Sifatsiz oziq-ovqat tufayli yiliga 1,5 million odam vafot etmoqda – JSST

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti 7-iyun – Butunjahon oziq-ovqat xavfsizligi kuni arafasida e’lon qilgan yangi hisobotida dunyo bo‘ylab millionlab odamlar zararlangan yoki noto‘g‘ri tayyorlangan oziq-ovqat tufayli sog‘liq muammolariga uchrayotganini ma’lum qildi.

Hisobotga ko‘ra, 2021-yilda oziq-ovqatdan yuqadigan kasalliklar tufayli yo‘qotilgan mehnat unumdorligi taxminan 310 milliard dollarni tashkil etgan.

Tashkilotning qo‘shimcha qilishicha, quyidagilarni ta’minlash orqali kasalliklar va o‘lim holatlarining oldini olish mumkin:

• suv ta’minoti;
• sanitariya va gigiyenani yaxshilash;
• oziq-ovqat xavfsizligi amaliyotlarini joriy qilish;
• aholining zaif qatlamlari uchun tibbiy yordamdan foydalanish imkoniyatini yaratish

Shuningdek JSST ogohlantirishicha, iqlim o‘zgarishi oziq-ovqat xavfsizligiga katta ta’sir ko‘rsatishi kutilmoqda. Ekstremal ob-havo hodisalari, havo va suv haroratining ko‘tarilishi hamda yog‘ingarchilik taqsimotidagi o‘zgarishlar mavjud va paydo bo‘layotgan oziq-ovqat kasalliklari xavfini yanada kuchaytiradi.

Eng zaif qatlam – bolalar

Besh yoshgacha bo‘lgan bolalar kattalarga qaraganda uch baravar ko‘proq aziyat chekishadi. Xavfli oziq-ovqat bilan bog‘liq sog‘liq muammolarining 29 foizi va birgina 2021-yilda qayd etilgan 143 ming o‘lim holati aynan ularning hissasiga to‘g‘ri keladi.

“Dunyo aholisining atigi 9 foizini tashkil etsa-da, yosh bolalar oziq-ovqat orqali yuqadigan barcha kasalliklarning, xususan, diareyaning deyarli uchdan bir qismidan zarar ko‘radi. Bu esa mazkur zaif yosh guruhi uchun o‘limga olib kelishi mumkin”, — deyiladi JSST bayonotida.

Shuningdek, yosh bolalar oziq-ovqat orqali kimyoviy moddalar ta’siriga moyilroq bo‘lib, bu miya rivojlanishiga putur yetkazishi va umrbod nevrologik nuqsonlar hamda rivojlanishdan ortda qolishga sabab bo‘lishi mumkin.

Hisobotda oziq-ovqat tizimlaridagi chuqur tengsizliklar ham qayd etilgan. Kam resursli, ayniqsa, daromadi past va o‘rta darajadagi mamlakatlarda yashovchilar sog‘liq bilan bog‘liq eng katta yukni o‘z zimmalariga oladi.

Dunyo bo‘yicha oziq-ovqat orqali yuqadigan kasalliklarning deyarli to‘rtdan uch qismi va o‘lim holatlarining 60 foizi Afrika hamda Janubi-Sharqiy Osiyo mintaqalari hissasiga to‘g‘ri keladi.