- Агьон ва Хоуитт — иқтисодда “ижодий вайрона қилиш” модели учун тақдирланди.
Мукофотнинг ярми Мокирга, қолган ярми Агьон ва Хоуитт ўртасида бўлинди.
Мақолани Азиз Солиев тайёрлади.
Жаҳон
10.12.2025, 18:25
Улашиш:
машҳур янгиликлар

Мактаб битирувчилари учун битирув кеча ташкиллаштириш тақиқланди
Таълим
15.06.2026, 14:23

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Тошкентда энг қиммат ва энг арзон квартиралар қайси туманда?
Ўзбекистон
26.06.2026, 17:14

Британия 16 ёшдан ошмаганларга ижтимоий тармоқларни тақиқламоқда
Жаҳон
15.06.2026, 15:55

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48
сўнгги янгиликлар

Европа Иттифоқи Ғазо учун 1 миллиард долларлик ёрдам дастурини ишга туширди
Жаҳон
13.07.2026, 18:03

Энди Жаҳон чемпионатида 64 та жамоа иштирок этадими?
Спорт
13.07.2026, 16:12

Ўзбекистонда “Экологик технологиялар саноат парки” ташкил этилади
Ўзбекистон
13.07.2026, 15:52

Хитой тезюрар поездлар билан дунёда етакчига айланди
Жаҳон
13.07.2026, 13:19

Финляндия Россия таҳдидига қандай тайёргарлик кўрган?
Жаҳон
13.07.2026, 12:04

Бразилияда аёл 55 йил маошсиз меҳнатга мажбурлангани аниқланди
Жаҳон
13.07.2026, 09:56

Ядросизланишни АҚШ иттифоқчиларидан бошлаш керак — Шимолий Корея
Сиёсат
11.07.2026, 14:27

Тошкент халқаро молия маркази тўғрисидаги қонун имзоланди
Иқтисодиёт
11.07.2026, 11:26

АҚШ бутун Эронни йўқ қилишга тайёр – Трамп
Жаҳон
11.07.2026, 11:14

OpenAI янги ChatGPT Work агентини намойиш қилди
Фан-технология
10.07.2026, 18:30

Сунъий интеллект мустақил равишда киберҳужум уюштирди
Фан-технология
10.07.2026, 14:43

Ўзбекистонда навбатдаги “Автомобилсиз кун” ўтказилмоқда
Ўзбекистон
10.07.2026, 12:05

Туркий давлатлар иқтисодиёти 673,6 миллиард долларга етди
Иқтисодиёт
10.07.2026, 11:34

Россияни ким ўзгартириши мумкин?
Сиёсат
10.07.2026, 11:20

1 фоизлик кешбек бекор қилинмайди
Иқтисодиёт
10.07.2026, 11:00

NATOнинг Анқара саммити: Трамп, Эрон ва Украина бўйича қарорлар
Жаҳон
10.07.2026, 10:46

Қозоғистонда давлат байроғи туширилган буюмлар тақиқланди
Жаҳон
10.07.2026, 10:12

Украинада “Patriot” тутиб олувчилари ишлаб чиқаришга рухсат берилади — Трамп
Жаҳон
09.07.2026, 16:34

Европа парламенти депутатлари FIFA раҳбариятига нисбатан текширув ўтказишни талаб қилди
Спорт
09.07.2026, 16:07

Трамп Сурияни терроризмга ҳомийлик қилувчи давлатлар рўйхатидан чиқармоқда
Жаҳон
09.07.2026, 12:38
машҳур янгиликлар

Мактаб битирувчилари учун битирув кеча ташкиллаштириш тақиқланди
Таълим
15.06.2026, 14:23

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Тошкентда энг қиммат ва энг арзон квартиралар қайси туманда?
Ўзбекистон
26.06.2026, 17:14

Британия 16 ёшдан ошмаганларга ижтимоий тармоқларни тақиқламоқда
Жаҳон
15.06.2026, 15:55

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48
