Мексика президенти зўравонликдан ҳимоясиз қолди

Гувоҳлар томонидан тасвирга олинган видеода Мексиканинг илк аёл президенти фуқаролар билан мулоқот қилаётгани кўринади. Бир лаҳзада орқадан келган эркак унинг елкасидан ушлаб, ўпишга уринади. Шейнбаум орқага чекинади, ёрдамчиси Хуан Хосе тез аралашиб, эркакни четга суради. Маст ҳолда бўлган шахс кейинроқ ҳибсга олинади.

Эртаси куни президент Шейнбаум расмий шикоят аризаси топширади ва матбуот анжуманида қуйидагича баёнот беради:

«Мен бу тажовузни нафақат президент сифатида, балки аёл сифатида ҳам қоралайман. Агар мен шикоят қилмасам, бошқа аёллар қандай ҳимоя топади? Ҳеч бир эркак аёлнинг шахсий ҳудудини бузишга ҳақли эмас.»

Бу сўзлар Мексикадаги оғриқли ҳақиқатни очиб берди. Статистикага кўра, мамлакатда ҳар куни ўртача 10 нафар аёл ўлдирилади. Аёлларнинг 70 фоизи умри давомида жисмоний ёки жинсий зўравонликка дуч келади.

Бу воқеа — шунчаки бир шахсга қаратилган ҳужум эмас. Бу — тизимли муаммо, аёлларни ҳимоя қила олмаган жамиятнинг оғриқли акс-садоси. Шейнбаум ўз шикояти билан нафақат адолат талаб қилмоқда, балки ҳуқуқий прецедент яратишни истайди — “агар президентнинг ўзи ҳимоясиз бўлса, оддий аёлнинг аҳволи қандай бўлади?” деган саволни жамият олдига қўйди.

Глобал муаммо — аёлларга нисбатан тизимли зўравонлик

БМТ маълумотларига кўра, дунё бўйлаб:

• аёлларнинг 80 фоизи руҳий зўравонликка дуч келган;
• 65 фоизи жамоат жойида ёки ишда жинсий таъқибни бошидан кечирган;
• 44 фоизига ўлим ёки зўрлаш билан таҳдид қилинган;
• ҳар 10 дақиқада дунёда бир аёл ўлдирилади — кўпинча унинг таниши ёки турмуш ўртоғи томонидан.

Дунё тажрибаси: аёллар учун алоҳида вагонлар

Японияда “чикан” — транспортда аёлларга тегадиган эркакни англатувчи сўз. Муаммо кучайгани сабабли, мамлакатда аёллар учун алоҳида вагонлар жорий этилган. Шу каби чоралар Ҳиндистон, Миср, Эрон ва Индонезияда ҳам амал қилади.

Бу чоралар аёллар заифлиги учун эмас, балки уларнинг хавфсизлиги ва дахлсизлигини таъминлаш учун кўрилган. Балки, Тошкент метросида ҳам шундай ташаббус ҳақида ўйлаш вақти келгандир.

Клаудия Шейнбаум билан содир бўлган воқеа — бутун дунё учун огоҳлик сигнали. Бу — сиёсий, ижтимоий ва маданий тизимларда ҳануз аёлларни тўлиқ ҳимоя қила олмаган жамиятнинг ичидаги муаммо.

Биз аёлларнинг ютуқларини байрам қиламиз, уларнинг лавозимда кўтарилишини ғалаба деб биламиз. Аммо аёлларга керак бўлгани — табрик эмас, балки хавфсизлик ва ҳурмат.
Аёл танаси — баҳс ёки назорат объекти эмас. У дахлсиз ва муқаддас.

Бугун дунё аёллар учун ҳали хавфсиз эмас. Аммо у шундай бўлиши мумкин — агар биз бундай воқеаларни ҳайрат билан эмас, балки жиноят сифатида қабул қилишни бошласак.

 Муаллиф: Азиз Солиeв