Yevropa uchun Oʻzbekistondagi inson huquqlari endi muhim emasmi?

Misol uchun, Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Fransiya Prezidenti Emmanuel Makron bilan koʻrishib hamkorlik toʻgʻrisidagi shartnomani imzolagan edi. AQSh  prezidenti Donald Tramp esa Oʻzbekiston bilan oʻzaro munosabatlarni yanada faollashtirib, iqtisodiy va xavfsizlik yoʻnalishlarida muloqotniyaxshilanayotganini aytgan edi. Bundan tashqari, Italiya Bosh vaziri Jorja Meloni ham Samarqandga tashrifi mobaynida strategik hamkorlikni chuqurlashtirishga qaratilgan muhim kelishuvlarni imzoladi.

Joriy yilning 4 aprel kuni Samarqandda boʻlib oʻtgan "Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi" sammitida "Human Right Watch" tashkilotidan Iskra Kirova Yevropa yetakchilaridan Oʻzbekistonda inson huquqlari holati yuzasidan ochiqchasiga muhokama yuritishga chaqirgan edi. Biroq sammit davomida inson huquqlari va diniy erkinlik rasmiy bayonotlarda alohida tilga olinmadi yoki keng ommaga ochiqlanmadi.

Siyosatshunos Farhod Tolipovning "PARADIGMA.UZ" nashriga bergan intervyusida aytishicha, soʻnggi paytlarda inson huquqlari masalasining Yevropa Ittifoqi tomonidan ochiq muhokama qilinmasligi diplomatik yondashuvdagi oʻzgarishlar bilan bogʻliq.

"Bu masala balki sal yumshatilgan tarzda ifodalanayotgandir, ammo kun tartibidan butunlay chiqarib tashlangan emas. Masalan, yaqinda Dublin shahrida inson huquqlarini himoya qiluvchi tashkilot tomonidan Oʻzbekistonda inson huquqlarini himoya qilayotgan ayol faol mukofot bilan taqdirlandi", — degan u.

Uning soʻzlariga koʻra, qars ikki qoʻldan chiqadi degan maqolni eslasak, yevropaliklar oʻz qoʻlini choʻzish orqali doʻstlik va sheriklikni taklif qilmoqda.

"Albatta, ular uchun diktatorlar, avtoritar rejimlar bilan hamkorlik qilinmasligi kerak. Yevropa bunday rejimlardan tarixda juda koʻp jabr koʻrdi. Shu sababli, ular faqat demokratik yoʻlni tanlagan davlatlar bilan doʻstlashishni maqsad qiladi. Agar biz ham ulardan katta yordam kutayotgan boʻlsak, hamkorlikni jadallashtirishni istasak, soʻnggi sammitlar, bayonotlar va tadbirlar shuni koʻrsatmoqda – bizda intilish bor, istak bor", -degan siyosatshunos.

Tolipov Yevropa Ittifoqining bu yondashuvini "shartsiz doʻstlik" emas, balki demokratik islohotlar evaziga taklif qilinayotgan sheriklik deb hisoblaydi. Uningcha, agar Oʻzbekiston inson huquqlari va soʻz erkinligi boʻyicha yanada amaliy va chuqur islohotlarni amalga oshirsa, Yevropa va AQSh kabi strategik hamkorlardan katta yordam olish imkoniyatiga ega boʻladi.