Viloyatlik endi oʻz viloyatida taksichilik qiladi

"01—Toshkent raqami. Ular Toshkentda ishlaydi, Andijonliklar Andijonda, Qoraqalpogʻistonliklar Qoraqalpogʻistonda, qashqadaryoliklar, Qashqadaryoliklar Qashqadaryoda", deydi video muallifi.

Transport vaziri matbuot kotibi Navruz Ashurmatov mazkur xabarni tasdiqladi. Uning aytishicha, bu holat kecha yoki bugun paydo boʻlib qolmagan.

"2011 yilda aynan mana shu yoʻnalishli taksilar faoliyatini tartibga soluvchi 139-sonli qaror chiqarilgan. Oʻsha qaror bilan tasdiqlangan nizomda yoʻnalishli taksilar uchun yagona tanish belgilari va ularning faoliyat yuritishi uchun qoʻyilgan talablar bor. Oʻsha nizomning 5-bob 9-bandida haydovchi yoʻlovchilarni yoʻnalishsiz taksida tashishni litsenziya kartochkasida belgilangan hududda amalga oshiriladi deb yozilgan. Bu qaror hozir oʻzining kuchini yoʻqotgan. Mazkur qaror oʻrnini bosuvchi 2025 yilda chiqqan qarorga koʻra, haydovchining oʻz hududida, yaʼni litsenziya kartochkasida koʻrsatilgan hududda faoliyat olib borishi belgilab qoʻyildi", deydi vazir matbuot kotibi.

Yaʼni haydovchi faoliyatini oʻsha litsenziya varaqasida koʻrsatilgan hudud va unga tutash hududda olib boradi. Masalan Toshkent shahrida roʻyxatdan oʻtgan 01 kod bilan boshlanuvchi davlat raqamli transport vositasi Toshkent shahri, Toshkent viloyati va Sirdaryo viloyati hududida taksichilik faoliyati bilan shugʻullanishi mumkin. Xuddi shuningdek, viloyatlarniki ham xuddi shunaqa boʻladi, deydi vazirlik axborot xizmati rahbari Navroʻz Ashurmatov.

Iqtisodchi Otabek Bakirov oʻzining Telegram sahifasida yozishicha, mazkur qaror muhokama qoʻyilmagan. Vazirlik esa nima uchun. Bunday qilganiga izoh bermagan.

"Oʻn minglab odamlarning nafratini qoʻzgʻaydigan bu qarorning lobbisti kim boʻlganini oʻzingiz uchun tasavvur qilishingiz mumkin.

Darvoqe, Lolazorʼning oʻtgan yilgi sonlaridan birida taksi xizmati koʻrsatishdan viloyatliklar chetlashtirilishi yopiq kabinetlarda muhokama qilinayotgani haqida gaplashgan edik.

Endi Toshkent shahrida taksichilik faoliyati bilan shugʻullanayotgan oʻn minglab Oʻzbekiston fuqarolarida bir necha variantlar qoladi:

1. Mashinasini sotib, Rossiyaga mardikorlikka ketish.

2. Viloyatlarga qaytish va ishsizlar yoki kambagʻallar armiyasini koʻpaytirish.

3. Kamida 5,5 mln.soʻm pul sarflab oʻz mashinasini Toshkentlik qarindoshi yoki tanishi nomiga oʻtkazish (Toshkent raqami uchun), keyin ijarada yoki ishonchnomada taksichilik qilish. Oʻtgan yomon zamonda yuz minglab oʻzbekistonliklar Toshkent shahridagi oʻz uyini boshqalar nomiga rasmiylashtirib va ijara shartnomasi qilib yashashiga toʻgʻri kelardi. Xuddi shu buzuq praktika qaytmoqda. Masala xususan, avtomobil raqamiga oid boʻlgani uchun lobbi aynan raqam qirollaridan chiqqanmikan, degan gumon ham keladi. Chunki oxirgi chora sifatida viloyatlik haydovchilar Toshkent raqamlarini olishga majbur boʻlishadi”, deb yozadi Bakirov oʻzining Telegram sahifasida.

Unga koʻra, poytaxtliklar viloyatliklarni kamsitishga oid bu qarorning oqibatlarini ularning choʻntaklari sezishadi. Toshkentda taksi narxlari oshadi.

Bakirovning mazkur qarorni Konstitutsiyaning ruxi va mundarijasiga zid ekanligini aytgan.

Iqtisodchi Behzod Xoshimov ham oʻzining Telegram sahifasida mazkur qarorga oʻz fikrlarini yozib qoldirdi.

Uning fikricha, Toshkentdagi tirbandliklar masalasi xato yoʻl bilan yechishmoqchi boʻlayapti.  Muammo talabda, taklifda emas. Toshkentda koʻp avtomobillarga talab bor, koʻp odamlar esa bu talabni qondiradi. Iqtisodchi bu muammoga oʻz yechimlarini berdi.

"Bu masalani toʻgʻri yechimlari bor - pullik parkovka, jamoat transportiga sarmoya, balki koʻchalardagi harakatlanish ayrim vaqtlarda pullik boʻlishi mumkin. Belgilangan chorada esa - masala xuddi faqat taklifdagidek tuyulyapti. Qaysidir janubiy amerika mamlakatida, avtomobil raqamlari toq raqam bilan tugasa toq kunlarda, juft raqam boʻlsa juft kunlarda harakatlanishga ruxsat berishgan edi. Natijada, avtomobillar soni qarib ikki karra oshgan. Bu loyihani ham aylanib oʻtishadi, sal-pal haqlar poymol qilinadi, qonuniylikka nisbatan behurmatlik oshadi, lekin taksilar yoʻq boʻlib qolmaydi.

Ikkinchi tomondan - qonuniy masala. Bunisi muhim. Konstitutsiyaviy va bazaviy inson huquqlari. Agar qaysidir faoliyat turi - odamni kelib chiqishi sababidan boshqa viloyatlarda ishlashi taqiqlansa  - insonlarning konstitutsiyaviy huquqi masalasi koʻtarilishi kerak. Oʻzbekistonliklar, Oʻzbekistonni istalgan hududida yashashga va mehnat qilishga boʻlgan haqlari cheklanmasligi kerak deb oʻylayman”, deya yozgan iqtisodchi Behzod Hoshimov.

Iqtisodchi Otabek Bakirovning yozishicha, Konstitutsion sudga murojaat qilish kerak. Murojaat qilishning eng oson varianti sifatida parlament deputatlari orqali amalga oshirilishi mumkin.

Agarda viloyatlik taksistlarning huquqi cheklanishiga koʻz yumilsa, ertaga navbat viloyatlik novvoylar, viloyatlik oʻqituvchilar va hammamizga yetib boradi. Biz oʻtgan yomon zamonda bir kechada uygʻonib turib, 2016-yilga kelib qolmaganmiz.

Huquqshunos Xushnudbek Xudoyberdiyev oʻzining Telegram sahifasida barchani Konstitutsiyaga qarshi propiska rejimi rasman qaytgani bilan hammani tabriklagan. Uning aytishicha, masʼullar bunda "ahmoqona gʻoyani" imi-jimida qabul qilib yuborishgan. Huquqshunos ham qaror oqibatlari haqida toʻxtalib oʻtdi.

“Birinchidan, endi Toshkentda taksilar qimmat boʻladi;

Ikkinchidan, 2 minutda keladigan taksi 10 yoki 20 minutda kelishni boshlaydi, chunki qonuniy taksichilar soni keskin kamayadi;

Uchinchidan, endi viloyatliklar noqonuniy taksichilik qilishga oʻtadi. Koʻchalarda qoʻl koʻtarib turganlar koʻpayishni boshlaydi, yashirin iqtisodiyot yana gullab, yashnaydi;

Toʻrtinchidan, endi qonuniy ishlamoqchi boʻlgan viloyatliklar noiloj OʻZ MAShINASINI Toshkent propiskasi bor biron tanishining nomiga oʻtkazishga, oʻzi esa "gen doverennost" orqali yurishga MAJBUR boʻladi. Natijada mulkiy nizolarning yangi toʻlqini boshlanadi, tanishiga ishonib, oʻz mashinasidan ayrilib qolgan yurtdoshlarimiz koʻpayishni boshlaydi”, deya yozadi huquqshunos.

Unga koʻra, bu qaror orqali Toshkentdagi tirbandliklar yoʻqolib qolmaydi. Hamma oʻz viloyatlariga qaytib ketmaydi. Bunga ishonayotganlarning yoki oʻzi ahmoq, yoki boshqalarni ahmoq deb oʻylaydi.

"Eng asosiysi PROPISKA REJIMI rasman qaytgani bilan hammani tabriklayman! Qanchadan qancha “qon yutishlar” orqali bir amallab yoʻqotilgan laʼnati rejim taksichilar misolida yana ORTGA QAYTIBDI! Konstitutsiyaga zid boʻlsa ham, baribir shu qarorni qabul qilishibdi. Eh, propiska rejimi bekor qilingani Yangi Oʻzbekistondagi eng katta yutuqlardan biri sifatida eʼtirof etilgan edi-ya... Bunchatez ortga qaytamiz, deb oʻylamagandim.

Taksichilar — bu boshlanishi! Ertaga viloyatlik sartarosh oʻzini viloyatida sochini olsin deyishadi, viloyatlik novvoy oʻzini viloyatida non yopsin deyishadi, viloyatlik xodimlar oʻzini viloyatida ishlasin deyishadi. Yoʻq, unaqa boʻlmaydi, demoqchimisiz? Men uncha shoshmagan boʻlardim. Mana, taksida qilishdi-ku... Axir bu fakt-ku.

Yashasak koʻraveramiz, bizni yana nimalar kutib turganini”, deya yozgan huquqshunos.