Нега талабаларнинг билим даражаси пасаймоқда?

Мутахассислар бу ҳолат олий таълим сифати ва келажакдаги малакали кадрлар тайёрлаш жараёни учун жиддий хавф туғдираётганини таъкидламоқда.

Профессорлар талабаларнинг тайёргарлигидан хавотирда

АҚШдаги Калифорния университетлари тизимида фаолият юритувчи 1 800 дан ортиқ профессор биринчи босқич талабалари олий таълим учун зарур бўлган асосий билимларга тобора камроқ эга бўлиб келаётганини билдирган.

Хусусан, Беркелей университетида бошланғич математика курсини ўқийдиган талабаларнинг 20–30 фоизи шундай даражадаки, профессорлар олий математика ўрнига ўрта мактаб мавзуларини қайта тушунтиришга мажбур бўлмоқда.

OECD: айрим талабалар бошланғич синф даражасида

OECD тадқиқотларига кўра, ривожланган мамлакатларда олий таълим олаётган талабаларнинг 8 фоизи ўқиш ва математика бўйича бошланғич мактаб даражасида билимга эга.

АҚШда вазият янада ташвишли:

• ҳар 7 нафар талабадан бири ўқиш саводхонлиги бўйича бошланғич синф даражасида;
• деярли ҳар 5 нафар талабанинг математика бўйича билими ҳам шу даражага тушиб қолган.

Билимлар нега пасаймоқда?

The Economist муаммонинг бир нечта асосий сабабларини келтиради:

• COVID-19 пандемияси даврида мактабларнинг узоқ муддат ёпилиши;
• китоб ўқишга қизиқишнинг пасайиши;
• ижтимоий тармоқлар ва смартфонлардан ортиқча фойдаланиш;
• баҳолаш мезонларининг юмшаши;
• университетларга қабул талабларининг пасайиши.

Муаллифлар таъкидлашича, натижада кўплаб ёшлар университетга киришга муваффақ бўлса-да, фундаментал билим ва кўникмалар етарли даражада шаклланмаган.

Сунъий интеллект янги чақириқни юзага чиқармоқда

Материалда сунъий интеллект воситаларининг оммалашиши ҳам алоҳида қайд этилган.

Буюк Британияда ўтказилган сўров натижаларига кўра:

• талабаларнинг 94 фоизи сунъий интеллект воситаларидан ўқиш жараёнида фойдаланади;
• 12 фоизи эса AI тайёрлаган матнни ўз иши сифатида топширганини тан олган.

Шунингдек, АҚШ тадқиқотлари ChatGPT оммалашганидан кейин ёзиш ва дастурлаш фанларида энг юқори баҳолар улуши 13 фоиз бандга ошганини кўрсатмоқда. Бу эса академик ҳалоллик билан боғлиқ саволларни янада долзарб қилмоқда.

Университетлар олдидаги асосий вазифа

The Economist хулосасига кўра, университетлар:

• қабул талабларини кучайтириши;
• баҳолаш тизимини қайта кўриб чиқиши;
• академик ҳалолликни таъминлаши;
• сунъий интеллектдан фойдаланиш бўйича аниқ қоидалар ишлаб чиқиши лозим.

Акс ҳолда, олий таълим сифати ҳамда университет дипломларининг нуфузи босқичма-босқич пасайиб бориши мумкин.