AQSh xarbiylari ikki rus tankerini qoʻlga oldi

2026 yil 7 yanvar kuni Amerika Qoʻshma Shtatlari harbiy kuchlari ikki neft tankerini qoʻlga oldi. Ulardan biri bir necha hafta davomida qochib yurgan yirik rus tankeri boʻlgan. Voqea AQShning Venesuelaning milliardlab dollarlik neft sanoati ustidan nazorat oʻrnatishga qaratilgan saʼy-harakatlarining bir qismi boʻlishi mumkin.

Bella 1 / Marinera tankeri

Shotlandiya va Islandiya orasida joylashgan Shimoliy Atlantikada Rossiyaga tegishli neft tankerini qoʻlga olish boʻyicha oʻtkazilgan harbiy operatsiya Vashington va Moskva oʻrtasidagi keskinlikni yanada oshirdi. Bu hodisa Rossiya ittifoqchisi boʻlgan Venesuela prezidenti Nikolas Maduro AQSh harbiy amaliyoti natijasida agʻdarilganidan bir necha kun oʻtib sodir boʻldi.

Amerika hukumatining maʼlum qilishicha, tanker AQSh sanksiyalarini buzgani uchun toʻxtatilgan. U avval Bella 1 nomi bilan harakatlangan, keyin esa Marinera deb qayta nomlanib, Rossiya bayrogʻi ostida roʻyxatdan oʻtgan.

2025 yil avgust oyida tanker Erondan chiqib, Venesuelaga neft tashish uchun yoʻlga chiqqan. Dekabr oyida AQSh sohil qoʻriqchilari uni qoʻlga olishga urinishgan, ammo tanker yoʻnalishini oʻzgartirib, kuzatuv tizimlarini oʻchirgan va radarlardan yoʻqolgan.

2026 yil 1 yanvar kuni Marinera yana Atlantika okeanida paydo boʻlib, AQSh kuchlari nazorati ostiga tushgan. Shu vaqtda Rossiya uni kuzatish maqsadida suvosti kemasini yoʻllagan.

Qoʻlga olishdan oldin tanker Islandiya sohilidan taxminan 200–300 kilometr janubda, Rossiyaning Murmansk portiga yoʻnalgan holda harakatlanayotgan boʻlgan.

Qoʻlga olish operatsiyasi

7 yanvar kuni AQSh harbiylari tankerga desant tushirishga urinishdi. Biroq deyarli nol darajali harorat, besh metrlik toʻlqinlar va soniyasiga 20 metrgacha yetadigan kuchli shamol operatsiyani juda xavfli qildi va birinchi urinish muvaffaqiyatsiz yakunlandi.

Shu kuni ikkinchi urinishda AQShning SEAL maxsus kuchlari sohil qoʻriqchilari bilan hamkorlikda tankerni qoʻlga olishga muvaffaq boʻldi.

Operatsiya havodan ham qoʻllab-quvvatlandi. Unda:

• Boeing KC-135T Stratotanker yoqilgʻi quyish samolyoti,
• AQSh va Britaniyaga tegishli Boeing P-8A Poseidon patrul samolyotlari,
• maxsus Pilatus U-28A Draco borti ishtirok etdi.

Reuters agentligining xabar berishicha, Rossiya harbiy kemalari va suvosti kemasi tanker yaqinida boʻlgan, ammo qoʻlga olish jarayoniga aralashmagan.

AQSh pozitsiyasi

Oq uy bayonotiga koʻra, Marinera Venesuelaning «yashirin neft floti»ga mansub boʻlib, amalda hech bir davlatga tegishli emas va «yolgʻon bayroq» ostida suzgan. AQSh maʼlumotlariga koʻra, tanker Rossiya va Eronga nisbatan joriy etilgan sanksiyalarni chetlab oʻtish tarmogʻining bir qismi boʻlgan.

Noqonuniy neft savdosidan tushgan mablagʻlar terrorchilik harakatlarini moliyalashtirish va turli xalqaro nizolarni kuchaytirishga sarflangani taʼkidlanmoqda — Yaqin Sharqdan tortib Ukrainagacha.

Sophia tankeri

7 yanvar kunining oʻzida AQSh harbiylari Karib dengizida ikkinchi neft tankeri — Sophiani ham qoʻlga oldi. U Venesuela neftini tashish bilan bogʻliq boʻlib, «yashirin flot»ning yana bir elementi sifatida baholanmoqda.

Maʼlumotlarga koʻra, ushbu operatsiya hech qanday hodisasiz yakunlangan. Tanker AQSh sohil qoʻriqchilari hamrohligida Amerika portlaridan biriga yoʻnaltirilgan.

Xulosa

7 yanvar kuni Marinera va Sophia tankerlarining qoʻlga olinishi AQShning Venesuelaning «yashirin neft floti»ga qarshi olib borayotgan keng koʻlamli kampaniyasi doirasida amalga oshirildi. Bu harakat Vashingtonning neft oqimlari ustidan nazoratni taʼminlash yoʻlida harbiy va ittifoqchi resurslarni ishga solishga tayyor ekanini koʻrsatdi.

Shu bilan birga, mazkur voqealar London va Vashingtonning Moskvaga nisbatan pozitsiyasini yanada keskinlashtirib, xalqaro dengiz hududlari dunyo davlatlari manfaatlari toʻqnashadigan yirik geosiyosiy maydonga aylanganini yaqqol namoyon etdi.