Telegram cheklanmoqda, Pavel Durov terrorizmda ayblanmoqda

Rossiyada Telegram messenjeri asoschisi Pavel Durovga nisbatan terrorizmga koʻmaklashish boʻyicha jinoiy ish olib borilayotgani haqida hukumatga yaqin Rossiyskaya gazeta va Komsomolskaya pravda nashrlari xabar berdi.

Maqolalarda aytilishicha, Durov xavfsizlik kuchlari bilan hamkorlik qilishdan bosh tortgani sababli Telegram Rossiyada bloklangan. Materiallar “Rossiya FXX materiallari asosida” degan izoh bilan eʼlon qilingan. Har ikki nashr Telegram jinoiy faoliyatda qoʻllanilayotganini taʼkidlagan.

“Komsomolskaya pravda”ning yozishicha, messenjer suitsid, zoʻravonlik, “kolumbayn”, “AUYE” jinoiy mafkurasi, ommaviy qotilliklar, bolalar pornografiyasi, giyohvand moddalar savdosi va soxta hujjatlar tarqatish uchun maydonga aylangan.

“Rossiyskaya gazeta” esa ilovadagi “anonimlik illyuziyasi” radikallar, jinoyatchilar va terrorchilar uchun qulay muhit yaratganini bildirgan. Xabarlarda aytilishicha, aynan Telegram orqali “Crocus City Hall”dagi terakt, shuningdek Darya Dugina va general Igor Kirillovga nisbatan hujumlar rejalashtirilgan.

Nashrlarda Durov “xorijiy taʼsir ostidagi shaxs” sifatida taʼriflanib, “gibrid urush sharoitida dushmanga yordam berish”da ayblanmoqda.

Telegramning bloklanishi

Mualliflar Telegram 2018 yilda Rossiyada bloklangani, 2020 yil iyun oyida esa cheklovlar bekor qilinganini eslatadi. Oʻshanda Roskomnadzor bu qarorni messenjer rahbariyatining terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashishga tayyorligi bilan izohlagan edi.

Biroq Euronews nashri xabariga koʻra, oʻsha vaqtda idorada Telegram’ni toʻliq bloklash uchun texnik imkoniyat yetarli boʻlmagan. Messenjer IP-manzillar bloklangan zahoti ularni Amazon Web Services va Google Cloud orqali yangilab olgan. Natijada Roskomnadzor Telegram’ga aloqasi boʻlmagan ayrim saytlarni ham tasodifan bloklab qoʻygan holatlar kuzatilgan.

Endi esa, nashrlar taʼkidlashicha, Durov yana hokimiyat talablarini bajarishdan bosh tortmoqda. “Rossiyskaya gazeta” maʼlumotiga koʻra, Roskomnadzor Durov jamoasiga 150 mingdan ortiq murojaat yuborib, noqonuniy kontentni olib tashlashni talab qilgan, ammo bu soʻrovlar javobsiz qolgan.

2025 yil avgust oyida Rossiya hukumati Telegram orqali qoʻngʻiroq qilish imkoniyatini cheklagan. 2026 yil fevral oyida esa messenjer faoliyati sezilarli darajada sekinlashtirilgan. Ayrim hududlarda servis amalda bloklangani aytilmoqda. Roskomnadzor faoliyati natijasida 2026 yil 10 fevraldan boshlab trafik degradatsiyasi 55 foizgacha oshgani qayd etilgan.

Rossiya hukumati cheklovlarni IT-kompaniyalarni “mahalliylashtirish” toʻgʻrisidagi qonun talablarini bajarmaslik bilan izohlamoqda. Yaʼni Telegram va WhatsApp foydalanuvchi maʼlumotlarini Rossiya hududida saqlamayotgani taʼkidlanmoqda.

“Kommersant” gazetasi 2024 yil dekabrida Kremlda Telegram’ni qayta bloklash masalasi muhokama qilinayotganini yozgan edi.

Fevral oyida Pavel Durov Rossiya hukumati fuqarolarni davlat nazoratidagi ilovaga oʻtishga majburlamoqchi ekanini bildirgan. Gap mamlakatda “milliy messenjer” sifatida targʻib qilinayotgan MAX platformasi haqida ketmoqda. Ayrim xalqaro IT-mutaxassislar ushbu ilovaning xavfsizligi boʻyicha savollar bildirgan.

Mustaqil OAV va ekspertlar esa Telegram’ga nisbatan bosimni ehtimoliy yangi safarbarlik ortidan norozilik namoyishlarining oldini olishga qaratilgan chora sifatida baholamoqda.

Fransiyada hibsga olinishi

2024 yil 24 avgust kuni Pavel Durov Parij yaqinidagi Le Bourget Airport aeroportida qoʻlga olingan va toʻrt kun hibsda saqlangan. 28 avgust kuni sud uni 5 million yevro garov evaziga ozod qilgan va mamlakatdan chiqishni vaqtincha taqiqlagan.

Fransiya tomoni Durovni Telegram orqali sodir etilgan jinoyatlarga sheriklikda ayblagan. Ayblovlar orasida firibgarlik, pul yuvish, bolalar pornografiyasi va giyohvand moddalar tarqatish bilan bogʻliq holatlar ham bor. Tergov versiyasiga koʻra, Telegram maʼmuriyati huquq-tartibot organlari soʻrovlariga javob bermagani tufayli jinoyatlarning oldi olinmagan.

Fransiya jandarmeriyasi maʼlumotiga koʻra, 11 yil davomida 2460 ta soʻrov javobsiz qolgan.

Durov hibsga olinganidan soʻng Telegram maʼmuriyati ayblovlarni asossiz deb atagan, biroq Yevropa huquq-tartibot idoralari soʻrovlariga munosabatni kuchaytirgan. 2025 yil bahorida Durovga Fransiyani tark etishga ruxsat berilgan.