Sopollitepadan bronza davriga oid pilla parçasi topildi

Özbekiston Fanlar akademiyasi Antropologiya instituti olimlari Ahmadali Asqarov va Farhod Maqsudov boşçiligidagi jamoa hamda xalqaro tadqiqotçilar guruhi Surxondaryo viloyatida joylaşgan Sopollitepa yodgorligidan topilgan uçta pilla parçasini zamonaviy mikromorfologik va proteomik tahlillardan ötkazdi.

Natijalar esa topilmalar töğridan-töğri xonaki ipak qurtiga tegişli ekani töliq tasdiqladi. Uşbu ilmiy yutuq natijalari dunyoning eng nufuzli ilmiy naşrlaridan biri – “Science Advances” jurnalida çop etildi.

4000 yillik ipakçilik

Radiokarbon tahlillariga köra, bu topilmalar miloddan avvalgi 1940–1765-yillarga, ya’ni bundan qariyb 4000-yil oldingi davrga tegişli bölib, hozirça ilm-fanga ma’lum bölgan eng qadimgi xonaki ipak qurti pillalari hisoblanadi.

Tadqiqot davomida uşbu hududdan eng qadimgi tut daraxti qoldiqlari ham aniqlandi. Ma’lumki, tut bargi Bombyx mori qurtining asosiy ozuqasi sanaladi.

Pilla va tut qoldiqlari Markaziy Osiyoda ipakçilik an’anasi va texnologiyasi taxmin qilinganidan naq ikki ming yil oldin, ya’ni bronza davridayoq mavjud bölganini körsatadi.

Uşbu topilmalar “Buyuk ipak yöli miloddan avvalgi II asrda paydo bölgan” degan klassik ilmiy xulosani inkor etmaydi, çunki Buyuk ipak yöli — muayyan siyosiy, iqtisodiy va karvon yöllari tizimiga berilgan keyingi tarixiy nomdir.

Biroq Sopollitepa materiallari ipak, ipak qurti va ipakçilik bilimlarining Yevroosiyo böylab harakati tarixiy Buyuk ipak yöli şakllanişidan qariyb ikki ming yil avval boşlanganini isbotladi.