updated: 21.03.2026, 23:43

Хитой Марказий Осиёнинг абадий қўшнисига айланди

Қозоғистонда "Марказий Осиё - Хитой" иккинчи саммити бўлиб ўтди. Унда президент Шавкат Мирзиёев ҳам иштирок этди. Саммитда нималар гаплашилди? Мирзиёев ўз нутқида нималарни тилга олди? Хитой нега минтақа мамлакатларига беғараз 207 миллион АҚШ доллари миқдорида ёрдам кўрсатмоқчи? 

Сиёсат

18.06.2025, 17:48

Улашиш:

Xitoy Markaziy Osiyoning abadiy qoʻshnisiga aylandi

Fotot: Prezident matbuot xizmati

Кеча, 17 июнь куни Президент Шавкат Мирзиёев Қозоғистон Президенти Қосим Жўмард-Тўқайов таклифига биноан "Марказий Осиё - Хитой" иккинчи саммитида иштирок этиш учун Остона шаҳрига борган эди. Мирзиёевни аэропортда Қозоғистон Бош вазири Олжас Бектанов ва бошқа расмийлар кутиб олди.

 

Саммит давомида Шавкат Мирзиёев Хитой раҳбари Си Сзинпин билан икки мамлакат ўртасидаги алоқалар ва минтақавий аҳамиятга молик долзарб масалалар юзасидан музокаралар олиб борилди.

 

Қайд этилишича, Ўзбекистон ва Хитой ўртасида 2024 йилда товар айрибошлаш 14 миллиард АҚШ долларига етган. Инвестиция салоҳият портфели эса 60 миллиард доллардан ошган.

 

Шунингдек, раҳбарлар икки мамлакат ўртасида "яшил" энергетика, нефть-газ, кимё, фармацевтика, металлургия, тоғ-конь, тўқимачилик, озиқ-овқат ва қурилиш тармоқлари ҳамда логистика, "ақлли" қишлоқ хўжалиги, сунъий интеллект ва рақамлаштириш соҳаларида истиқболли лойиҳалар ишлаб чиқиш бўйича суҳбатлашишган.

 

Музокаралар давомида "Хитой - Қирғизистон - Ўзбекистон" стратегик темир йўли қурилишини жадаллаштириш муҳимлиги таъкидланди. Учрашув якунидан давлат раҳбарлари Хитой Ўзбекистоннинг Жаҳон Савдо Ташкилотига аъзо бўлиши бўйича икки томонлама музокаралар якунлангани тўғрисидаги баённома имзоланганини маълум қилишди.

 

"Марказий Осиё - Хитой" иккинчи саммитида минтақа мамлакатларининг раҳбарлари ва Хитой раҳбари Си Сзинпин иштирокида бўлиб ўтди. Мазкур саммит илк бор 2023 йилда Хитойнинг Циан шаҳрида бўлиб ўтган.

 

2023 йилдаги саммитдан сўнг мамлакатлар ўртасида котибият ташкил этилди, вазирлар, экспертлар учрашувлари ва йиғилишларини ўтказиш механизмлари ишга туширилган, кенг кўламли ҳамкорликнинг шартномавий-ҳуқуқий базаси шакллантирилган.

 

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев саммит давомида сўзга чиқди. Унга кўра, низоли масалалар ва зиддиятларни ҳал қилиш учун куч ишлатиш воситаларидан фойдаланиш ўзини оқламайди ва бунга йўл қўйиб бўлмайди. Барча низо ва зиддиятлар суверенитетни ҳурмат қилиш, халқаро ҳуқуқ меъёрлари ва БМТ низоми асосида фақат дипломатик саъй-ҳаракатлар билан музокаралар столида ҳал этилиши шарт.

"Бизнингча, бир томондан, ишонч, яхши қўшничилик ва шериклик маконига айланган Марказий Осиёнинг ўзидаги чуқур трансформация жараёнлари, бошқа томондан, Хитой раҳбариятининг қўшни давлатлар билан дўстона муносабатларни ривожлантириш ва “Белбоғ ва йўл” глобал концепциясини илгари суришга қатъий содиқлиги ушбу форматдаги ҳамкорликнинг ривожланишига имкон бермоқда", - деган Шавкат Мирзиёев.

 

Шу билан бирга Ўзбекистон давлат раҳбари минтақавий барқарорликни таъминлашга умумий ҳисса қўшадиган Абадий яхши қўшинчалик, дўстлик ва ҳамкорлик тўғрисидаги шартномани қабул қилиш тарихий аҳамиятга эга эканлигини таъкидлади.

 

Шунингдек, ушбу шартномани ривожлантириш мақсадида аниқ механизм ва лойиҳаларни киритган ҳолда узоқ муддатли шериклик концепциясини ишлаб чиқишни таклиф қилди.

 

Мирзиёевнинг таъкидлашича, Хитой билан савдо инвестициявий ва технологик ҳамкорлик Марказий Осиёнинг барча мамлакатларини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш стратегияларини амалга оширишда кучли локомотив бўлиб хизмат қилмоқда.

 

Шунингдек давлат раҳбари инфратузилмавий ташаббусларни илгари суриш учун "Марказий Осиё - Хитой" тараққиёт фондини таъсис этишни таклиф қилди.

 

Саммитда Марказий Осиёнинг ажралмас бўлаги эканлиги айтилаётган Афғонистон ҳақида ҳам гаплашилди. Мирзиёев Афғонистоннинг тикланишига кўмаклашиш ва уни минтақавий интеграция жараёнларига жалб этиш масалаларини кўриб чиқиш учун юқори даражадаги гуруҳни таъсис этиш таклифини берди.

 

Таҳлилларга кўра, Марказий Осиё мамлакатларининг Хитой билан умумий савдо айланмаси жорий йилда бу кўрсаткич деярли 100 миллиард долларга етади. Қўшма корхоналар ва лойиҳалар сони эса 10 мингдан ошади.

 

 

Саммитда сўзга чиққан Хитой Халқ Республикаси раиси Си Сзинпин 2025 йилда Марказий Осиёнинг бешта давлатига аҳоли фаровонлигини ошириш ва ўз ривожланишларига кўмаклашиш бўйича муҳим лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш учун  умумий қиймати 207 миллион АҚШ долларидан ортиқ миқдоридаги беғараз грант ажратишга тайёр эканлигини айтди.

 

Унинг айтишича, келгуси икки йил ичида бу маблағлардан ташқари Хитой минтақадаги бешта давлатга касбий тайёргарлик курсларидан ўтиш учун уч мингта квота ажратади.

 

ХХР раҳбари таълим ва маданият соҳасидаги ҳамкорлик иқтисодий соҳадаги ҳамкорликдан кам аҳамиятга эга эмаслигини ҳам таъкидлаган. Унга кўра, эндиликда Хитой университетларида Марказий Осиё мамлакатлари тилларини ўрганиш курси очилади.

Саммитда Си Сзинпин Марказий Осиё давлатларини замонавий таҳдидларга биргаликда қарши туришга, минтақа хавфсизлиги соҳасидаги ҳамкорликни кучайтиришга чақирди. 

Шунингдек, у минтақа мамлакатларида мудофаа, ҳуқуқни муҳофаза қилиш ва хавфсизликни модернизация қилишга қаратилган саъй-ҳаракатларни қўллаб-қувватлашини маълум қилди.

 

Йиғилиш сўнгида давлат раҳбарлари Остона декларацияси ва Абадий яхши қўшничилик, дўстлик ва ҳамкорлик тўғрисидаги шартномани имзоладилар. Саммит якунида камбағалликка қарши, чўлланишга қарши курашиш, таълим соҳасидаги ҳамкорлик марказлари ҳамда тўсиқсиз савдо бўйича ҳамкорлик платформасини ишга тушириш маросими бўлиб ўтди.

 

17 июнь куни Президент Шавкат Мирзиёевнинг Остонага амалий ташрифи якунланиб Тошкентга қайтиб келди.

мавзуга оид янгиликлар

Қирғизистонда Starlink расман ишга тушди

Қирғизистонда SpaceX компаниясининг Starlink сунъий йўлдош интернет хизмати расман ишга тушди. Компаниянинг интерактив харитасида мамлакат мақоми “available” (“мавжуд”) қаторига қўшилди.

Фан-технология

25.05.2026, 09:09

Туркияда бедарак йўқолаётган аёллар

Ҳар йили ўн минглаб Марказий Осиёлик аёллар даромад топиш мақсадида Туркияга йўл олади. Сўнгги йилларда миграция талабларининг кучайтирилиши ва кўплаб аёлларнинг қонуний мақомга эга эмаслиги сабабли улар уй хизматчиси сифатида ноқонуний ишлашга мажбур бўлмоқда.

Сиёсат

15.06.2026, 16:47

Туркистондаги масжидга “Миромон ота” номи берилади

Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан Туркистон шаҳрида барпо этилган масжидга Қасим- Жомарт Тоқаев “Миромон ота” номини беришни таклиф қилди.

Маданий

16.05.2026, 09:52

Туркий давлатлар раҳбарлари Аҳмад Яссавий мақбарасини зиёрат қилишди

XIV аср охирида Амир Темур фармойишига биноан барпо этилган ушбу мақбара бугунги кунда UNESCOнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган бўлиб, Марказий Осиёдаги  аср ислом меъморчилигининг энг ноёб ва муҳташам намуналаридан бири ҳисобланади.

Маданий

15.05.2026, 16:18

Шавкат Мирзиёев амалий ташриф билан Қозоғистонга боради

Давлат раҳбари Туркистон шаҳрида Туркий давлатлар ташкилотининг “Сунъий интеллект ва рақамли ривожланиш” мавзусидаги норасмий саммитида иштирок этади.

Сиёсат

15.05.2026, 10:18

Shavkat Mirziyoyev va Donald Tramp

Доналд Трампнинг Ўзбекистонга ташрифи: стратегик манфаатлар ва дипломатик сигналлар ортидаги ҳақиқат

Доналд Трампнинг Марказий Осиёга, хусусан Ўзбекистонга ташриф буюриши эҳтимоли ҳануз долзарб бўлиб қолмоқда. Расмий равишда эълон қилинмаган бўлса-да, мавжуд дипломатик вазият ва структуравий омиллар бундай ташрифнинг юзага келишига замин яратмоқда.

Сиёсат

29.04.2025, 17:39

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Энди Жаҳон чемпионатида 64 та жамоа иштирок этадими?

FIFA президенти Жанни Инфантино 64 жамоалик формат муҳокама қилинишини маълум қилди.

Спорт

13.07.2026, 16:12

Ўзбекистонда “Экологик технологиялар саноат парки” ташкил этилади

Президент Шавкат Мирзиёев Бекобод металлургия комбинати ҳудудида 90 гектар майдонда тайёр инфратузилмага эга “Ўзбекистон экологик технологиялар саноат парки” ташкил этилишини маълум қилди.

Ўзбекистон

13.07.2026, 15:52

Хитой тезюрар поездлар билан дунёда етакчига айланди

Хитой сўнгги йигирма йил ичида темирйўл соҳасида дунёда мисли кўрилмаган ютуққа эришди. Бугунги кунда мамлакат нафақат энг катта тезюрар темирйўл тармоғига, балки энг тез ҳаракатланувчи поездларга ҳам эга давлатлардан бири ҳисобланади.

Жаҳон

13.07.2026, 13:19

Финляндия Россия таҳдидига қандай тайёргарлик кўрган?

The Times нашри Финляндия пойтахти Хельсинкининг эҳтимолий ядровий ҳужумга тайёргарлиги ҳақидаги таҳлилий материалини эълон қилди. Унда мамлакатнинг кўп йиллар давомида шакллантирилган фуқаро муҳофазаси тизими ва ер ости инфратузилмаси ҳақида сўз боради.

Жаҳон

13.07.2026, 12:04

Бразилияда аёл 55 йил маошсиз меҳнатга мажбурлангани аниқланди

Бразилиянинг Форталеза шаҳри яқинидаги элита турар-жой мажмуасидан 62 ёшли аёл қутқариб олинди. Тергов маълумотларига кўра, у етти ёшидан бошлаб бир оиланинг уч авлодига қарийб 55 йил давомида маошсиз уй хизматчиси сифатида ишлатилган.

Жаҳон

13.07.2026, 09:56

Ядросизланишни АҚШ иттифоқчиларидан бошлаш керак — Шимолий Корея

Пхенян НАТОни Осиё-Тинч океани минтақасида қарама-қаршиликни кучайтираётганликда айблади.

Сиёсат

11.07.2026, 14:27

Тошкент халқаро молия маркази тўғрисидаги қонун имзоланди

Президент Шавкат Мирзиёев “Тошкент халқаро молия маркази тўғрисида”ги Конституциявий қонунни имзолади. Шу тариқа мамлакатда халқаро молия марказини ташкил этиш ҳуқуқий жиҳатдан Конституциявий қонун даражасида мустаҳкамланди.

Иқтисодиёт

11.07.2026, 11:26

АҚШ бутун Эронни йўқ қилишга тайёр – Трамп

Вашингтонга Эрон Трампга суиқасд қилиш режаларини ишлаб чиққани ҳақида разведка маълумотлари етказилган. Трамп ўзига суиқасд уюштирилса, қақшатқич жавоб тайёрлаб қўйганини маълум қилди.

Жаҳон

11.07.2026, 11:14

OpenAI янги ChatGPT Work агентини намойиш қилди

Anthropic билан кучли рақобатга киришган OpenAI узоқ кутилган "супер илова"сини тақдим этди. 

Фан-технология

10.07.2026, 18:30

«Сунъий интеллект мустақил киберҳужум уюштирди: тарихда илк бор

Сунъий интеллект мустақил равишда киберҳужум уюштирди

Сунъий интеллект тарихда илк бор киберҳужум уюштирди. У инсон иштирокисиз серверга кириб маълумотларни шифрлаб товон ҳам талаб қилган.

Фан-технология

10.07.2026, 14:43

Ўзбекистонда навбатдаги “Автомобилсиз кун” ўтказилмоқда

Ташаббуснинг асосий мақсади автотранспорт воситаларидан ҳавога чиқадиган зарарли ташламаларни камайтириш, экологик барқарор муҳитни шакллантириш ҳамда жамоат транспорти ва экологик тоза транспорт воситаларидан фойдаланиш маданиятини оммалаштиришдан иборат.

Ўзбекистон

10.07.2026, 12:05

Туркий давлатлар иқтисодиёти 673,6 миллиард долларга етди

Туркий давлатлар ташкилоти эълон қилган "Турк иқтисодий шарҳи" ҳисоботида иқтисодий ўсиш, савдо айланмаси ва саноат кўрсаткичлари таҳлил қилинди. 

Иқтисодиёт

10.07.2026, 11:34

Россияни ким ўзгартириши мумкин?

Путинга яқин бўлган миллиардер Андрей Мелниченко Россиянинг чуқур инқирозга юз тутаётгани, Хитойга қарамлиги кучаяётгани ва ёпиқ давлатга айланиш хавфи ҳақида очиқ огоҳлантирди.

Сиёсат

10.07.2026, 11:20

1 фоизлик кешбек бекор қилинмайди

Солиқ қўмитаси ижтимоий тармоқларда тарқалаётган кешбекка оид хабарлар юзасидан расмий муносабат билдирди. 

Иқтисодиёт

10.07.2026, 11:00

NATOнинг Анқара саммити: Трамп, Эрон ва Украина бўйича қарорлар

Украинага 70 млрд евролик ёрдам, Туркияга оид санкциянинг бекор қилиниши, Эрон ва Гренландия масаласи — NATOнинг Анқара саммитидаги  муҳим воқеалар тафсилоти.

Жаҳон

10.07.2026, 10:46

Қозоғистонда давлат байроғи туширилган буюмлар тақиқланди

Ҳукумат томонидан тасдиқланган ўзгартиришларга кўра, давлат байроғини кийим-кечак, реклама ёки маиший буюм сифатида ишлатишга рухсат берилмайди.  

Жаҳон

10.07.2026, 10:12

Украинада “Patriot” тутиб олувчилари ишлаб чиқаришга рухсат берилади — Трамп

“Биз сизга “Патриот”ларни ишлаб чиқариш учун лицензия бермоқчимиз. Бу жуда зўр”  деди Трамп Зеленский билан учрашувда.

Жаҳон

09.07.2026, 16:34

Европа парламенти депутатлари FIFA раҳбариятига нисбатан текширув ўтказишни талаб қилди

Депутатлар фикрича, турнир давомида қизил карточка бўйича қоидани ўзгартириш қарори Трампнинг Инфантино билан телефон мулоқотидан сўнг қабул қилинган. 

Спорт

09.07.2026, 16:07

Трамп Сурияни терроризмга ҳомийлик қилувчи давлатлар рўйхатидан чиқармоқда

Трампнинг бу қарори йиллар давомида  санкциялар остида қолган Суриянинг халқаро майдондаги мавқейини тубдан ўзгартириши  мумкин.

Жаҳон

09.07.2026, 12:38

“ANOR BANK” жаримага тортилди

Акция доирасидаги рекламасида бир нечта муҳим маълумотларни яшириб, Реклама қонунчилигини бузгани учун “Анорбанк”ка нисбатан жарима қўлланилди.

Ўзбекистон

09.07.2026, 11:06

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →