Дунёда ҳар йили 1 миллиард бола зўравонликка учрайди – ЖССТ

Болаларни зўравонликдан ҳимоя қилиш учун Ўзбекистонда қандай чоралар кўрилмоқда?

Дунёда ҳар йили 1 миллиард бола зўравонликка учрайди – ЖССТ

Ташкилотнинг минтақавий бюроси зўравонлик оқибатида ҳар беш дақиқада бир бола ҳалок бўлишини маълум қилди.

Дунё бўйлаб ҳар йили 1 миллиардга яқин бола зўравонликка учрайди, ҳар беш дақиқада улардан бири вафот этади. Бу ҳақда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг (ЖССТ) Шарқий Ўрта Ер денгизи минтақавий бюросига таяниб, «ТАСС» хабар берди.

ЖССТ маълумотларига кўра, болалар жисмоний, жинсий ёки руҳий зўравонликка дуч келади. Бу уларнинг жисмоний ва руҳий саломатлигига узоқ муддат зарар етказиши мумкин.

«Ҳар беш дақиқада зўравонлик оқибатида бир бола ҳаётдан кўз юммоқда. Бу ўлимларнинг ва болаларга нисбатан зўравонликнинг ҳар қандай шакли етказадиган узоқ муддатли зарарнинг олдини олиш мумкин», дея таъкидлади минтақавий бюро.

Бюро Покистонда 2026–2031-йилларга мўлжалланган, болаларга нисбатан зўравонликка барҳам бериш бўйича миллий стратегияга эътибор қаратди. Стратегия мамлакатда яшовчи 120 миллион болани ҳимоя қилиш ва профилактика чораларини кучайтиришга қаратилган.

Таъкидланишича, Покистондаги болаларнинг қарийб 80 фоизи тарбияда зўравонлик усулларига дуч келади. Интернетдан фойдаланувчи 12–17 ёшли ҳар 16 нафар ўсмирдан бири рақамли технологиялар орқали эксплуатация ёки шафқатсиз муносабатга учрайди. Шунингдек, 8,6 миллион бола меҳнатга жалб қилинган, беш ёшгача бўлган болаларнинг 57 фоиздан ортиғи эса фуқаролик ҳолатини қайд этиш органларида рўйхатдан ўтмаган. Бу ҳолат уларнинг зўравонликдан ҳимояланишини қийинлаштириши ва асосий хизматлардан фойдаланишини чеклаши мумкин.

Миллий стратегиянинг мақсади ҳар бир боланинг ижтимоий ёки иқтисодий ҳолатидан қатъи назар, профилактика, ҳимоя, тикланиш, жамиятга қайта мослашиш ва адолатли тизимни мустаҳкамлашдан иборат.

«Покистон болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шаклларига барҳам бериш бўйича ўз мажбуриятларини амалга оширишда ЖССТ ёрдамига таяниши мумкин», деди ташкилотнинг Покистондаги вакили Ло Дапен.

Ўзбекистонда зўравонликка учраган бола қандай ҳимоя қилинади?

Ўзбекистонда болага нисбатан зўравонлик ҳолати ёки унинг хавфи аниқланса, бу ҳақда «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази, ички ишлар органлари ва бошқа ваколатли идораларга мурожаат қилиш мумкин. Бола ёки унинг қонуний вакили ҳам ёрдам сўраб мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.

Ҳолат аниқлангач, «Инсон» маркази ички ишлар органлари билан ҳамкорликда боланинг вазиятини ўрганади ва унинг ҳаёти ҳамда соғлиғига таҳдид бор-йўқлигини баҳолайди. Хавф даражасига қараб, болани ҳимоя қилиш ва унга зарур ёрдам кўрсатиш чоралари белгиланади. Бунда тиббий, психологик, ҳуқуқий ва ижтимоий ёрдам, зарур ҳолларда эса хавфсиз жойга жойлаштириш масаласи кўриб чиқилади. 

Зўравонликдан жабрланган ёки зўравонлик хавфи остидаги болага ҳимоя ордери ҳам берилиши мумкин. Уни ички ишлар органлари хавфни баҳолаш натижаларига кўра расмийлаштиради. Ҳимоя ордери 24 соат ичида берилиб, 30 кунгача амал қилади. 

Ўзбекистон қонунчилигида жисмоний ва жинсий зўравонликдан ташқари, руҳий тазйиқ, болага ғамхўрлик қилмаслик, эксплуатация ва таъқиб қилиш (буллинг) каби ҳолатларга ҳам эътибор қаратилган. Демак, болани ҳимоя қилиш фақат унга жисмоний зарар етказилганидан кейин эмас, балки зўравонлик хавфи мавжуд бўлган вазиятларда ҳам чоралар кўришни назарда тутади. 

Ўзбекистонда болаларга нисбатан зўравонлик учун жазо кучайтирилди

Президент Шавкат Мирзиёев болаларга нисбатан зўравонлик учун жазони кучайтирувчи қонунни имзолади. Қонун билан бешта кодекс ва олтита қонунга ўзгартиришлар киритилади. Ҳужжатда 14 ёшгача бўлган болаларга нисбатан жинсий зўравонлик учун умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси назарда тутилган. Оғир жиноятлар бўйича жавобгарликка тортиш муддатига чеклов қўйилмайди.

мавзуга оид янгиликлар

Ўзбекистон ва Покистон маҳкумларни ўзаро топшириши мумкин

Хўш, бунинг Ўзбекистон фуқаролари учун қандай аҳамияти бор?

Ўзбекистон

05.10.2026, 10:35

Болаларга нисбатан зўравонлик учун умрбод қамоқ жазоси бўйича қонун лойиҳаси қабул қилинди

 Олий Мажлис Қонунчилик палатасида болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга қаратилган қонун лойиҳаси иккинчи ўқишда қабул қилинди.

Ўзбекистон

01.10.2026, 13:16

Педофилларга умрбод қамоқ жазоси бериладими?

Ўзбекистонда 14 ёшга тўлмаган болаларга нисбатан оғир жинсий жиноятлар учун узоқ муддатли ёки умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси таклиф этилмоқда.

Ўзбекистон

29.09.2026, 14:03

«Диний экстремизм» атамаси қонунчиликдан чиқарилади – Сенат

Ўзбекистонда «диний экстремизм» атамасини «экстремизм» тушунчаси билан алмаштириш, айрим қилмишлар учун биринчи марта маъмурий жавобгарлик белгилаш ва жавобгарликни шахснинг қилмишдаги ролига қараб табақалаштириш таклиф этилмоқда.

Ўзбекистон

13.08.2026, 15:49

Эбола вирусидан 6 минга яқин киши вафот этди

Конго Демократик Республикасида 2026 йил май ойида бошланган Эбола эпидемияси оқибатида 14 ноябрга қадар 11 376 та касалланиш ҳолати тасдиқланган. Уларнинг 5 568 таси ўлим билан якунланган.

Жаҳон

17.11.2026, 15:33

Европа мигрантларни Ўзбекистонга юбориши мумкинми?

Европа мигрантларни Африкага жўнатмоқчи. Кейинги манзил Ўзбекистон бўлиши мумкинми?

Ўзбекистон

17.11.2026, 12:11

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Тошкентнинг Учтепа туманида нобуд бўлган ҳайвонлар ва қушлар

Тошкентда ҳайвонлар ва қушлар оммавий нобуд бўлаётгани ростми?

Аҳолига шубҳали моддаларга тегмаслик, болалар ва уй ҳайвонларини улардан узоқроқ тутиш тавсия этилмоқда. 

Ўзбекистон

17.11.2026, 17:26

Эбола вирусидан 6 минга яқин киши вафот этди

Конго Демократик Республикасида 2026 йил май ойида бошланган Эбола эпидемияси оқибатида 14 ноябрга қадар 11 376 та касалланиш ҳолати тасдиқланган. Уларнинг 5 568 таси ўлим билан якунланган.

Жаҳон

17.11.2026, 15:33

Toşkent – Astraxan yönalişida yangi poyezd qatnovi

Тошкентдан Астраханга поезд қатнови йўлга қўйилади

2026 йил 17 декабрдан Тошкент ва Астрахан ўртасида янги халқаро йўловчи поезд қатнови жорий этилади.

Ўзбекистон

17.11.2026, 12:28

Европа мигрантларни Ўзбекистонга юбориши мумкинми?

Европа мигрантларни Африкага жўнатмоқчи. Кейинги манзил Ўзбекистон бўлиши мумкинми?

Ўзбекистон

17.11.2026, 12:11

Бузиладиган уй эгалари учун янги таклиф: 1,5 баравар катта уй-жой

Тошкентда реновация дастурига киритилган уйлар мулкдорларига Янги Тошкентда аввалги хонадони майдонининг 150 фоизигача бўлган янги уй-жойлар таклиф этилиши мумкин.

Ўзбекистон

16.11.2026, 17:32

ҚҚСни қайта ҳисоблаш бўйича янги қарор

Айрим тадбиркорлар импорт ҚҚСни бошқача тўлайди

2027 йил 1 январдан айрим тадбиркорлар импорт ҚҚСини солиқ органларидаги ортиқча тўловлар ҳисобидан қоплаши мумкин бўлади. Янги тартиб кимларга тегишли? 

Иқтисодиёт

16.11.2026, 15:22

Об-ҳаво маълумоти Ўзбекистон

Ўзбекистонда ҳафта давомида ҳарорат ўзгаради

Ўзгидромет 16–20 ноябрь кунлари учун об-ҳаво прогнозини эълон қилди.

Ўзбекистон

16.11.2026, 12:39

Йиғлаётган Бангладешлик аёл

Ҳиндистонда мусулмонлар депортация ва ҳибс хавфига дуч келмоқда

Ҳиндистонда сайловчилар рўйхатини қайта кўриб чиқиш жараёнида 130 миллион кишининг номи ўчирилган.

Жаҳон

16.11.2026, 11:02

Mobil bank ilovasi orqali onlayn to‘lovni amalga oshirish.

Банк иловаларидан фойдаланишда биометрия талаби ўзгарди

Энди P2P ўтказмаларда OTP-код ҳар доим ҳам талаб қилинмайди. Банк иловаларида рўйхатдан ўтиш ва карталарни бириктириш тартиби ҳам ўзгарди.

Иқтисодиёт

16.11.2026, 10:31

OIV

Тошкентда ОИВ юқтирган беморлар қанча?

Тошкентда 9 ойда 300 дан ортиқ ОИВ юқтириш ҳолати аниқланди. Шундан 233 нафари (75,9 фоизи) жинсий йўл билан юққан.

Ўзбекистон

16.11.2026, 10:21

Шоҳрух Ғиёсов

Шоҳрух Ғиёсов нега лавозимидан озод этилди?

Ички ишлар вазирлиги Ахборот хизмати раҳбари Шоҳрух Ғиёсов эгаллаб турган лавозимини тарк этди. 

Ўзбекистон

15.11.2026, 17:09

Яманда қамал сабаб касалликлар тарқалмоқда

Гуманитар ташкилотлар ва тиббиёт ходимлари қамал сабаб аҳолининг шифохоналарга етиб бориши қийинлашгани, ичимлик суви ва дори-дармон танқислиги эса юқумли касалликлар тарқалишини тезлаштираётганидан огоҳлантирмоқда.

Жаҳон

14.11.2026, 14:21

Jensen Xuang Nvidia’dan ketdi

Женсен Хуанг Nvidia’дан кетди: компанияни энди ким бошқаради?

Дунёдаги энг қиммат компанияни бошқарган Женсен Хуанг Nvidia’даги фаолиятини якунлади. Унинг кетиши ортидан Nvidia раҳбарияти, келажаги ва СИ бозорида янги саволлар пайдо бўлди.

Жаҳон

14.11.2026, 13:19

Уч буюк давлат раҳбари Хитойда учрашади

АҚШ, Хитой ва Россия раҳбарлари тарихда илк бор уч томонлама учрашув ўтказиши кутилмоқда. Уч давлат раҳбари Эрондаги уруш ва ядровий қуролларни назорат қилиш масалаларини муҳокама қилади.

Жаҳон

14.11.2026, 10:05

АҚШда 2026 йилда депортация ва ҳибсга олишлар сони рекордга етди

АҚШ Иммиграция ва божхона назорати хизмати (ICE) 2026 молиявий йилида 483,2 минг кишини мамлакатдан чиқариб юборди. Ҳибсга олинганлар сони эса 491 мингдан ошди.

Жаҳон

13.11.2026, 14:50

Тошкентда автомобилларни эвакуация қилиш тартиби ўзгардими?

Тошкентда йўл ҳаракатига халақит берадиган жойларда қолдирилган автомобиллар ягона электрон тизим орқали эвакуация қилинади. Машинани жарима майдончасидан олиб чиқиш учун электрон тўлов ва QR-кодли рухсатнома талаб этилади.

Ўзбекистон

13.11.2026, 12:32

Qaşqadaryodagi sun’iy muzliklar

Ўзбекистонда илк бор жорий этилган сунъий музлик – “Ice Stupa” қандай технология?

Ўзбекистонда илк сунъий музлик Қашқадарё вилоятининг Шаҳрисабз туманида ишга туширилиб, 60 га яқин хонадонни сув билан таъминлашга хизмат қилмоқда.

Ўзбекистон

13.11.2026, 12:12

Ҳормуздаги ҳужумлар нефть қазиб олиш ҳажмига таъсир этдими?

OPEC+ мамлакатлари октябрь ойида нефть қазиб олишни кунига 2,04 миллион баррелга оширди. Бу кўрсаткич Эронга қарши АҚШ ва Исроил уруши бошланишидан олдинги даражага яқинлашди.

Иқтисодиёт

13.11.2026, 09:04

F1 çempioni Lyuis Hemilton Ğazo çegarasida

«Ғазоликларнинг аҳволи оғир»: Люис Ҳемилтон Исроилга мурожаат қилди

Етти карра Формула-1 чемпиони Ҳемилтон «Рафаҳ» чегара пунктини очишга чақирди.

Жаҳон

12.11.2026, 16:42

Толибон эркак шифокорларнинг аёлларни даволашини чекламоқда

Толибон эркак шифокорларнинг аёлларни даволашини чекламоқда

Эркак шифокорларга аёл беморларни маҳрамсиз кўрикдан ўтказиш тақиқланган. Чекловлар тиббий ёрдам олиш имкониятини янада қийинлаштирмоқда.

Жаҳон

12.11.2026, 15:46

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →