Mutaxassis sharhi: Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqi sammitidan qanday yangiliklar kutilmoqda?

Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqi oʻrtasida joriy yilning 3-4 aprel kunlari oʻtkazilayotgan sammit tarixiy ahamiyatga ega boʻlib, xalqaro munosabatlarda jiddiy hodisa sifatida baholanmoqda. Sammit doirasida Yevropa Kengashi raisi — Sharl Mishel, Antoniu Koshta, shuningdek, Yevropa Komissiyasi rahbari Ursula fon der Lyayen tashrif buyurdi. Bundan tashqari, bir qator biznes vakillari va Yevropa taraqqiyot va tiklanish banki raisi ham ishtirok etmoqda. Ushbu sammitda tovar ayirboshlashni koʻpaytirish, innovatsiyalar, “yashil” energetika, togʻ-kon, qishloq xoʻjaligi, va raqamlashtirish sohalarida qoʻshma dastur va kooperatsiya loyihalarini ilgari surish, madaniyat, turizm, fan, taʼlim va boshqa ustuvor yoʻnalishlarda faol almashinuvlarni davom ettirish masalalari diqqat markazida boʻlishi kutilmoqda. Asosiy masala esa kamyob mineral resurslar, energiya va transport logistik imkoniyatlar boʻlishi kutilmoqda.

Ulashish:

Mutaxassis sharhi: Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqi sammitidan qanday yangiliklar kutilmoqda?

Mutaxassis sharhi: Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqi sammitidan qanday yangiliklar kutilmoqda?

Markaziy Osiyo va YI savdo hamkorligiga eʼtibor qaratadigan boʻlsak, ushbu koʻrsatgich 54 mlrd yevroni tashkil etgan. Birgina Oʻzbekiston bilan 2024 yilda tovar ayirboshlash hajmi 6,4 milliard dollarga yetdi, bu oʻtgan yilga nisbatan 5,2 foizga koʻpdir. 

Mamlakatda Yevropa kapitali ishtirokidagi 1 mingdan ortiq korxona faoliyat yuritmoqda, investitsiya loyihalari hajmi esa 30 milliard yevroga yetgan. YTTB banki tomonidan mamlakat iqtisodiyotiga kiritgan jami investitsiyalari 5 milliard yevrodan oshdi, jumladan, oʻtgan yil yakunlariga koʻra qariyb 1 milliard yevroni tashkil etdi. 

Moliyaviy koʻmakning asosiy hajmi xususiy sektorga toʻgʻri kelmoqda. Shuningdek, prezident Shavkat Mirziyoyev Euronews kanaliga bergan intervyusida, Oʻzbekiston Yevropa talablariga javob beradigan mahsulotlarni yetkazib berishga tayyorligini taʼkidladi.

Ikkinchi muhim yoʻnalishlardan biri bu — energiya, Markaziy Osiyo va Yevropada energiya xavfsizligi. Qayta tiklanuvchi energetika sohasida hamkorlik qilish uchun muhim institutsional platforma sifatida, toza energetika boʻyicha Markaziy Osiyo — YI sherikligini tashkil etilishi mumkin. 

Bu vodorod va ammiak kabi "yashil" yoqilgʻi, shuningdek, bioyoqilgʻi ishlab chiqarish va qazilma yoqilgʻi oʻrniga ulardan keng foydalanish boʻyicha hamkorlikni yoʻlga qoʻyish imkonini beradi. Shuningdek, Oʻzbekiston tarafi "YI – Markaziy Osiyo yashil sherikligi" dasturini rivojlantirishni taklif etmoqda. Uning doirasida qayta tiklanadigan energiya manbalari, ekotizimlarni tiklash va iqlimni raqamli monitoring qilish boʻyicha loyihalarni moliyalashtirishda Yevropa Ittifoqining hamkorligi soʻralmoqda. 

Maʼlumki, Oʻzbekiston – Parij kelishuviga binoan 2030 yilga qadar mamlakatda yashil energiya ulushini 54 foizga yetkazishni koʻzlagan. Bu natijaga erishishda Yevropa investitsiyalari katta ahamiyat kasb etishi mumkin. 

Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlikda uchinchi muhim soha bu - Transport logistika imkoniyatlari boʻlib, Yevropa ittifoqi “Global darvoza” strategiyasini mintaqadagi asosiy transport loyihalari rivojlantirishni koʻzlamoqda. Ushbu loyihani Transkaspiy transport yoʻlagi loyihasi bilan birlashtirilish imkoniyatlari koʻrib chiqilmoqda.

Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB) 2023 yilda Markaziy Osiyo davlatlarida ushbu yoʻlak uchun zarur infratuzilma loyihalarini yakunlash uchun 18,5 milliard yevro miqdorida investitsiya talab etilishini hisoblab chiqdi va ushbu summa sammit doirasidagi muzokaralarda aniq kelishib olinishi kutilmoqda. 

Bundan tashqari, Yevropa Ittifoqi – Markaziy Osiyo mamlakatlari ishtirokida amalga oshirilayotgan Kaspiy va Qora dengiz orqali Yevropaga "yashil strategik yoʻlak" barpo etish loyihasida hamkorlik uchun istak bildirmoqda. Ushbu loyihaning amalga oshirilishi oʻzaro manfaatli energetik bogʻliqlikning mustahkam asosini yaratishi mumkin. 

Shuningdek, Oʻzbekistonda Yevropa investitsiya bankining mintaqaviy ofisini taʼsis etish toʻgʻrisida bitim imzolandi. 1958 yilda tashkil etilgan Yevropa investitsiya banki Yevropa Ittifoqining yetakchi moliyaviy institutlaridan biri hisoblanadi.

Xulosa qiladigan boʻlsak, Yevropa Ittifoqining Markaziy Osiyo bilan yaqin hamkorlik qilishi, mintaqa tashqi siyosatining koʻp vektorli tamoyilining isboti va geosiyosiy mustaqilliging oshishi sifatida talqin qilish mumkin. Rossiya va Ukraina mojarosi davom etayotgan va Yevropa Ittifoqining Rossiya bilan qarama-qarshiligi fonida, ushbu tarixiy sammit jahon hamjamiyatini ijobiy tomondan Markaziy Osiyoga qaratgani kuzatilmoqda.

Shamsiyev Saidakbar

Mavzuga oid yangiliklar

Qirgʻiziston Tojikiston bilan 23 yillik muzokarasiga nuqta qoʻydi

Qirgʻiziston Tojikiston bilan 23 yillik muzokarasiga nuqta qoʻydi

Kecha, 19 mart kuni Qirgʻiziston parlamenti qoʻshni Tojikiston 23 yildan beri davom etib kelayotgan muzokaralarni yakunlab, chegara toʻgʻrisidagi shartnomani ratifikatsiya qildi.

Jahon

20.03.2025, 13:51

Diqqat: Qizamiq avj olmoqda!

Diqqat: Qizamiq avj olmoqda!

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti Yevropa mintaqasida qizamiqqa chalinish holatlari rekord darajaga yetganini maʼlum qildi.

Fan-texnologiya

18.03.2025, 11:17

Yevropa mamlakatlari Ukrainaga 20 milliard yevrolik harbiy yordam beradi

Yevropa mamlakatlari Ukrainaga 20 milliard yevrolik harbiy yordam beradi

Shu paytga qadar Ukrainani qoʻllab-quvvatlagan Amerika Qoʻshma Shtatlari endi Rossiya bilan yaqin aloqalarni oʻrnatayotgani sababli Yevropa mamlakatlarining rahbarlari Kiyev uchun kamida 20 milliard yevro qiymatidagi harbiy yordam paketini tayyorlamoqda. Bu haqda uch nafar Yevropa Ittifoqi diplomati "Palitico" nashriga maʼlum qildi.

Jahon

24.02.2025, 13:40

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Dunyoda qudratli harbiy kuchga ega davlatlar oʻz taʼsir doirasini kuchaytirish va soʻzini oʻtkazish uchun maʼlum hududlarda harbiy bazalar ochadi. Masalan, Amerika Qoʻshma Shtatlarining 80 ta davlatda, Rossiyaning 14 ta, Turkiyaning 11 ta, Eron va Saudiya Arabistonining uchta mamlakatda oʻz harbiy bazalari mavjud. Markaziy Osiyo hududida ham bir nechta xorijiy harbiy bazalar joylashgan. Xoʻsh, ular qaysi davlatlarga tegishli va mintaqada bu borada kimning taʼsiri kuchli? Bugun shu haqda gaplashamiz.

Siyosat

04.02.2025, 14:04

"Tolibon" – Markaziy Osiyo: Rossiya nimani rejalashtirmoqda?

"Tolibon" – Markaziy Osiyo: Rossiya nimani rejalashtirmoqda?

Soʻnggi vaqtlarda Markaziy Osiyo davlatlarining “Tolibon” hukumati bilan iqtisodiy va siyosiy aloqalari rivojlanib bormoqda. Bunga Qozogʻiston hamda Tojikiston davlati tomonidan "Tolibon"ning terrorchi tashkilot roʻyxatidan chiqarilgani hamda mazkur hukumatning diplomatlaridan ishonch yorliqlarini olganliklari yaqqol misol. Ayni paytda bu qarorni Markaziy Osiyo davlatlarining yaqin hamkori boʻlgan Rossiya ham qoʻllab-quvvatlamoqda. Xoʻsh, mintaqa davlatlari bunday harakatlar bilan 2 yil oldin dunyo hamjamiyatiga bergan vaʼdalarini bajarmayotgan "Tolibon" hukumatini tan olishga qaratilgan harakatini boshladimi? Rossiyaning "Tolibon" bilan yaqin munosabatda boʻlishi Markaziy Osiyo davlatlariga qay darajada taʼsir koʻrsatadi? Shu kabi savollarga PARADIGMA.UZ siyosatshunos Hamza Boltayevdan javob oldi. 

Jahon

18.10.2024, 15:15

Yevropa Ittifoqi Rossiya gazisiz ham yashay oladi —Kadri Simons

Yevropa Ittifoqi Rossiya gazisiz ham yashay oladi — Kadri Simons

Yevropa Ittifoqining energetika boʻyicha komissari Ukraina orqali keladigan Rossiya gazidan bundan keyin foydalanishga hech qanday asos yoʻqligini bildirdi. Bu haqda Germaniyaning "Deutsche Welle" nashri maʼlum qildi. 

Jahon

16.10.2024, 12:22

So‘nggi yangiliklar

Putinning maslahatchisi AQSh – Rossiya munosabatlari qayta tiklanishini maʼlum qildi

Putinning maslahatchisi AQSh – Rossiya munosabatlari qayta tiklanishini maʼlum qildi

Amerikaning Vashington shahrida Rossiya rahbarining yaqin maslahatchisi, mamlakatning toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiya jamgʻarmasi (RDIF) rahbari Kirill Dmitriyev Tramp maʼmuriyati vakillari bilan uchrashdi.

Jahon

04.04.2025, 11:00

Turkiya, Yevropa kengashi Kongressi

Yevropa Kengashi Turkiyaga maʼlumotlarni oʻrganish uchun guruh yuboradi

Erdogʻan oʻzining asosiy muxolifat yetakchisi Akrom Imomoʻgʻlining hibsga olinganidan keyin Yevropa Kengashi Kongressida shoshilinch yigʻilish boʻlib oʻtdi. Bu haqda “Euronews” xabar qildi.

Siyosat

02.04.2025, 16:44

Xitoy Tayvanda harbiy mashg'ulotlarini boshladi

Xitoy Tayvan atrofida harbiy mashgʻulotlar boshladi

Bugun, 2 aprel kuni mintaqada keskinlik kuchayib borayotgan bir vaqtda Xitoy harbiylari Tayvan atrofida otishmalar va harbiy mashgʻulotlar boshladi. Bu haqda “Independet” nashri xabar qildi.

Siyosat

02.04.2025, 15:55

Yahudiy rohibini oʻldirganlikda ayblanib qoʻlga olingan 3 nafar oʻzbekistonlik oʻlimga hukm qilindi

Isroil va Moldova fuqarosi, Birlashgan Arab Amirligi (BAA) rezidenti boʻlgan rohib Tsvi Koganni oʻldirishda gumonlanib qoʻlga olingan 3 nafar Oʻzbekiston fuqarosi oʻlimga hukm qilindi.  Hukm 30 mart kuni Abu-Dabi Federal apellyatsiya sudi Davlat xavfsizlik palatasi tomonidan bir ovozdan qabul qilingan. Bu haqda Abu-Dabi federal appelyatsiya sudi xabar qildi.

Oʻzbekiston

01.04.2025, 20:48

#Uzbekistan, #reyting,

Dunyoga yangi adolatli tizim kerak

Turkiyaning Oʻzbekistondagi favqulodda va muxtor elchisi Ufuk Ulutash Birlashgan Millatlar Tashkiloti adolat va tinchlik oʻrnatish maqsadida tuzilgan xalqaro tizim eskirayotganini hamda BMTda oʻrnatilgan qoidalar ikkiyuzlamachilik asosida qoʻllanilayotganini aytdi. Bu haqda PARADIGMA.UZ muxbiri xabar qildi.

Jahon

01.04.2025, 17:45

#Uzbekistan, #reyting,

Eng baxtli mamlakatlar ichida Oʻzbekiston bormi?

Birlashgan Millatlar Tashkiloti 20 mart Xalqaro baxt kuniga bagʻishlangan navbatdagi hisobotini eʼlon qildi.BMT hisobotiga koʻra, Finlandiya eng baxtli mamlakatlar reytingida ketma-ket sakkiz yildan buyon peshqadamlik qilmoqda.Oʻzbekiston baxtlilik darajasi boʻyicha 53-oʻrinni egalladi. Markaziy Osiyo davlatlarida Qozogʻiston 43-oʻrinda, Qirgʻiziston 75-oʻrinda, Tojikiston 90-oʻrinni qayd etgan. Turkmaniston esa negadir bu roʻyxatga umuman kiritilmagan.Reyting 140 dan ortiq mamlakat aholisi oʻrtasida oʻtkazilgan Gallup World Poll soʻrovi asosida tuziladi. Unda soʻnggi uch yildagi hayot sifatiga qarab davlatlarning baxtlilik darajasi baholanadi.Tahlil jarayonida oltita asosiy koʻrsatkich inobatga olinadi: aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan yalpi ichki mahsulot, ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, kutilayotgan umr davomiyligi, erkinlik, saxovat va korrupsiyani anglash darajasi.Shimoliy Yevropa davlatlari mazkur reytingda yetakchilikni davom ettirmoqda. Roʻyxatda Finlandiyadan keyin oʻrinda Daniya, Islandiya va Shvetsiya joy olgan. Norvegiya bu yil reytingda yettinchi oʻrinni egalladi.Lotin Amerikasining ikki mamlakati — Kosta-Rika va Meksika birinchi marta eng baxtli mamlakatlar oʻntaligiga kirdi. Shuningdek, kuchli oʻnlikdan Niderlandiya (beshinchi), Isroil (sakkizinchi) va Lyuksemburg (toʻqqizinchi) joy oldi. 

Jahon

01.04.2025, 17:35

Самарқанд ва Тошкент вилоятларида яроқсиз бензин сотаётганлар ушланди

Samarqand va Toshkent viloyatlarida yaroqsiz benzin sotayotganlar ushlandi

Toshkent hamda Samarqand viloyatidagi avtomobillarga yonilg‘i quyish shoxobchalarida (AYoQSh) yaroqsiz avtobenzin sotilayotgani aniqlandi. Bu haqda Raqobat qo‘mitasi axborot xizmati xabar berdi.

Oʻzbekiston

27.03.2025, 11:35

Piskentdagi koloniyada qiynoqqa solingani aytilgan mahkumda tan jarohati aniqlanmadi — Bosh prokuratura

Piskentdagi koloniyada qiynoqqa solingani aytilgan mahkumda tan jarohati aniqlanmadi — Bosh prokuratura

Toshkent viloyatidagi 50 son manzil-koloniyasida jazo muddatini oʻtayotgan 36 yoshli mahkum T.I. koloniya xodimlari tomonidan qiynoqqa solinib, soʻng asossiz ravishda intizomiy boʻlinmaga joylashtirilgani haqida xabar berilgan edi. Bosh prokuratura holat yuzasidan izoh berdi.

Oʻzbekiston

27.03.2025, 10:53

Hamshiraning choʻpchagi: Maktab oʻquvchilariga "tarqatilgan" qulupnayli konfetlar zararsiz ekanligi aniqlandi

Hamshiraning choʻpchagi: Maktab oʻquvchilariga "tarqatilgan" qulupnayli konfetlar zararsiz ekanligi aniqlandi

Ijtimoiy tarmoqlardagi Oʻzbekistondagi maktab oʻquvchilariga nomaʼlum shaxslar tarkibida zaharli modda boʻlgan konfet tarqatayotgani haqida xabarlar tarqalgan edi. Mazkur holat yuzasidan Bolalar ombudsmani izoh berdi.

Oʻzbekiston

26.03.2025, 14:40

Oʻzbekistonda qimmatlashgan gaz va “svet”ning yangi narxlari eʼlon qilindi

Oʻzbekistonda qimmatlashgan gaz va “svet”ning yangi narxlari eʼlon qilindi

Yoqilgʻi-energetika resurslarining 2024-2025 yillarda bosqichma-bosqich oʻzgaradigan yangi narxlari hamda shu yilning 1 may sanasidan eʼtiboran, aholi uchun elektr energiyasi va tabiiy gaz bir oylik isteʼmolining bazaviy meʼyorlari tasdiqlandi. Bu toʻgʻrisida 2024 yil 16 aprel kuni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Yoqilgʻi-energetika sohasida bozor mexanizmlarini joriy etishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi qarori qabul qilingan edi.

Oʻzbekiston

25.03.2025, 16:16

Тошкентнинг қайси манзилларида иссиқ сув вақтинча тўхтатилиши айтилди

Toshkentning qaysi manzillarida issiq suv vaqtincha to‘xtatilishi aytildi

25-27-mart kunlari poytaxt Toshkentning turli hududlarida issiq suv o‘chirib qo‘yiladi. Bu haqda "Veolia Energy Tashkent" axborot xizmati ma’lum qildi.

Oʻzbekiston

25.03.2025, 14:31