Аёллар ҳам ҳарбий хизматга чақирилаётган давлатлар кўпаймоқда

Бу борада Исроил энг машҳур мисоллардан бири ҳисобланади. Мамлакатда 1949 йилдан бери қизлар ҳам 18 ёшдан кейин армияга чақирилади. Эркаклар 36 ой, қизлар эса 21 ой хизмат қилади. Бугун Исроил армиясида аёллар улуши қарийб 30 фоизни ташкил этади.

Шимолий Кореяда эса аёллар учун ҳарбий хизмат янада қаттиқ тартибда амал қилади. Мамлакатда эркаклар 10 йил, аёллар эса 7 йил хизмат қилади. 2015 йилдан бери 17 ёшга тўлган қизлар ҳам чақирувга жалб этилади.

Европада биринчи бўлиб Норвегия гендер-нейтрал чақирув тизимини жорий қилди. 2015 йилдан бери 19–44 ёш орасидаги эркак ва аёллар бир хил асосда ҳарбий хизматга чақирилмоқда. Ҳозир Норвегия Қуролли кучларида аёллар улуши 34 фоизга етган.

Швеция ҳам 2018 йилдан бошлаб эркаклар ва аёллар учун бир хил ҳарбий чақирув тизимини тиклади. Мамлакатда хизмат муддати 6 ойдан 15 ойгача давом этади. Кейинги йилларда чақирилувчилар сони икки баробарга ошган.

Дания эса аёллар учун мажбурий ҳарбий хизматни жорий этган сўнгги давлат бўлди. Янги қарорга кўра, 2026 йилдан бошлаб 18 ёшга тўлган қизлар ҳам чақирув тизимига тушиши мумкин.

Африка ва Осиё давлатларида ҳам бу амалиёт кенгаймоқда. Эритрея, Чад, Мозамбик, Хитой, Шарқий Тимор ва Шимолий Кореяда аёллар ҳарбий хизматга жалб қилинади.

АҚШ, Украина, Буюк Британия, Франция, Германия, Туркия ва Японияда эса аёллар армияда ихтиёрий хизмат қилиб, жанговар бўлинмаларда ҳам фаолият юритмоқда.

2024 йилда НАТО “Аёллар, тинчлик ва хавфсизлик” дастурини янгилаб, армияда аёллар иштирокини оширишни стратегик вазифалардан бири сифатида белгилади. Альянс аёлларни раҳбарлик лавозимларига жалб қилиш ва улар учун тенг имконият яратишга урғу бермоқда.

Сўнгги йилларда демографик пасайиш ва хавфсизликка оид хавотирлар кўплаб давлатларни янги чақирув моделларини кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Шу сабабли аёлларни армияга жалб қилиш энди фақат ижтимоий масала эмас, балки миллий хавфсизлик сиёсатига айланиб бормоқда.

Муаллиф: Мафтуна Бахтиёрова