Ўзбекистонда тиланчилик учун жарималар оширилди

Ўзбекистонда тиланчилик билан шуғулланганлик ва бошқа шахсларни ушбу фаолиятга жалб қилганлик учун маъмурий жавобгарлик кучайтирилди. Бу тегишли қонунга киритилган ўзгартиришларда назарда тутилган. Президент Шавкат Мирзиёев қонунни 2026 йил 14 октябрь куни имзолади.

Тиланчилик билан шуғулланганлик учун жарима БҲМнинг 3 бараваридан 5 бараваригача, бошқа шахсларни бу ишга жалб қилганлик учун эса 10 бараваридан 15 бараваригача оширилди. Ҳар икки ҳолатда ҳам 15 суткагача маъмурий қамоқ қўлланиши мумкин.

Тиланчилик учун жарима қанчага ошди?

Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 188³-моддасига киритилган ўзгартиришга кўра, кўчаларда, транспорт воситаларида ва жамоат жойларида пул, озиқ-овқат маҳсулотлари ёки бошқа моддий қимматликларни беришни фаол тарзда сўраш учун жарима миқдори оширилди.

Илгари бундай ҳуқуқбузарлик учун БҲМнинг 1 бараваридан 3 бараваригача жарима ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ белгиланган эди. Янги тартибга кўра, жарима БҲМнинг 3 бараваридан 5 бараваригача этиб белгиланди. Маъмурий қамоқ муддати эса ўзгаришсиз қолди.

2026 йил 1 сентябрдан базавий ҳисоблаш миқдори 440 минг сўм этиб белгиланган. Шу миқдордан келиб чиқиб, жарималар қуйидагича ҳисобланади:

Энг кам жарима - 1 миллион 320 минг сўм.
Энг юқори жарима - 2 миллион 200 минг сўм.

Демак, янги тартибда тиланчилик билан шуғулланганлик учун жариманинг энг кам миқдори аввалги энг кам миқдорга нисбатан уч бараварга оширилди.

Бошқа шахсларни тиланчиликка жалб қилганларга қандай жазо белгиланди?

Қонунда бошқа шахсларни тиланчилик қилишга жалб этиш учун ҳам жазо кучайтирилган. Бу, жумладан, вояга етмаганлар, кекса ёшдаги шахслар, руҳий ҳолати бузилган ва ногиронлиги бўлган шахсларни ушбу фаолиятга жалб қилиш ҳолатларини қамраб олади.

Бундай ҳуқуқбузарлик учун аввал БҲМнинг 5 бараваридан 10 бараваригача жарима ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ белгиланган эди. Янги қонунга мувофиқ, жарима БҲМнинг 10 бараваридан 15 бараваригача оширилди. Маъмурий қамоқ муддати эса ўзгармади.

Амалдаги БҲМдан келиб чиқиб, бу қуйидаги суммаларни ташкил этади:

Энг кам жарима - 4 миллион 400 минг сўм.
Энг юқори жарима - 6 миллион 600 минг сўм.

Шунингдек, шахсларни алкоголли ичимликлар ёки гиёҳвандлик ва психотроп моддалар қаторига кирмайдиган, бироқ инсоннинг ақл-идрокига таъсир кўрсатувчи моддаларни мажбуран истеъмол қилдирган ҳолда тиланчиликка жалб қилиш ҳам мазкур нормада назарда тутилган.

Қонунчиликдаги ўзгаришларнинг мақсади нима?

Тиланчиликка оид жарималарнинг оширилиши болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга қаратилган кенгроқ қонунчилик ислоҳотлари доирасида амалга оширилди.

Президентнинг расмий сайтида эълон қилинган қонунда болаларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, уларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш, шунингдек, ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарлик муқаррарлигини таъминлаш асосий мақсадлар сифатида кўрсатилган. Ҳужжатда маъмурий ва жиноий жавобгарликка оид бошқа ўзгартишлар ҳам мавжуд.

Тиланчиликка оид янги нормалар, айниқса, ҳимояга муҳтож шахслардан фойдаланиш ёки уларни мажбурлаш билан боғлиқ ҳолатларга нисбатан жавобгарликни кучайтиришни назарда тутади.