50 yildan so‘ng insoniyat yana Oyga parvoz qildi

NASA tomonidan amalga oshirilayotgan Artemis dasturi insoniyatni Oyga qayta olib chiqish va keyinchalik Marsga uchish uchun zamin yaratishga qaratilgan.

“Orion” kosmik kemasida amalga oshirilayotgan missiya taxminan 10 kun davom etadi. Bu vaqtda astronavtlar Oy atrofidan aylanib o‘tishadi.

Oyga qo‘nish rejalashtirilmagan. Asosiy maqsad – texnologiyalarni sinovdan o‘tkazish. Xususan, hayot faoliyatini ta’minlovchi tizimlar, aloqa, navigatsiya va yuqori tezlikda Yerga qaytish jarayoni tekshiriladi.

Missiya davomida astronavtlar Yer yuzidan taxminan 400 ming kilometr uzoqlikkacha boradi. Bu insoniyat qadami yetgan eng uzoq masofalardan biridir. Shu sababli, Artemis II nafaqat ilmiy, balki texnologik sinov sifatida ham katta ahamiyatga ega.

Bu parvoz kelajakdagi Artemis III missiyasi uchun asos yaratadi. Aynan keyingi bosqichda NASA insonni yana Oy yuzasiga qo‘ndirishni rejalashtirgan. Uzoq muddatli reja esa Oyda doimiy baza yaratish va undan Marsga parvozlar uchun tayanch sifatida foydalanishdir.

Nega nomi “Artemis”?

“Artemis” nomi ramziy ma’noga ega. Yunon mifologiyasida Artemida – Oy ma’budasi hisoblanadi. Eng muhimi, u Apollon – Quyosh xudosining egizak opasi.

1960-70-yillarda insonni ilk bor Oyga olib chiqqan dastur “Apollon” deb nomlangan edi.

Yangi dasturning “Artemis” deb nomlanishi eski dasturning mantiqiy davomi ekanligini bildiradi.

Avvalgi dasturdan farqli ravishda bugungi kunda ilg‘or raketalar, zamonaviy sun’iy intellekt va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari mavjud. Shu sababli ushbu missiyadan yuqori natijalar kutish mumkin.

Ekipaj a’zolari

Kristina Kox tarixda Oy missiyasida ishtirok etgan birinchi ayol sifatida tarixda qoldi. Ekipajda Oyga uchayotgan ilk qora tanli astronavt ham bor. Shuningdek, AQSHdan tashqari davlatdan – Kanadadan ham astronavt missiyada ishtirok etmoqda.

Artemis II – bu shunchaki kosmik parvoz emas, balki koinotni zabt etishdagi muhim bosqichdir.