2025 йил Нобель мукофоти совриндорлари эълон қилинди
2025 йил 6–13 октябрь кунлари Швеция ва Норвегияда ўтган Нобель ҳафталигида физиология ва тиббиёт, физика, кимё, адабиёт, тинчлик ва иқтисод соҳалари бўйича йил лауреатлари эълон қилинди. Нобель мукофоти 1901 йилдан бери топширилиб, ҳар бир ғолиб 11 млн швед кронаси, диплом ва олтин медаль олади. Расмий маросим 10 декабрда Стокгольм ва Ослода ўтказилади.
Жаҳон
10.12.2025, 18:25
Улашиш:

Нобель мукофоти ҳақида қисқача
Нобель мукофоти — Альфред Нобел васиятига кўра 1901 йилдан бери бериб келинаётган энг нуфузли халқаро мукофот. У:
- физиология ва тиббиёт,
- физика,
- кимё,
- адабиёт,
- тинчлик
йўналишларини қамраб олади. 1969 йилдан бошлаб иқтисод бўйича мукофот ҳам қўшилган.
Ҳар бир лауреат 11 млн швед кронаси миқдоридаги пул мукофоти, диплом ва олтин медаль билан тақдирланади. Расмий маросим ҳар йили 10 декабрда Стокгольм ва Ослода бўлиб ўтади.
Физиология ва тиббиёт бўйича мукофот
2025 йилги мукофот америкалик олимлар Мэри Брунков ва Фред Рамсделл, шунингдек японлик Шимон Сакагучига берилди. Улар иммун тизимининг ўз ҳужайраларига ҳужум қилмаслигини таъминлайдиган механизм — периферик иммунологик толерантликни очгани учун тақдирланди.
Бу кашфиёт аутоиммун касалликларни даволашда янги йўналишларни очиб берди.
Физика бўйича мукофот
Мукофотга британиялик Жон Кларк, франциялик Мишель Деворе ва америкалик Жон Мартинес сазовор бўлди. Улар макро даражада квант туннеллашуви ва энергия квантланиши билан боғлиқ тадқиқотлари учун тақдирланди.
Ушбу ишларнинг натижалари барқарор квант компьютерлар яратишда фундаментал аҳамиятга эга.
Кимё бўйича мукофот
Кимё соҳасидаги мукофот япониялик Сусуму Китагава, британиялик Ричард Робсон ва америкалик Омар Муннис Ягига берилди. Улар металлорганик каркаслар (MOF) деб аталувчи янги молекуляр структурани ишлаб чиққани учун эътироф этилди.
MOF технологияси:
- сувни тозалаш,
- ҳаводан намлик йиғиш,
- чиқиндиларни парчалаш,
- дориларни сақлаш
каби соҳаларда кенг қўлланиши мумкин.
Адабиёт бўйича мукофот
Венгер ёзувчиси Ласло Краснохоркаи 2025 йил адабиёт бўйича Нобель мукофотига сазовор бўлди.
Швед академияси уни “апокалиптик воқеалар орасида санъат қудратини намоён эта олган эпик ёзувчи” сифатида баҳолади.
Краснохоркаи — Нобель мукофотини олган венгер ёзувчилар орасида иккинчи номзод.
Тинчлик бўйича мукофот
2025 йил Тинчлик мукофоти Венесуэла мухолифати етакчиси Мария Корина Мачадога берилди.
У мамлакатда демократия учун олиб борган кураши ва инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишдаги саъй-ҳаракатлари учун тақдирланди.
Иқтисод бўйича мукофот
Иқтисод соҳаси бўйича мукофот Жоэл Мокир, Филипп Агьон ва Питер Хоуиттга берилди.
- Мокир — инновациялар ривожланиши ва илм–техника тараққиётининг тарихий асосларини тадқиқ этгани учун,
- Агьон ва Хоуитт — иқтисодда “ижодий вайрона қилиш” модели учун тақдирланди.
Мукофотнинг ярми Мокирга, қолган ярми Агьон ва Хоуитт ўртасида бўлинди.
Мақолани Азиз Солиев тайёрлади.
Жаҳон
10.12.2025, 18:25
Улашиш:
машҳур янгиликлар

Ўзбекистонда иккинчи фуқаролик мумкинми?
Ўзбекистон
21.04.2026, 10:35

Ташиев ва Жапаров рақобати: зиддият ортидаги коррупция ва сиёсий ўйинлар
Жаҳон
29.04.2026, 17:48

Май ойида ўзбекистонликлар неча кун дам олади?
Ўзбекистон
28.04.2026, 10:54

Трампнинг тинчини бузган жангари ким?
Жаҳон
27.04.2026, 12:34

“Очофат йиртқичлар” – Трамп, Путин ва Нетаняҳу халқаро ҳуқуқни бузишда айбланди
Жаҳон
21.04.2026, 11:26

Аббос Ароқчи Владимир Путин билан учрашди
Жаҳон
28.04.2026, 10:47
сўнгги янгиликлар

2025 йилда интернет нашрлар қанча фойда кўрди?
Иқтисодиёт
17.05.2026, 20:01

Туркия мактабларида “Марказий Осиё” ўрнига “Туркистон” атамаси қўлланилади
Жаҳон
17.05.2026, 09:08

Кўзи ожизлар учун янгилик: қозоғистонлик олим «кўриш» имконини берувчи қурилма яратди
Фан-технология
16.05.2026, 18:00

Тошкентда нотўғри тўхтаган автомобиллар жарима майдончасига олиб кетилади
Ўзбекистон
16.05.2026, 17:00

Ўзбекистонда эркаклар сони аёлларга нисбатан ҳануз юқори
Ўзбекистон
16.05.2026, 16:29

Дунёда газ ва электр нархи нима учун қимматлашмоқда?
Иқтисодиёт
16.05.2026, 15:31

Қурбон ҳайити куни эълон қилинди: ўзбекистонликлар кетма-кет 5 кун дам олади
Маданий
16.05.2026, 14:48

Нью-Йорк мэрининг Исроил парадида қатнашмаслик қарори баҳсларга сабаб бўлди
Жаҳон
16.05.2026, 12:40

Туркистондаги масжидга “Миромон ота” номи берилади
Маданий
16.05.2026, 09:52

Эҳтиёжманд оилаларга газ ва электр компенсациялари оширилди
Иқтисодиёт
16.05.2026, 09:20

Россия ва Украина 205 нафардан ҳарбий асирни алмашди
Жаҳон
15.05.2026, 17:58

Туркий давлатлар раҳбарлари Аҳмад Яссавий мақбарасини зиёрат қилишди
Маданий
15.05.2026, 16:18

Электр ва газ тарифлари ўзгарди: янги нархлар қандай?
Иқтисодиёт
15.05.2026, 16:06

Ўзбекистонлик аёл Эпштейн иши бўйича гувоҳлик берди
Жаҳон
15.05.2026, 12:15

Тақиқ қўйилган Рубио: у Хитойга қандай кирди?
Жаҳон
15.05.2026, 11:44

“Эрон урушини давом эттиришдан маъно йўқ” – Хитой
Жаҳон
15.05.2026, 10:55

Ҳиндистондаги кучли бўрон қурбонлари сони 111 нафарга етди
Жаҳон
15.05.2026, 10:35

Шавкат Мирзиёев амалий ташриф билан Қозоғистонга боради
Сиёсат
15.05.2026, 10:18

Бухорода Осиё хотин-қизлари иккинчи форуми бошланди
Маданий
15.05.2026, 09:55

Хитой технологик кадрларини АҚШдан ортга қайтармоқда
Жаҳон
14.05.2026, 17:42
машҳур янгиликлар

Ўзбекистонда иккинчи фуқаролик мумкинми?
Ўзбекистон
21.04.2026, 10:35

Ташиев ва Жапаров рақобати: зиддият ортидаги коррупция ва сиёсий ўйинлар
Жаҳон
29.04.2026, 17:48

Май ойида ўзбекистонликлар неча кун дам олади?
Ўзбекистон
28.04.2026, 10:54

Трампнинг тинчини бузган жангари ким?
Жаҳон
27.04.2026, 12:34

“Очофат йиртқичлар” – Трамп, Путин ва Нетаняҳу халқаро ҳуқуқни бузишда айбланди
Жаҳон
21.04.2026, 11:26

Аббос Ароқчи Владимир Путин билан учрашди
Жаҳон
28.04.2026, 10:47
