Rossiyada işçi kuçi tanqis, migrantlar uçun çeklovlar esa kuçaymoqda

Rossiyada işçi kuçi tanqisligi ortayotgan bir paytda, hukumat migrantlarning işlaş imkoniyatlarini çeklaşga intilmoqda. 2027-yildan mamlakatning sakkizta hududida xorijliklarga taksiçilik qiliş taqiqlanişi, ayrim hududlarda esa kuryerlik faoliyatiga ham çeklov joriy etilişi mumkin.

Mehnat vazirligi xorijiy işçilarning ruxsat etilgan uluşi töğrisida tegişli hukumat qarori loyihasini tayyorladi.

Çeklovlar Mordoviya, Çuvaşiya, Tatariston, Udmurtiya, Sverdlovsk, Orenburg va Ulyanovsk viloyatlari, şuningdek, Yahudiylar muxtor viloyatiga nisbatan qöllaniladi.

«Vedomosti» naşrining xabar berişiça, oktyabr oyi oxirida Rossiya uç tomonlama komissiyasi loyihani ma’qullagan. Endi hujjatni Rossiya boş vaziri Mixail Mişustin imzolaşi kutilmoqda.

Mazkur çoralarni qöllaş uçun bir talay asoslar keltirilgan. Masalan, Mordoviyadagi çeklovlar yöl-transport hodisalarining oşib ketgani bilan izohlanmoqda. Respublika Içki işlar vazirligi ma’lumotlariga köra, 2024–2025-yillarda xorijiy fuqarolar iştirokida 24 ta yöl-transport hodisasi qayd etilgan. Ularning oltitasida qurbonlar bor.

Bundan taşqari, qaror loyihasiga ilova qilingan materiallarda taksi sohasida noqonuniy tadbirkorlik faoliyati bilan boğliq muammolar ham qayd etilgan. Şuningdek, qoidabuzarlar köpinça özlariga nisbatan tayinlangan ma’muriy jazolarni bajarişdan böyin tovlayotgani ta’kidlangan.

Qaror loyihasiga köra, migrantlarga dorixonalar, bozorlar va köçma savdo şoxobçalarida, şuningdek, dökon va savdo rastalaridan taşqarida savdo qiliş taqiqlanadi. Ixtisoslaştirilgan dökonlarda alkogol va tamaki mahsulotlarini sotiş sohasida ham xorijliklarni işga olişga ruxsat berilmaydi.

Bundan taşqari, migrantlarga quriliş, sabzavot yetiştiriş, yoğoç savdosi va uni qayta işlaş, daraxt kesiş kabi sohalarda işlaşga qöyilgan çeklovlar ham saqlanib qoladi. Aholiga xizmat körsatiş va umumiy ovqatlaniş joylarida ham xorijliklarni işga oliş böyiça çeklovlar öz kuçida qoladi.

Ba’zi hududlarda iqtisodiyotning ayrim tarmoqlariga oid mintaqaviy çeklovlar ilk bor joriy etilmoqda. Masalan, Tataristonda moliyaviy va suğurta faoliyati, veterinariya, qöriqlaş xizmatlari, taksi, xavfli yuklarni taşiş, şuningdek, kompyuterlar, şaxsiy foydalaniş buyumlari va maişiy jihozlarni ta’mirlaş sohalarida xorijiy işçilar uluşini nol darajagaça tuşiriş taklif etilmoqda. Kaluga viloyatida kuryerlik faoliyati, transport vositalari va uskunalarni ijaraga beriş hamda lizingning ayrim turlarida xorijiy işçilar uluşini nol darajasida belgilaş rejalaştirilgan.

Sankt-Peterburgda ham yangi çeklovlar

Sankt-Peterburg ma’muriyati xorijiy fuqarolarni bir qator sohalarda patent asosida işga qabul qiliş taqiğini 2027-yil uçun ham uzaytirmoqçi.

Uşbu taqiq bir qator kasblarga, jumladan, taksi haydovçilari, kuryerlar, sotuvçilar, murabbiylar, massajçilar va psixologlarga nisbatan amal qiladi. Şuningdek, xorijliklarga tibbiyot, kosmetologiya va sartaroşlik xizmatlari sohalarida ham patent asosida işlaş taqiqlanadi.

Ötgan yil dekabr oyida gubernator 2026-yil oxirigaça çet elliklarni patent asosida taksi haydovçisi va kuryer sifatida işga olişni taqiqlaş töğrisidagi qarorni imzolagan edi. 2026-yil kuzida rasmiylar taqiq doirasini dökonlar, gözallik salonlari va tibbiy xizmatlar sohalariga ham kengaytirişdi. Mazkur çoralar dekabr oyidan kuçga kiradi.

Sankt-Peterburg ma’muriyati ma’lumotlariga köra, hududda işlaş uçun patent Özbekiston, Tojikiston, Moldova, Ozarbayjon va Ukraina fuqarolaridan talab etiladi. Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi davlatlari — Armaniston, Belarus, Qozoğiston va Qirğiziston fuqarolarida esa patent oliş ehtiyoji yöq.

Sankt-Peterburgda mehnat migrantlarining asosiy qismini Markaziy Osiyoliklar taşkil etadi. «Vedomosti» naşrining yozişiça, 2026-yilning birinçi yarmida şaharda işlaş maqsadida migratsiya hisobiga qöyilgan 172,9 ming nafar xorijiy fuqaroning 109 mingga yaqini Özbekiston, 36,2 ming nafari Tojikiston, 12,5 ming nafari esa Qirğiziston fuqarolari bölgan. Uşbu uç davlat fuqarolari jami körsatkiçning 91 foizdan ortiğini taşkil etadi.

Rossiyada migrantlar soni kamaymoqda

2026-yilning birinçi yarmida Markaziy Osiyodan Rossiyaga kelayotgan mehnat migrantlari oqimi qariyb 15 foizga kamaygani aniqlandi. Mamlakatda işçi kuçi tanqisligi esa allaqaçon jiddiy tus olgan.

2026-yilning dastlabki olti oyida Markaziy Osiyo davlatlari fuqarolarining işlaş maqsadida Rossiyaga kirişi 1,9 million kişini taşkil etgan. Ötgan yilning şu davrida bu körsatkiç 2,3 million edi.

Migrantlar oqimi kamayişiga avvalambor migratsiya siyosatining qat’iylaştirilişi, işlaş uçun ruxsatnomalar va tibbiy ma’lumotnomalarni rasmiylaştiriş xarajatlarining oşişi sabab bölmoqda.

Biroq byurokratik tösiqlar migrantlar kamayişining yagona sababi emas. Sönggi bir neça yil davomida Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlari, xususan, Özbekiston prezidenti Şavkat Mirziyoyev mehnat qiliş uçun xorijga çiqmoqçi bölgan fuqarolarni Rossiyadan boşqa davlatlarga yönaltirişga faol harakat qilmoqda.

Masalan, iyun oyida Mirziyoyev Xitoy, Fransiya, Indoneziya, Birlaşgan Arab Amirliklari, AQŞ va Buyuk Britaniyadagi elçixonalarda turizm hamda mehnat migratsiyasini rivojlantiriş bilan şuğullanadigan diplomatik lavozimni joriy etiş töğrisida farmon çiqargan.

2-noyabrdagi yiğilişda esa xorijda işlaş istagidagi fuqarolarni kasb va çet tillariga öqitiş böyiça yangi rejalar belgilandi. Xususan, kelasi yili har bir viloyatdagi 2–3 ta texnikumda kasb bilan birga nemis tili öqitiladi, 10 ming nafar fuqaro Germaniyada işlaş uçun tayyorlanadi. Şuningdek, har bir hududda migratsiya markazlari oçiladi.

Şunga qaramay, Rossiya hamon özbekistonlik migrantlarning asosiy manzili bölib qolmoqda. 2026-yilning birinçi yarmida Markaziy Osiyodan kelgan mehnat migrantlarining 1,1 million nafari Özbekiston fuqarolariga töğri kelgan. Özbekiston bu borada boşqa davlatlar orasida yetakçiga aylandi.

Özbekistonga xorijdan kelib tuşadigan pul ötkazmalarining eng yirik manbasi ham Rossiya. Ammo bu borada uning uluşi 2026-yilning birinçi çoragida ötgan yilga nisbatan 8 foizga pasaydi. Bu davrda Rossiyadan Özbekistonga 2,75 milliard dollar yuborilgan. Qozoğiston, Janubiy Koreya va Yevropa Ittifoqi davlatlaridan kelgan pul ötkazmalari uluşi esa biroz oşgan.

Markaziy Osiyodan kelgan mehnat migrantlari Rossiyada işçi kuçi yetişmaydigan, kam maoş tölanadigan va malaka talab qilmaydigan sohalarda muhim örin tutadi. Bular qatoriga quriliş, sanitariya va boşqa kommunal xizmatlar kiradi. Migrantlar sonining kamayişi esa aholiga körsatiladigan kommunal va boşqa xizmatlarga putur yetkazadi. Bundan taşqari Kremlning Ukrainadagi uruşni davom ettiriş uçun yangi askarlar yollaşga ham ehtiyoji katta.

Hozirda Rossiyada 2,5 milliontagaça böş iş örni mavjud. Işsizlik darajasi esa 2 foiz atrofida baholanmoqda. Köplab iqtisodçilarning fikriça, bu daraja inflyatsiyaning tezlaşişiga olib kelmoqda. Ayrim hisob-kitoblarga köra, 2030-yilga borib Rossiya pensiya yoşiga yetib, mehnat faoliyatini yakunlaydigan işçilarning örnini töldiriş va yangi iş örinlarini egallaş uçun mehnat resurslarini 10,9 million kişiga köpaytirişi kerak böladi.