AQSh bilan 12 milliard dollarlik kelishuv: O‘zbekiston nimaga erishadi?

AQSh davlat kotibi Marko Rubioning O‘zbekistonga tashrifi doirasida Samarqandda C5+1 vazirlar uchrashuvi va O‘zbekiston–AQSh Ishbilarmonlik va investitsiya kengashining ikkinchi yig‘ilishi o‘tkazildi. Unda AQSh, O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston vakillari savdo, investitsiya, transport, energetika, raqamli infratuzilma va minerallar sohasidagi hamkorlikni muhokama qildi. 

AQSh delegatsiyasi tashrifi doirasida O‘zbekiston bilan 12 milliard dollarlik kelishuvlar paketi e’lon qilindi. Biroq Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, 54 ta hujjat amalga oshirilgan taqdirda, bitimlarning umumiy qiymati 12 milliard dollarni tashkil etadi. 

12 milliard dollar nimani anglatadi?

Kelishuvlar sanoatni modernizatsiya qilish, transport va energetika infratuzilmasi, muhim minerallarni o‘zlashtirish, moliya, raqamli texnologiyalar, qishloq xo‘jaligi, sog‘liqni saqlash va ta’lim kabi yo‘nalishlarni qamrab oladi.

Vazirlik xabarida ayrim kompaniyalar bilan muayyan yo‘nalishlardagi hamkorlik ham qayd etilgan:

• GE Aerospace bilan Uzbekistan Airways samolyotlari uchun dvigatellar yetkazib berish;
• Wabtec bilan temiryo‘l uskunalari va ehtiyot qismlarini mahalliylashtirish bo‘yicha kelishuvlarga erishilgan. 

Franklin Templeton, Oppenheimer & Co., Citigroup va BlackRock bilan bog‘liq hujjatlar esa kapital jalb qilish va O‘zbekiston kompaniyalarining xalqaro moliya bozorlariga chiqish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan.

Muhim minerallar sohasida ReElement Technologies, Traxys va Trafigura bilan hamkorlik nazarda tutilgan. 

Amazon Leo, GE HealthCare va Valmont Industries bilan bog‘liq tashabbuslar esa sun’iy yo‘ldosh aloqasi, tibbiy texnologiyalar va qishloq xo‘jaligiga oid. 

Samarqanddagi C5+1 uchrashuvida tomonlar siyosiy kelishuvlarni aniq investitsiyalar va qo‘shma loyihalarga aylantirish muhimligini ta’kidladi. 

O‘zbekiston tashrif davomida 12 milliard dollarlik kelishuvlar va tashabbuslarni e’lon qilgan bo‘lsa, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston bo‘yicha ochiq xabarlarda asosan hamkorlik yo‘nalishlari va keyingi muzokaralar tilga olingan. Masalan, Qirg‘iziston bilan samolyot xaridi ehtimoli muhokama qilingan. 

Haqiqiy natija keyingi qadamlarga bog‘liq

Samarqanddagi uchrashuvlar AQSh va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish uchun yangi imkoniyatlar yaratdi. Biroq e’lon qilingan kelishuvlar qiymati bilan amalda kiritiladigan sarmoyalar o‘rtasida farq bor: hozircha 12 milliard dollarning qancha qismi moliyalashtirilgani va loyihalarning qaysi muddatlarda amalga oshirilishi to‘liq ochiqlanmagan.

O‘zbekiston uchun asosiy vazifa xorijiy kompaniyalarni jalb qilish bilangina cheklanmay, hamkorlikni mahalliy ishlab chiqarish, texnologiyalar transferi va yangi ish o‘rinlariga aylantirishdan iborat. Ayniqsa, muhim minerallarni xomashyo sifatida eksport qilish o‘rniga mamlakat ichida qayta ishlash imkoniyatlarini yaratish iqtisodiy samarani oshirishi shubhasiz.

Shuningdek, AQSh bilan aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda Xitoy va Rossiya bilan aloqalarni muvozanatda saqlash hamda ulardan mamlakat manfaatlari yo‘lida foydalanish ham muhim.