Европа учун Ўзбекистондаги инсон ҳуқуқлари энди муҳим эмасми?

Мисол учун, Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Франция Президенти Эммануэл Макрон билан кўришиб ҳамкорлик тўғрисидаги шартномани имзолаган эди. АҚШ  президенти Доналд Трамп эса Ўзбекистон билан ўзаро муносабатларни янада фаоллаштириб, иқтисодий ва хавфсизлик йўналишларида мулоқотнияхшиланаётганини айтган эди. Бундан ташқари, Италия Бош вазири Жоржа Мелони ҳам Самарқандга ташрифи мобайнида стратегик ҳамкорликни чуқурлаштиришга қаратилган муҳим келишувларни имзолади.

Жорий йилнинг 4 апрель куни Самарқандда бўлиб ўтган "Марказий Осиё – Европа Иттифоқи" саммитида "Human Right Watch" ташкилотидан Искра Кирова Европа етакчиларидан Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари ҳолати юзасидан очиқчасига муҳокама юритишга чақирган эди. Бироқ саммит давомида инсон ҳуқуқлари ва диний эркинлик расмий баёнотларда алоҳида тилга олинмади ёки кенг оммага очиқланмади.

Сиёсатшунос Фарҳод Толиповнинг "PARADIGMA.UZ" нашрига берган интервьюсида айтишича, сўнгги пайтларда инсон ҳуқуқлари масаласининг Европа Иттифоқи томонидан очиқ муҳокама қилинмаслиги дипломатик ёндашувдаги ўзгаришлар билан боғлиқ.

"Бу масала балки сал юмшатилган тарзда ифодаланаётгандир, аммо кун тартибидан бутунлай чиқариб ташланган эмас. Масалан, яқинда Дублин шаҳрида инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи ташкилот томонидан Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилаётган аёл фаол мукофот билан тақдирланди", — деган у.

Унинг сўзларига кўра, қарс икки қўлдан чиқади деган мақолни эсласак, европаликлар ўз қўлини чўзиш орқали дўстлик ва шерикликни таклиф қилмоқда.

"Албатта, улар учун диктаторлар, авторитар режимлар билан ҳамкорлик қилинмаслиги керак. Европа бундай режимлардан тарихда жуда кўп жабр кўрди. Шу сабабли, улар фақат демократик йўлни танлаган давлатлар билан дўстлашишни мақсад қилади. Агар биз ҳам улардан катта ёрдам кутаётган бўлсак, ҳамкорликни жадаллаштиришни истасак, сўнгги саммитлар, баёнотлар ва тадбирлар шуни кўрсатмоқда – бизда интилиш бор, истак бор", -деган сиёсатшунос.

Толипов Европа Иттифоқининг бу ёндашувини "шартсиз дўстлик" эмас, балки демократик ислоҳотлар эвазига таклиф қилинаётган шериклик деб ҳисоблайди. Унингча, агар Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари ва сўз эркинлиги бўйича янада амалий ва чуқур ислоҳотларни амалга оширса, Европа ва АҚШ каби стратегик ҳамкорлардан катта ёрдам олиш имкониятига эга бўлади.