Якуний тинчлик учун Арманистон конституциясини ўзгартириши керак — Боку

Озарбайжон ва Арманистон амалда тинчлик шароитида яшаётганига қарамай, якуний тинчлик битимини имзолаш учун Арманистон Конституциясига ўзгартириш киритилиши керак.

Бу ҳақда Reuters агентлигига берган интервьюсида Озарбайжон президенти ёрдамчиси Ҳикмат Ҳажиев маълум қилди.

Жанубий Кавказдаги қўшни давлатлар 1980 йилларнинг охиридан буён Тоғли Қорабоғ можароси сабаб бир неча бор уруш олиб борган. 2025 йил август ойида эса АҚШ воситачилигида дастлабки тинчлик келишувига эришилди.

Боку учун расмий битим имзоланишидаги асосий тўсиқ — Арманистон конституциясининг муқаддимасидир. Унда Арманистон ҳамда Озарбайжон таркибидаги автоном Тоғли Қорабоғнинг қайта бирлашишига даъват этувчи Совет даврига оид бошқа бир ҳужжатга ҳавола келтирилган.

Тоғли Қорабоғ қарийб 30 йил давомида амалда мустақил бўлиб, этник арманлар маъмурияти томонидан бошқарилди. 

2023 йилда Озарбайжон қисқа муддатли ҳарбий амалиёт орқали ҳудудни қайта назоратига олди. Натижада ҳудуднинг қарийб 100 минг аҳолиси Арманистонга кўчиб кетди.

Шуша шаҳрида ўтган форум доирасида Reuters агентлигига интервью берган Озарбайжон президенти ёрдамчиси ва Президент администрацияси ташқи сиёсат бўлими раҳбари Ҳикмат Ҳажиев икки давлат ўртасидаги тинчлик бўйича ютуқларни ижобий баҳолади.

“Биз чинакам тинчлик шароитида яшамоқдамиз. Озарбайжон ва Арманистон учун тинчлик шунчаки қоғоздаги ҳужжат ёки декларация эмас, балки ҳақиқий воқеликдир”, — деди у ва бунга мисол сифатида Озарбайжондан Арманистонга нефть маҳсулотлари етказиб бериш ҳажми ошганини келтирди.

Шунга қарамай, Ҳажиев Боку Арманистон Конституциясига оид позициясини ўзгартирмаганини таъкидлади.

Унинг сўзларига кўра, мазкур масала ҳал этилгач, якуний тинчлик шартномасини имзолашга тўсиқ қолмайди.

Трамп йўлаги

Арманистон Бош вазири Никол Пашинян конституцияни ўзгартириш учун референдум ўтказиш ниятида эканини ва янги таҳрирдаги бош қомус лойиҳаси жорий йил охиригача эълон қилинишини маълум қилди.

Бироқ унинг “Фуқаролик шартномаси” партияси референдум эълон қилиш учун парламентда зарур бўлган конституциявий кўпчилик овозга эга эмас. Иккинчидан, асосан россияпараст гуруҳлардан иборат мухолифат унга қўшиладими ёки йўқми, бу ҳам номаълум.

Аммо Ҳажиевнинг айтишича, фақат Конституция лойиҳасининг эълон қилиниши тинчлик битимини имзолаш учун етарли эмас.

Ҳажиев Озарбайжон Вашингтон томонидан қўллаб-қувватланадиган минтақавий транспорт йўлаги қурилиши шу йил кузда бошланиши мумкинлиги ҳақида АҚШдан “жиддий ва ижобий сигналлар” олганини таъкидлади.

“Трампнинг халқаро тинчлик ва фаровонлик йўлаги” (ТRIPP) деб номланган 43 км узунликдаги коридор Арманистон ҳудудидан ўтиб, Озарбайжонга ўзининг Нахичеван эксклави ва яқин иттифоқчиси Туркия билан тўғридан-тўғри боғланиш имконини беради.

Вашингтон Украина уруши сабабли энергия ва савдо оқимларини Россиядан бошқа йўналишларга буришга ҳаракат қилаётган бир пайтда, бу йўналиш Осиё ва Европа ўртасидаги алоқани яхшилайди.

“Бизнинг позициямиз шуки, TRIPP лойиҳаси имкон қадар тезроқ амалга оширилиши керак”, – деди Ҳожиев.

Унинг таъкидлашича, Озарбайжоннинг жануби-ғарбидаги Зангилон туманигача бўлган инфратузилма 2026 йил охиригача деярли якунланади. Шундан сўнг уни Арманистон ва Туркияда режалаштирилаётган инфратузилмага улаш мумкин бўлади.