Eron boyitilgan urandan voz kechmaydi – Xomanaiy

Eron Oliy rahbari mamlakatning qurol darajasiga kelib qolgan boyitilgan urani chet elga yuborilmasligi haqida farmoyish berdi.

Isroil rasmiylarining ma’lum qilishicha, Tramp Isroilni Eronning atom qurolini yaratish uchun zarur bo‘lgan yuqori darajada boyitilgan uran zaxiralari mamlakatdan olib chiqib ketilishiga va har qanday tinchlik bitimida bu haqda alohida band bo‘lishiga ishontirgan.

Isroil, AQSH va boshqa G‘arb davlatlari uzoq vaqtdan beri Eronni yadroviy qurol yaratishga urinishda ayblab keladi. Jumladan, Tehronning uranni 60 foizgacha boyitayotgani dalil qilib ko‘rsatiladi.

Bu ko‘rsatkich tinch maqsadlarda foydalanish uchun zarur bo‘lgan darajadan ancha yuqori va qurol uchun talab etiladigan 90 foizga yaqindir. Eron yadroviy qurol yaratishga intilayotganini rad etgan.

Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyahuning aytishicha, boyitilgan uran Erondan olib chiqilmaguncha, Tehron o‘ziga tobe qurolli guruhlarni qo‘llab-quvvatlashni to‘xtatmaguncha hamda mamlakatning ballistik raketa salohiyati yo‘q qilinmaguncha, u urushni tugagan deb hisoblamaydi.

Tehronga kafolat kerak

Manbalarga ko‘ra, Eronning yuqori lavozimli shaxslari boyitilgan uranni xorijga yuborish mamlakatni kelajakda AQSH va Isroil hujumlariga nisbatan zaiflashtirib qo‘yadi, deb hisoblaydi.

Eng muhim davlat masalalarida yakuniy qarorni Xomanaiy qabul qiladi.

Eron rasmiylari Tehronning ustuvor vazifasi urushga butunlay barham berish hamda AQSH va Isroilning ortiq hujum qilmasligiga kafolat olish ekanini bir necha bor ta’kidlagan.

Eron faqat shunday kafolatlar olgandan keyingina yadroviy dastur yuzasidan muzokaralarga kirishishga tayyor.

Ko‘pchilik Isroil atom arsenaliga ega deb hisoblaydi, biroq mamlakat bu masalada noaniqlik siyosatini yuritib, yadroviy quroli borligini hech qachon tasdiqlamagan, inkor ham etmagan.

Urushdan avval Eron 60 foizgacha boyitilgan uran zaxirasining yarmidan voz kechishga tayyorligini bildirgan.

Biroq manbalarga ko‘ra, Trampning Eronga zarba berish haqidagi takroriy tahdidlaridan so‘ng bu pozitsiya o‘zgargan.

MAGATE hisob-kitoblari

Isroil rasmiylarining Reuters agentligiga ma’lum qilishicha, Trampning hujum qilishga qaror qilishi yoki Isroilga amaliyotlarni qayta tiklash uchun yashil chiroq yoqishi hozircha noaniq.

Tehron esa hujumga uchragan taqdirda qaqshatqich javob qaytarishini bildirgan.

Atom energiyasi boʻyicha xalqaro agentlik - MAGATE hisob-kitoblariga ko‘ra, 2025-yil iyun oyida Isroil va AQSh Eronning yadroviy obyektlariga hujum qilgan vaqtda mamlakatda 60 foizgacha boyitilgan 440,9 kg uran mavjud bo‘lgan. Uning qanchasi saqlanib qolgani noma’lum.

MAGATE rahbari Rafael Grossi mart oyida ushbu zaxiraning katta qismi – 200 kilogrammdan sal ko‘prog‘i Isfahondagi yadroviy obyektning tunnelida saqlanayotganini aytgan edi.

Shuningdek, MAGATE hisobicha, uning bir qismi Eronning ikkita boyitish zavodi joylashgan Natanza shahridagi yirik yadro majmuasida mavjud.

Eronning ta’kidlashicha, yuqori darajada boyitilgan uranning bir qismi tibbiy maqsadlar hamda Tehrondagi tadqiqot reaktori uchun zarur.