Adolf Gitler tuğilgan şaharda töqqizta ommaviy qabr topildi

Avstriyaning Braunau am Inn şahrida, ya’ni Adolf Gitlerning tuğilgan joyida arxeologlar 120 dan ortiq kişining jasad qoldiqlarini topdi. Mazkur joy Ranşofen tumanida joylaşgan.

Mart oyida bir qizaloq suyak topib olgaç, uning onasi politsiyaga xabar bergan. Dastlabki tekşiruvlar qoldiqlar insonga tegişli ekanligini tezda tasdiqlaydi. Şundan söng Avstriya Federal yodgorliklar boşqarmasi jalb etilib, arxeologik qaziş işlari boşlab yuborildi.

Töqqizta ommaviy qabr oçildi

Avvaliga yakka topilmadek köringan narsa tezda şov-şuvli yangilikka aylandi. Arxeologlar dastlab oltita, keyinroq esa jami töqqizta ommaviy qabrni aniqladi.

Skeletlar taxminan 150 kvadrat metr maydonda tartibsiz yotardi. Mutaxassislar fikriça, marhumlar çuqurlarga şoşilinç ravişda kömib taşlangan.

Loyiha rahbari Mixaela Binder “Kronen Zeitung” naşriga bergan intervyusida bu topilmani “butun Markaziy Yevropada yagona” deb ta’rifladi.

Kimlar kömilgan?

Suyak qoldiqlari asosan 15 yoşdan 25 yoşgaça bölgan yigitlarga tegişli. Ularning ölimi sababi hozirça noaniq. Tadqiqotçilar öq jarohatlariga oid biror-bir dalil topa olmadi.

Biroq bir holatda ölimdan biroz avval boldir amputatsiya qilingani aniqlandi – ehtimol bu öşa davr şaroitidagi tibbiy muolajadan darak beradi.

Dastlabki antropologik tekşiruvlar hamda qabrlarning joylaşuvi bu kişilar 1792–1815-yillar oraliğidagi “Fransuz uruşlari” davrida halok bölganini körsatmoqda.

Ular harbiy gospital yoki dala lagerida vafot etib, keyin bir joyga dafn etilgan bölişi mumkin. DNK va izotop tadqiqotlari kabi keyingi tahlillar marhumlarning kelib çiqişi, ovqatlaniş tarzi va ölimining ehtimoliy sabablariga oydinlik kiritişi kutilmoqda.

Tarixiy ahamiyatga molik topilma

Arxeologlarning fikriça, bu Markaziy Yevropada hozirgaça ma’lum bölgan Napoleon uruşlari davriga oid eng yirik ommaviy qabristonlardan biriga aylanişi mumkin. 

Bunday topilmalar juda kam uçraydi va XIX asr boşlarida yoş askarlarning yaşaş va ölim şaroitlari haqida qimmatli ma’lumotlar beradi.

Ammo kaşfiyotning millatçi-sotsializmga heç qanday aloqasi yöq. Marhumlar Adolf Gitler tuğilişidan önlab yillar avval dafn etilgan.

Şunga qaramay, topilma özining joylaşuvi bilan e’tiborni tortmoqda: Braunau am Inn şahri xalqaro miqyosda Gitlerning tuğilgan joyi sifatida tanilgan.

Hududdagi arxeologik tadqiqotlar davom etar ekan, olimlar yaqin haftalarda yana qabrlar topilişi mumkinligini istisno etmayapti.