Yakuniy tinchlik uchun Armaniston konstitutsiyasini o‘zgartirishi kerak — Boku

Ozarbayjon va Armaniston amalda tinchlik sharoitida yashayotganiga qaramay, yakuniy tinchlik bitimini imzolash uchun Armaniston Konstitutsiyasiga o‘zgartirish kiritilishi kerak.

Bu haqda Reuters agentligiga bergan intervyusida Ozarbayjon prezidenti yordamchisi Hikmat Hajiyev ma’lum qildi.

Janubiy Kavkazdagi qo‘shni davlatlar 1980-yillarning oxiridan buyon Tog‘li Qorabog‘ mojarosi sabab bir necha bor urush olib borgan. 2025-yil avgust oyida esa AQSH vositachiligida dastlabki tinchlik kelishuviga erishildi.

Boku uchun rasmiy bitim imzolanishidagi asosiy to‘siq — Armaniston konstitutsiyasining muqaddimasidir. Unda Armaniston hamda Ozarbayjon tarkibidagi avtonom Tog‘li Qorabog‘ning qayta birlashishiga da’vat etuvchi Sovet davriga oid boshqa bir hujjatga havola keltirilgan.

Tog‘li Qorabog‘ qariyb 30 yil davomida amalda mustaqil bo‘lib, etnik armanlar ma’muriyati tomonidan boshqarildi. 2023-yilda Ozarbayjon qisqa muddatli harbiy amaliyot orqali hududni qayta nazoratiga oldi. Natijada hududning qariyb 100 ming aholisi Armanistonga ko‘chib ketdi.

Shusha shahrida o‘tgan forum doirasida Reuters agentligiga intervyu bergan Ozarbayjon prezidenti yordamchisi va Prezident administratsiyasi tashqi siyosat bo‘limi rahbari Hikmat Hajiyev ikki davlat o‘rtasidagi tinchlik bo‘yicha yutuqlarni ijobiy baholadi.

“Biz chinakam tinchlik sharoitida yashamoqdamiz. Ozarbayjon va Armaniston uchun tinchlik shunchaki qog‘ozdagi hujjat yoki deklaratsiya emas, balki haqiqiy voqelikdir”, — dedi u va bunga misol sifatida Ozarbayjondan Armanistonga neft mahsulotlari yetkazib berish hajmi oshganini keltirdi.

Shunga qaramay, Hajiyev Boku Armaniston Konstitutsiyasiga oid pozitsiyasini o‘zgartirmaganini ta’kidladi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, mazkur masala hal etilgach, yakuniy tinchlik shartnomasini imzolashga to‘siq qolmaydi.

Tramp yo‘lagi

Armaniston Bosh vaziri Nikol Pashinyan konstitutsiyani o‘zgartirish uchun referendum o‘tkazish niyatida ekanini va yangi tahrirdagi bosh qomus loyihasi joriy yil oxirigacha e’lon qilinishini ma’lum qildi.

Biroq uning “Fuqarolik shartnomasi” partiyasi referendum e’lon qilish uchun parlamentda zarur bo‘lgan konstitutsiyaviy ko‘pchilik ovozga ega emas. Ikkinchidan, asosan rossiyaparast guruhlardan iborat muxolifat unga qo‘shiladimi yoki yo‘qmi, bu ham noma’lum.

Ammo Hajiyevning aytishicha, faqat Konstitutsiya loyihasining e’lon qilinishi tinchlik bitimini imzolash uchun yetarli emas.

Hajiyev Ozarbayjon Vashington tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan mintaqaviy transport yo‘lagi qurilishi shu yil kuzda boshlanishi mumkinligi haqida AQSHdan “jiddiy va ijobiy signallar” olganini ta’kidladi.

“Trampning xalqaro tinchlik va farovonlik yo‘lagi” (TRIPP) deb nomlangan 43 km uzunlikdagi koridor Armaniston hududidan o‘tib, Ozarbayjonga o‘zining Naxichevan eksklavi va yaqin ittifoqchisi Turkiya bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lanish imkonini beradi.

Vashington Ukraina urushi sababli energiya va savdo oqimlarini Rossiyadan boshqa yo‘nalishlarga burishga harakat qilayotgan bir paytda, bu yo‘nalish Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi aloqani yaxshilaydi.

“Bizning pozitsiyamiz shuki, TRIPP loyihasi imkon qadar tezroq amalga oshirilishi kerak”, – dedi Hojiyev.

Uning ta’kidlashicha, Ozarbayjonning janubi-g‘arbidagi Zangilon tumanigacha bo‘lgan infratuzilma 2026-yil oxirigacha deyarli yakunlanadi. Shundan so‘ng uni Armaniston va Turkiyada rejalashtirilayotgan infratuzilmaga ulash mumkin bo‘ladi.