Koreya va Yaponiya xavotirda: AQSh mudofaa tizimlarini Yaqin Sharqqa koʻchirmoqda

Prezident Li Chje Myonning bildirishicha, Qoʻshma Shtatlar qurol-yarogʻ va boshqa harbiy vositalarni yetkazmasa ham, Janubiy Koreya Shimoldan keladigan tahdidlarni qaytara oladi.

THAADning Janubiy Koreyaga kirib kelishi

2017 yil mart–aprel oylarida Janubiy Koreyaning Seongju qishlogʻi mamlakatning Shimoliy Koreya hujumiga qarshi turish salohiyatidagi muhim nuqtaga aylangan edi.

Oʻshanda Pxenyan ballistik raketalari uchun nishonga aylantirilayotganidan norozilik bildirgan mahalliy aholi eʼtirozlariga qaramasdan, mazkur hududga AQShda ishlab chiqarilgan THAAD (Terminal High-Altitude Area Defense) raketaga qarshi mudofaa tizimi joylashtirilgan.

Ushbu tizimning maqsadi — Janubiy Koreyaga tahdid soladigan Shimoliy Koreya raketalarini oldindan aniqlash va yoʻq qilish, shuningdek, u yerda joylashgan 28 500 nafar AQSh askarini himoya qilishdan iborat.

Tizimning joylashtirilishi Xitoy va Rossiyaga ham yoqmadi. Ular THAADning kuchli radar tizimi oʻz xavfsizligiga tahdid solishi mumkinligidan tashvish bildirgan.

AQShga ishonch pasaymoqda

Oradan toʻqqiz yil oʻtdi. Kutilmaganda AQSh Eronga qarshi ehtimoliy urushda foydalanish uchun THAAD tizimining ayrim qismlari va boshqa harbiy texnikalarni Janubiy Koreyadan olib chiqa boshlagani haqida xabarlar paydo boʻldi.

AQSh ommaviy axborot vositalari ikki rasmiy manbaga tayanib, Pentagon tizimning ayrim qismlarini Yaqin Sharqqa koʻchirayotganini maʼlum qildi.

Bu holat AQShning Yaponiya qatori Sharqiy Osiyodagi eng muhim ittifoqchilaridan biri boʻlgan Janubiy Koreya oldidagi xavfsizlik majburiyatlari borasida shubhalarni kuchaytirdi. Shuningdek, yadroviy qurolga ega Shimoliy Koreya oʻz qoʻshnisiga bosimni kuchaytirishi mumkinligi haqida ham ogohlantirishlar yangramoqda.

Tanqidchilar tomonidan “Nega Janubiy Koreya bir kun kelib toʻsatdan olib ketilishi mumkin boʻlgan mudofaa tizimiga katta siyosiy kapital tikdi?” degan savol ham oʻrtaga tashlanmoqda.

Prezident Li Chje Myonning taʼkidlashicha, Qoʻshma Shtatlar qurol-yarogʻ yetkazib bermasa ham, Janubiy Koreya Shimoldan keladigan tahdidlarni mustaqil ravishda qaytara oladi.

AQSh artilleriya batareyalari va havo mudofaasi boʻlinmalarining boshqa joyga koʻchirilishiga Seul qarshi chiqqan. 

“Agar bu holat Shimoliy Koreyaga qarshi tiyib turish strategiyamizga jiddiy xalaqit beradimi, deb soʻralsa, men ishonch bilan ayta olamanki — yoʻq”, degan Prezident vazirlar mahkamasi yigʻilishida.

Uning qoʻshimcha qilishicha, Janubiy Koreya dunyodagi eng katta mudofaa byudjetlaridan biriga ega boʻlib, hisob-kitoblarga koʻra, bu mablagʻ Shimoliy Koreya yalpi ichki mahsulotidan 1,4 baravar koʻp.

AQShning Janubiy Koreyadagi kuchlari rasmiysi Yonhap axborot agentligiga bergan intervyusida operativ xavfsizlik nuqtai nazaridan muayyan harbiy kuchlar yoki vositalarning joylashuvi oʻzgarishiga izoh bermasligini aytgan.

Janubiy Koreya prezidenti xavfsizlikka oid xatarlarni past baholashda haq boʻlishi mumkin. Biroq AQSh mudofaa kuchlarining u yerda zaiflashishi Eron bilan bogʻliq mojaro fonida Tramp maʼmuriyatining Shimoli-sharqiy Osiyoga boʻlgan eʼtibori pasayganidan darak berishi mumkin. Chunki bu mintaqada Shimoliy Koreyaning yadroviy dasturi va Tayvan boʻgʻozi ehtimoliy ziddiyat nuqtalari hisoblanadi.

Janubiy Koreyaning konservativ gazetasi JoongAng Daily mamlakat Shimoliy Koreyaga qarshi tiyib turish salohiyatidagi ehtimoliy boʻshliqlarni bartaraf etishi lozimligini taʼkidladi. Nashrga koʻra, vaqtincha boshqa joyga yoʻnaltirilgan vositalar oʻz vazifasini yakunlaganidan soʻng zudlik bilan qaytarilishi taʼminlanishi kerak. Shuningdek, Koreya oʻz mudofaasini mustahkamlash boʻyicha saʼy-harakatlarni jadallashtirishi lozim.

Yaponiya ham tashvishda

Yaponiya ham AQShning harbiy texnikasini Yaqin Sharqqa shoshilinch ravishda qayta joylashtirishiga moslashishga majbur boʻlmoqda. Bu holat Trampning Eron bilan bogʻliq mojaroga puxta rejasiz kirishgani va natijada Amerika qoʻshinlari choʻzilib ketadigan mojaroga tortilib qolishi mumkinligi haqidagi taxminlarga asos boʻlmoqda.

Yaponiyada AQShning 50 mingga yaqin askari bor, ularning yarmidan koʻpi janubiy Okinava orolida joylashgan. AQSh Harbiy-dengiz instituti hisobotiga koʻra, Tokioning janubidagi Yokosuka portida joylashgan ikki boshqariluvchi raketali jangovar kema ayni paytda Arabiston dengizi tomon safarbar etilgan.

Yaponiyaning asosiy muxolifat partiyasi rahbari Junya Ogava AQShning mamlakatdagi kemalarini Yaqin Sharqqa joʻnatishga tayyorlanayotgani haqidagi xabarlardan xavotir bildirdi. Uning aytishicha, Yaponiya AQSh kuchlarining bu bazalardan Yaqin Sharqqa raketa otish uchun foydalanishiga ruxsat bermagan.

Muallif: Isomiddin JUMANAZAROV