Yevropaga eltuvchi yo‘llar “qabriston”ga aylanmoqda

BMTning Xalqaro migratsiya tashkiloti (XMT) seshanba kuni e’lon qilgan hisobotida yangi raqamlarni keltirar ekan, qurbonlarning aksariyati “ko‘rinmas kema halokatlari”da yo‘qolib ketgani aytilgan.

“Raqamlar ushbu fojialarning oldini olishdagi umumiy muvaffaqiyatsizligimizdan dalolat beradi”, – dedi BMT agentligi vakili Mariya Moita matbuot anjumanida.

Hisobotda ta’kidlanishicha, BMT tomonidan 2025-yilda vafot etgan yoki bedarak yo‘qolgan deb e’lon qilingan 7904 kishi 2024-yildagi 9197 kishilik rekord ko‘rsatkichdan kamaygan. Biroq, bu kamayish yordamning qisqarishi tufayli tekshirilmay qolgan 1500 ta holat bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

2014-yildan buyon jami o‘limlar soni 82 mingdan oshdi, taxminan 340 ming oila a’zosi esa bundan bevosita jabr ko‘rgan.

O‘zgarayotgan yo‘nalishlar

Har 10 ta o‘lim va bedarak yo‘qolish holatidan kamida to‘rttasi Yevropaga olib boruvchi dengiz yo‘llarida sodir bo‘lgan.

“Yevropaga keluvchilarning umumiy soni kamaygan bo‘lsa-da, migratsiya yo‘nalishlari o‘zgardi: siyosiy evrilishlar tufayli suriyalik qochqinlar oqimi pasayib, Bangladesh fuqarolari yetakchilikni qo‘lga oldi”, – deyiladi hisobotda.

Ko‘pgina holatlar “ko‘rinmas kema halokatlari” deb ataladi. Bunda butun boshli kemalar dengizda g‘oyib bo‘ladi va daragi topilmaydi.

G‘arbiy Afrikadan shimolga yo‘nalgan yo‘nalishda 1200 kishi halok bo‘lgan bo‘lsa, Osiyoda rekord darajadagi o‘limlar qayd etildi. Ular orasida Myanmadagi zo‘ravonliklardan yoki Bangladeshdagi tiqilinch qochqinlar lagerlaridagi qashshoqlikdan charchagan yuzlab rohinja qochoqlari ham bor.

“Mojarolar, iqlim ta’siri va siyosiy beqarorliklar tufayli yo‘nalishlar o‘zgarayotgan bo‘lsa-da, xavf-xatarlar hamon jiddiy bo‘lib qolmoqda”, – dedi XMT Bosh direktori Emi Poup. – Bu raqamlar ortida xavfli safarlarga otlangan insonlar va hech qachon kelmasligi mumkin bo‘lgan xabarni kutayotgan oilalar turibdi”.

Muallif: Isomiddin Jumanazarov