АҚШ сенатига номзод Абдул Эл-Сейид ким?

АҚШда 3 ноябрь куни бўлиб ўтадиган оралиқ сайловлар олдидан сиёсий рақобат янада кескинлашмоқда. Президент Дональд Трамп Мичиган штатидаги митингда Демократик партиядан Сенатга номзод Абдул Эл-Сайедга қарши кескин чиқиш қилди. Al Jazeera хабарига кўра, Трамп уни «жиҳодчи» деб атаб, Эл-Сайед ғалаба қозонса, АҚШда Рождество байрамини нишонлаш ҳам хавф остида қолиши мумкинлигини айтган. Бу ҳақда Aljazeera хабар бермоқда.

«Жиҳодчи» деган айблов ва шариат ҳақидаги даъволар

25 октябрь куни Порт-Ҳуронда ўтказилган митингда Трамп Эл-Сайедни АҚШ Сенатига киришидан олдин металл детектордан ўтказиш кераклигини айтди. Шунингдек, у номзод АҚШда шариат қонунларини жорий этишни исташини даъво қилди.

Трамп Эл-Сайедни «Мусулмон биродарлар» ҳаракатига алоқадор деб ҳам атади. Аммо Al Jazeera маълумотларига кўра, номзоднинг ушбу ҳаракат ёки бошқа хорижий ташкилотга аъзолиги ҳақида далиллар мавжуд эмас. Эл-Сайед АҚШда туғилган фуқаро ва соғлиқни сақлаш соҳасида ишлаган собиқ давлат амалдори ҳисобланади.

Шу жиҳатдан, Трампнинг баёнотлари сиёсий рақибга нисбатан жиддий айбловларни ўз ичига олади. Бироқ бундай айбловлар ишончли далиллар билан тасдиқланмаса, улар жамоатчиликда муайян диний гуруҳга нисбатан салбий тасаввурларни кучайтириши мумкин.

Сенат учун курашда мусулмонлик омили

Абдул Эл-Сайед Мичиган штатидаги Сенат ўрни учун республикачи номзод Майк Рожерс билан рақобатлашмоқда. Ушбу сайлов республикачиларнинг Сенатдаги устунлигини сақлаб қолиши ёки демократик партиянинг уни ўзгартиришига таъсир кўрсатиши мумкин.

Al Jazeera хабарида келтирилишича, Трампнинг чиқиши давомида Эл-Сайеднинг исми тилга олинганда айрим иштирокчилар уни «хоин» деб атаган. Рожерс ҳам митингда Эл-Сайеднинг «Мусулмон биродарлар» ҳаракатига алоқадорлиги ҳақидаги даъволарни такрорлаган. Бироқ у аввалги чиқишларида Эл-Сайедни террорчи деб аташга қўшилмаслигини билдирган.

Рожерс номзодни Демократик социалистлар ташкилоти билан боғлашга ҳам уринган. Al Jazeera маълумотларига кўра, Эл-Сайед ушбу ташкилот аъзоси эмас.

Трампнинг сиёсий услуби: эски усул, янги сайлов

Трампнинг мусулмонларга нисбатан кескин риторикаси янги ҳолат эмас. У 2015 йилда президентликка илк бор номзодини қўйган даврида мусулмонларнинг АҚШга киришини тўлиқ тақиқлашни қўллаб-қувватлашини айтган. 2017 йилда эса унинг маъмурияти мусулмонлар кўпчиликни ташкил этувчи бир қатор мамлакатлар фуқароларининг АҚШга киришини чекловчи фармон қабул қилган эди.

Бу сафарги митингда ҳам Трамп Эл-Сайеднинг диний мансублигини миллий хавфсизлик ва терроризм мавзуси билан боғлади. Бундай ёндашув сайловчиларнинг хавфсизликка оид хавотирларига таъсир кўрсатиши мумкин. Айни пайтда у номзоднинг дастури, иқтисодий қарашлари ва давлат бошқарувига оид таклифларини муҳокама қилишни иккинчи ўринга суриб қўйиши эҳтимоли бор.

Эл-Сайед эса унга қарши билдирилаётган диний мазмундаги ҳужумларни чалғитишга уриниш деб баҳолаган. У асосий эътиборини яшаш харажатларини камайтириш ва тиббий хизматдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш каби ички масалаларга қаратаётганини билдирган.

Иқтисодий норозилик фонидаги митинг

Мичигандаги сайловолди кураши фақат диний ва хавфсизлик мавзулари билан чекланмаяпти. Al Jazeera хабарига кўра, Трампнинг қўллаб-қувватлаш даражаси пасайиб бораётгани, инфляция ва Эрон билан уруш атрофидаги хавотирлар ҳам сиёсий муҳитга таъсир қилмоқда.

Трамп митингда Эронга қарши уруш ҳақидаги қароридан афсусланмаслигини айтди. Шунингдек, у Яқин Шарқдаги вазият туфайли АҚШ нефть компаниялари катта даромад олаётганини таъкидлади. Бу баёнотлар энергия нархлари ва кундалик харажатлардан хавотирда бўлган сайловчилар учун алоҳида аҳамиятга эга.

Митингда республикачи номзод Майк Рожерс ҳам Трамп билан бир саҳнада қатнашди. Бу унинг президент билан сиёсий ҳамкорлигини намоён этди, гарчи Рожерс аввалроқ Эрон билан уруш ва Канадага нисбатан тариф сиёсати бўйича айрим эътирозлар билдирган бўлса-да.

Бу сайлов нима учун муҳим?

Мичиган Сенати учун кураш республикачиларнинг Конгресс юқори палатасидаги устунлигини сақлаб қолишига таъсир кўрсатиши мумкин. Шу сабабли номзодлар ўртасидаги рақобат нафақат маҳаллий, балки умуммиллий сиёсий аҳамиятга ҳам эга.

Трампнинг Эл-Сайедга қарши чиқишлари эса сайловолди кампаниясида диний мансублик ва миллий хавфсизлик масалалари қандай қўлланилаётгани ҳақида саволларни келтириб чиқармоқда. Номзодга нисбатан билдирилган жиддий айбловлар далиллар билан тасдиқланиши керак. Акс ҳолда, сиёсий рақобат жамоатчиликдаги диний қарама-қаршиликни кучайтириш воситасига айланиши мумкин.

Муаллиф: Ҳасанбой ОЧУН