Meksika prezidenti zoʻravonlikdan himoyasiz qoldi

Guvohlar tomonidan tasvirga olingan videoda Meksikaning ilk ayol prezidenti fuqarolar bilan muloqot qilayotgani koʻrinadi. Bir lahzada orqadan kelgan erkak uning yelkasidan ushlab, oʻpishga urinadi. Sheynbaum orqaga chekinadi, yordamchisi Xuan Xose tez aralashib, erkakni chetga suradi. Mast holda boʻlgan shaxs keyinroq hibsga olinadi.

Ertasi kuni prezident Sheynbaum rasmiy shikoyat arizasi topshiradi va matbuot anjumanida quyidagicha bayonot beradi:

«Men bu tajovuzni nafaqat prezident sifatida, balki ayol sifatida ham qoralayman. Agar men shikoyat qilmasam, boshqa ayollar qanday himoya topadi? Hech bir erkak ayolning shaxsiy hududini buzishga haqli emas.»

Bu soʻzlar Meksikadagi ogʻriqli haqiqatni ochib berdi. Statistikaga koʻra, mamlakatda har kuni oʻrtacha 10 nafar ayol oʻldiriladi. Ayollarning 70 foizi umri davomida jismoniy yoki jinsiy zoʻravonlikka duch keladi.

Bu voqea — shunchaki bir shaxsga qaratilgan hujum emas. Bu — tizimli muammo, ayollarni himoya qila olmagan jamiyatning ogʻriqli aks-sadosi. Sheynbaum oʻz shikoyati bilan nafaqat adolat talab qilmoqda, balki huquqiy pretsedent yaratishni istaydi — “agar prezidentning oʻzi himoyasiz boʻlsa, oddiy ayolning ahvoli qanday boʻladi?” degan savolni jamiyat oldiga qoʻydi.

Global muammo — ayollarga nisbatan tizimli zoʻravonlik

BMT maʼlumotlariga koʻra, dunyo boʻylab:

• ayollarning 80 foizi ruhiy zoʻravonlikka duch kelgan;
• 65 foizi jamoat joyida yoki ishda jinsiy taʼqibni boshidan kechirgan;
• 44 foiziga oʻlim yoki zoʻrlash bilan tahdid qilingan;
• har 10 daqiqada dunyoda bir ayol oʻldiriladi — koʻpincha uning tanishi yoki turmush oʻrtogʻi tomonidan.

Dunyo tajribasi: ayollar uchun alohida vagonlar

Yaponiyada “chikan” — transportda ayollarga tegadigan erkakni anglatuvchi soʻz. Muammo kuchaygani sababli, mamlakatda ayollar uchun alohida vagonlar joriy etilgan. Shu kabi choralar Hindiston, Misr, Eron va Indoneziyada ham amal qiladi.

Bu choralar ayollar zaifligi uchun emas, balki ularning xavfsizligi va daxlsizligini taʼminlash uchun koʻrilgan. Balki, Toshkent metrosida ham shunday tashabbus haqida oʻylash vaqti kelgandir.

Klaudiya Sheynbaum bilan sodir boʻlgan voqea — butun dunyo uchun ogʻoxlik signali. Bu — siyosiy, ijtimoiy va madaniy tizimlarda hanuz ayollarni toʻliq himoya qila olmagan jamiyatning ichidagi muammo.

Biz ayollarning yutuqlarini bayram qilamiz, ularning lavozimda koʻtarilishini gʻalaba deb bilamiz. Ammo ayollarga kerak boʻlgani — tabrik emas, balki xavfsizlik va hurmat.
Ayol tanasi — bahs yoki nazorat obʼekti emas. U daxlsiz va muqaddas.

Bugun dunyo ayollar uchun hali xavfsiz emas. Ammo u shunday boʻlishi mumkin — agar biz bunday voqealarni hayrat bilan emas, balki jinoyat sifatida qabul qilishni boshlasak.

 Muallif: Aziz Soliev