O‘zbekistonda tilanchilik uchun jarimalar oshirildi

O‘zbekistonda tilanchilik bilan shug‘ullanganlik va boshqa shaxslarni ushbu faoliyatga jalb qilganlik uchun ma’muriy javobgarlik kuchaytirildi. Bu tegishli qonunga kiritilgan o‘zgartirishlarda nazarda tutilgan. Prezident Shavkat Mirziyoyev qonunni 2026-yil 14-oktyabr kuni imzoladi.

Tilanchilik bilan shug‘ullanganlik uchun jarima BHMning 3 baravaridan 5 baravarigacha, boshqa shaxslarni bu ishga jalb qilganlik uchun esa 10 baravaridan 15 baravarigacha oshirildi. Har ikki holatda ham 15 sutkagacha ma’muriy qamoq qo‘llanishi mumkin.

Tilanchilik uchun jarima qancha oshdi?

Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 188³-moddasiga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, ko‘chalarda, transport vositalarida va jamoat joylarida pul, oziq-ovqat mahsulotlari yoki boshqa moddiy qimmatliklarni berishni faol tarzda so‘rash uchun jarima miqdori oshirildi.

Ilgari bunday huquqbuzarlik uchun BHMning 1 baravaridan 3 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq belgilangan edi. Yangi tartibga ko‘ra, jarima BHMning 3 baravaridan 5 baravarigacha etib belgilandi. Ma’muriy qamoq muddati esa o‘zgarishsiz qoldi.
2026-yil 1-sentabrdan bazaviy hisoblash miqdori (BHM) 440 ming so‘m etib belgilangan. Shu miqdordan kelib chiqib, jarimalar quyidagicha hisoblanadi:

Eng kam jarima — 1 million 320 ming so‘m.
Eng yuqori jarima — 2 million 200 ming so‘m.

Demak, yangi tartibda tilanchilik bilan shug‘ullanganlik uchun jarimaning eng kam miqdori avvalgi eng kam miqdorga nisbatan uch baravar oshirildi.

Boshqa shaxslarni tilanchilikka jalb qilganlarga qanday jazo belgilandi?

Qonunda boshqa shaxslarni tilanchilik qilishga jalb etish uchun ham jazo kuchaytirilgan. Bu, jumladan, voyaga yetmaganlar, keksa yoshdagi shaxslar, ruhiy holati buzilgan va nogironligi bo‘lgan shaxslarni ushbu faoliyatga jalb qilish holatlarini qamrab oladi.

Bunday huquqbuzarlik uchun avval BHMning 5 baravaridan 10 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq belgilangan edi. Yangi qonunga muvofiq, jarima BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha oshirildi. Ma’muriy qamoq muddati esa o‘zgarmadi.

Amaldagi BHMdan kelib chiqib, bu quyidagi summalarni tashkil etadi:

Eng kam jarima — 4 million 400 ming so‘m.
Eng yuqori jarima — 6 million 600 ming so‘m.
Shuningdek, shaxslarni alkogolli ichimliklar yoki giyohvandlik va psixotrop moddalar qatoriga kirmaydigan, biroq insonning aql-idrokiga ta’sir ko‘rsatuvchi moddalarni majburan iste’mol qildirgan holda tilanchilikka jalb qilish ham mazkur normada nazarda tutilgan.

Qonunchilikdagi o‘zgarishlarning maqsadi nima?

Tilanchilikka oid jarimalarning oshirilishi bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga qaratilgan kengroq qonunchilik islohotlari doirasida amalga oshirildi.

Prezidentning rasmiy saytida e’lon qilingan qonunda bolalarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularga nisbatan zo‘ravonlikning oldini olish, shuningdek, huquqbuzarliklar uchun javobgarlik muqarrarligini ta’minlash asosiy maqsadlar sifatida ko‘rsatilgan. Hujjatda ma’muriy va jinoiy javobgarlikka oid boshqa o‘zgartishlar ham mavjud.

Tilanchilikka oid yangi normalar, ayniqsa, himoyaga muhtoj shaxslardan foydalanish yoki ularni majburlash bilan bog‘liq holatlarga nisbatan javobgarlikni kuchaytirishni nazarda tutadi.

Muallif: Hasanboy OCHUN