Sun’iy intellekt yordamida ilk bor tabiatda uçramaydigan viruslar yaratildi

Amerikalik tadqiqotçilar sun’iy intellektdan foydalanib 16 ta virus yaratdi. Bu kaşfiyot yangi yutuqlarga umid uyğotiş bilan birga, undan notöğri maqsadda foydalaniliş borasidagi xavotirlarni ham kuçaytirmoqda.

Ulashish:

Sun’iy intellekt yordamida ilk bor tabiatda uçramaydigan viruslar yaratildi

AQŞlik tadqiqotçilar sun’iy intellekt yordamida yangi viruslar yaratganini e’lon qildi. Mazkur ilm-fandagi ilk holat bir tomondan tibbiyotda yutuqlarga erişiş umidini uyğotsa, ikkinçi tomondan sun’iy intellektning xatarlari borasidagi xavotirlarni kuçaytirmoqda.

"Science" jurnalida çop etilgan tadqiqotga köra, Stenford universiteti, şuningdek, MIT va Garvard qoşidagi Brod instituti olimlari sun’iy intellekt orqali minglab genomlarni hosil qiliş uçun andoza sifatida tabiatda mavjud fagdan – ya’ni bakteriyalarni zararlaydigan virus turidan foydalanganini ma’lum qildi.

6-avgust kuni e’lon qilingan xulosalarga köra, tadqiqotçilar 300 ga yaqin genomni kimyoviy usulda sintezlab, ularni laboratoriya şaroitida sinovdan ötkazgan. Natijasi 16 ta “yaşovçan” virus hosil bölgan.

Sinovlar davomida sintetik viruslar aralaşmasi içak tayoqçasi bakteriyalarini yöq qilişda tabiiy viruslarga qaraganda samaraliroq ekanligi isbotlandi.

Tadqiqotda iştirok etmagan, Toronto universiteti va Toronto boş şifoxonasining yuqumli kasalliklar böyiça mutaxassisi Isaak Bogoçning ta’kidlaşiça, mazkur tadqiqot umidbaxşligi bilan bir qatorda xavotir ham uyğotadi.

“Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan viruslar ba’zi bir afzalliklarga ega. Masalan, antibiotiklarga çidamli infeksiyalarni yangiça usullar bilan yengişga yordam beradigan maqsadli bakteriofaglarni yaratiş mumkin. Biroq funksional viruslarni loyihalaş salohiyati zararli patogenlarga nisbatan qöllanilsa, jiddiy bioxavfsizlik tahdidiga aylanişi heç gapmas. Şu sababli, texnologiya bilan bir qatorda kuçli himoya çoralari, tekşiruv va nazorat ham rivojlanib borişi zarur”, — dedi Bogoç “Al-Jazira” naşriga.

Sidneydagi UNSW Biotexnologiya va biomolekulyar fanlar maktabi professori Fatema Vafaning aytişiça, tadqiqotning özi insonlar uçun bevosita xavf tuğdirmaydi, çunki bakteriofaglar faqat bakteriyalarni zararlaşi mumkin. Biroq nazariy jihatdan tadqiqotda qöllangan usullar zarar yetkazişda foydalanilişi mumkin.

 

Sun’iy intellekt nazoratdan çiqişi mumkinmi?

Mazkur ilmiy yutuq sun’iy intellekt insonlar tomonidan yovuz maqsadlarda qöllanişi yoki uning nazoratdan çiqib ketişi ehtimoli haqidagi xavotirlar kuçaygan paytga töğri kelmoqda.

Buyuk Britaniyaning sun’iy intellekt sohasini nazorat qiluvçi taşkiloti ma’lum qilişiça, Anthropic va OpenAIning eng ilğor modellari xavfsizlik sinovida real odamlar va taşkilotlarni nişonga olgan.

Bunday nazoratdan çiqqan faoliyatlar qatorida Anthropic kompaniyasining Claude Mythos 5 modeli e’tibor markazida böldi. U dasturçilar platformasidagi oçiq kodli loyihaga zararli kod kiritişga uriniş maqsadida soxta onlayn şaxslar yaratgani kuzatildi.

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →

So'nggi yangiliklar

Anthropic акциялари 34% ошди

Tramp bilan mojaroga qaramay, Anthropic aktsiyalari 34 foizga oşdi

IPO orqali 81,3 milliard dollar jalb qilgan Claude işlab çiqaruvçisi Anthropic  SpaceX örnatgan birja rekordini yangiladi. 

Iqtisodiyot

20.11.2026, 10:51

Сергелида 1,7 гектарлик сунъий кўл пайдо бўлади

Sergelida 1,7 gektarlik sun’iy köl paydo böladi

Yana qanday özgarişlar kutilmoqda?

Oʻzbekiston

20.11.2026, 10:18

O‘zbekiston va Ummon davlat bayroqlari.

Özbekiston va Ömon örtasida 30 kunlik vizasiz rejim joriy etiladi

Kelişuvning kuçga kiriş şartlari qanday? 

Oʻzbekiston

19.11.2026, 16:55

Тожикистонда электр устуни қулади

Tojikistonda elektr uzatiş ustuni quladi: Farğona vodiysida elektr ta’minoti çeklandi

Tojikiston hududidan ötuvçi 500 kV kuçlanişli elektr uzatiş tarmoğida avariya sodir böldi. Oqibatda Farğona vodiysining ayrim hududlarida elektr ta’minoti uzildi.

Oʻzbekiston

19.11.2026, 14:53

Roxinjalar genotsidi: Myanma xalqaro sud oldida javob beradi

BMTning Xalqaro sudi 19 noyabr kuni Myanmaga qarşi roxinja musulmonlariga nisbatan genotsid sodir etilgani haqidagi iş böyiça qaror çiqarişi kutilmoqda. BMT tergovçilari harbiylar yuzlab qişloqlarni vayron qilgani, ommaviy qotilliklar sodir etgani va ayollar hamda bolalarga nisbatan muntazam jinsiy zöravonlik işlatganini qayd etgan.

Jahon

19.11.2026, 10:56

Ўзбекистон ва Туркманистон чегараси

Özbekiston va Turkmaniston çegaradan ötişni yengillaştirmoqçi

Tomonlar Toşkent – Aşxobod – Toşkent yönalişida aviaqatnovlarni tiklaş, şuningdek, çegaradoş hududlar aholisi uçun uç sutkagaça vizasiz qatnov tartibini qayta joriy etiş masalalarini körib çiqdi.

Siyosat

19.11.2026, 09:42

Özbekistonlik professor Qozoğistonda 10 yilga qamaldi

Özbekistonlik professor Qozoğistonda nega qamaldi?

Qozoğistonda andijonlik professor Iqboljon Qoraboyev josuslikda ayblanib, 10 yilga ozodlikdan mahrum etildi. Uning yaqinlari olim aybiga iqror bölmagani va hukm ustidan apellyatsiya bermoqçi ekanini aytişdi. Eng muhim savol: u qaysi davlat foydasiga josuslik qilgan?

Siyosat

18.11.2026, 18:31

Deutsçe Bank: Tramp va Epşteynning Rossiya bilan aloqalari oşkor böldi

Deutsçe Bank’ning 15 milliondan ortiq içki hujjati tarqalib ketişi bankning AQŞ prezidenti Donald Tramp va jinsiy jinoyatlarda ayblangan Jeffri Epşteyn bilan moliyaviy aloqalari haqida yangi ma’lumotlarni oşkor qildi. 

Siyosat

18.11.2026, 16:45

Покистонлик Ассиф Мерчант

Trampga suiqasd rejasi: pokistonlik 27,5 yilga qamaldi

AQŞ sudi Donald Tramp va boşqa amerikalik siyosatçilarga nisbatan suiqasd rejasini taşkil etişda ayblangan Assif Merçantni 27,5 yilga ozodlikdan mahrum qildi.

Jahon

18.11.2026, 14:28

Саида Мирзиёева Канада элчиси билан учрашди

Özbekistondan Kanadaga boriş osonlaşadimi?

Saida Mirziyoyeva Kanada elçisi Kristofer Daggan bilan savdo, investitsiya, ta’lim va viza tartiblarini yengillaştiriş masalalarini muhokama qildi.

Siyosat

18.11.2026, 11:47

Eron Vaşingtonda kimyoviy qurol işlatadimi?

Eron taşqi işlar vaziri Abbos Aroqçi AQŞ poytaxtida kimyoviy qurol yoki radioaktiv modda tarqatuvçi qurilmadan foydalanish rejasi haqida izoh berdi. 

Jahon

18.11.2026, 10:39

14 та телефонни ўғирламоқчи бўлган йигит ушланди

Namanganda telefon ustaxonasidan 14 ta telefonni öğirlamoqçi bölgan yigit uşlandi

Uyçi tumanidagi telefon ustaxonasiga tungi vaqtda eşik qulfini buzib kirgan şaxs Qöriqlaş xizmati xodimlari tomonidan qölga olindi.

Oʻzbekiston

18.11.2026, 10:10

Тошкентнинг Учтепа туманида нобуд бўлган ҳайвонлар ва қушлар

Toşkentda hayvonlar va quşlar ommaviy nobud bölayotgani xabar qilindi

Aholiga şubhali moddalarga tegmaslik, bolalar va uy hayvonlarini ulardan uzoqroq tutiş tavsiya etilmoqda. 

Oʻzbekiston

17.11.2026, 17:26

Ebola virusidan 6 minga yaqin kişi vafot etdi

Kongo Demokratik Respublikasida 2026 yil may oyida boşlangan Ebola epidemiyasi oqibatida 14 noyabrga qadar 11 376 ta kasallaniş holati tasdiqlangan. Ularning 5 568 tasi ölim bilan yakunlangan.

Jahon

17.11.2026, 15:33

Toşkent – Astraxan yönalişida yangi poyezd qatnovi

Toşkentdan Astraxanga poyezd qatnovi yölga qöyiladi

2026 yil 17 dekabrdan Toşkent va Astraxan örtasida yangi xalqaro yölovçi poyezd qatnovi joriy etiladi.

Oʻzbekiston

17.11.2026, 12:28

Yevropa migrantlarni Özbekistonga yuborişi mumkinmi?

Yevropa migrantlarni Afrikaga jönatmoqçi. Keyingi manzil Özbekiston bölişi mumkinmi?

Oʻzbekiston

17.11.2026, 12:11

Buziladigan uy egalari uçun yangi taklif: 1,5 baravar katta uy-joy

Toşkentda renovatsiya dasturiga kiritilgan uylar mulkdorlariga Yangi Toşkentda avvalgi xonadoni maydonining 150 foizigaça bölgan yangi uy-joylar taklif etilişi mumkin. 

Oʻzbekiston

16.11.2026, 17:32

ҚҚСни қайта ҳисоблаш бўйича янги қарор

Ayrim tadbirkorlar import QQSni boşqaça tölaydi

2027 yil 1 yanvardan ayrim tadbirkorlar import QQSini soliq organlaridagi ortiqça tölovlar hisobidan qoplaşi mumkin böladi. Yangi tartib kimlarga tegişli? 

Iqtisodiyot

16.11.2026, 15:22

Об-ҳаво маълумоти Ўзбекистон

Özbekistonda noyabr oxirida havo 22 darajagaça isiydi

Özgidromet 16–20 noyabr kunlari uçun ob-havo prognozini e’lon qildi.

Oʻzbekiston

16.11.2026, 12:39

Йиғлаётган Бангладешлик аёл

Hindistonda musulmonlar deportatsiya va hibs xavfiga duç kelmoqda

Hindistonda saylovçilar röyxatini qayta körib çiqiş jarayonida 130 million kişining nomi öçirilgan.

Jahon

16.11.2026, 11:02

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →