Dunyo iqtisodiyotining 49 foiziga Osiyo egalik qiladi
Prognozlarga koʻra, jahon iqtisodiyoti 2026 yilda xarid qobiliyati pariteti (XQP) boʻyicha oʻlchanganda taxminan 219 trillion dollarga yetadi.
Iqtisodiyot
14.03.2026, 13:46
Ulashish:

XQP global iqtisodiy reytinglarni qanday shakllantiradi?
Ushbu vizualizatsiya har bir mamlakat iqtisodiyoti hajmini XQP boʻyicha moslashtirilgan YaIM asosida koʻrsatadi. Bu esa butun dunyo boʻylab milliy iqtisodiyotlarni oʻzaro solishtirishni osonlashtiradi.
2026 yil uchun berilgan ushbu prognozlar Xalqaro valyuta jamgʻarmasiga tegishli.

Xarid qobiliyati pariteti (XQP) – bu turli mamlakatlarda maʼlum bir tovarlarning narxini oʻlchash usuli boʻlib, mamlakatlar valyutasining xarid qobiliyatini taqqoslash uchun ishlatiladi.
Iqtisodiyotlarni XQP boʻyicha taqqoslaganda, jahon reytingi nominal YaIMdan ancha farq qiladi.
Nominal YaIM boʻyicha Qoʻshma Shtatlar dunyoning eng yirik iqtisodiyoti boʻlsa-da, XQPga moslashtirilganda, Xitoy aslida 2014 yildan beri dunyoning yetakchi iqtisodiyoti hisoblanadi.
Bugungi kunda Xitoy iqtisodiyoti 43,5 trillion dollarga baholanib, bu koʻrsatkich Qoʻshma Shtatlardagi 31,8 trillion dollardan ancha yuqori.
Bundan tashqari, dunyoning eng yirik iqtisodiyotlari “musobaqasi”da Osiyo nomidan qatnashayotgan faqat Xitoy emas.
Bugungi kunda jahon iqtisodiyotining 49 foizi Osiyo mamlakatlari hissasiga toʻgʻri keladi va bu qitʼaning xalqaro savdo va ishlab chiqarishning yangi markazi sifatidagi mavqeyini mustahkamlamoqda.
Hindiston xarid qobiliyati pariteti boʻyicha dunyoning uchinchi yirik iqtisodiyoti boʻlib, uning hajmi 19,1 trillion dollarni tashkil etadi. Yaponiya (6,9 trln dollar), Indoneziya (5,4 trln dollar) va Janubiy Koreya (3,5 trln dollar)… Barchasida yashash narxlarining arzonligi hisobiga yalpi ichki mahsulotga nisbatan koʻp trillion dollarlik oʻsish kuzatilmoqda.
4,7 milliard aholiga ega Osiyo dunyodagi eng gavjum qitʼa hisoblanadi. Uning Vetnam va Tailand (har biri 1,9 trln dollar) kabi koʻplab kichik rivojlanayotgan iqtisodiyotlari yaqin yillarda jadal oʻsishda davom etishi kutilmoqda, bu esa qitʼaning kelajakdagi ustunligi saqlanib qolishidan dalolat.
Oʻzbekiston 511 milliardlik XQPga ega boʻlib, 55-oʻrinni zabt etgan. Markaziy Osiyo boʻyicha eng yuqori pogʻonani egallagan Qozogʻiston 973 milliard dollar bilan reytingda 36 oʻrinda turibdi. Qolgan mintaqa davlatlari:
- Turkmaniston – 91‑oʻrin (159 mlrd. dollar);
- Qirgʻiziston – 122‑oʻrin (69 mlrd. dollar);
- Tojikiston – 124‑oʻrin (67,7 mlrd. dollar).
Yevropadagi tafovut
Nominal va XQPga (xarid qobiliyati pariteti) moslashtirilgan YaIM oʻrtasidagi farq yaqqol koʻrinadigan hududlardan biri — Yevropadir.
Nominal YaIM koʻrsatkichlari boʻyicha Germaniya qitʼaning eng yirik iqtisodiyoti hisoblanadi. Undan keyingi oʻrinlarda esa Buyuk Britaniya, Fransiya, Italiya va Rossiya joylashgan.
Biroq xarid qobiliyati pariteti asosida hisoblanganda vaziyat oʻzgaradi. Umumiy narxlar nisbatan arzon boʻlgan mamlakat sifatida Rossiya iqtisodiyoti keskin koʻtarilib, 7,3 trillion dollarlik koʻrsatkich bilan Yevropaning eng yirik iqtisodiyotiga aylanadi.
Bu mezon boʻyicha Rossiya jahonda Xitoy, AQSh va Hindistondan keyin toʻrtinchi oʻrinni egallaydi.
Shu bilan birga, Fransiya bu koʻrsatkich boʻyicha Buyuk Britaniyadan ham oʻzib ketgan. Biroq umumiy hisobda Yevrohudud iqtisodiyotlari tovarlarni raqobatbardosh narxlarda xarid qilish yoki ishlab chiqarish imkoniyatiga ega boʻlgan Indoneziya yoki Yaponiya kabi Osiyo davlatlaridan ortda qolmoqda.
Yangi rivojlanayotgan bozorlar
Yevrosiyodan tashqari hududlarda ham rivojlanayotgan bozorlar bilan bogʻliq holat deyarli shunga oʻxshash.
XQP boʻyicha hisoblaganda, Braziliya (5,2 trillion dollar) va Meksika (3,6 trillion dollar) iqtisodiyotlari Kanada (2,8 trillion dollar)ni ortda qoldirib, Amerika qitʼasining ikkinchi va uchinchi yirik iqtisodiyotlariga aylanadi.
Ayni paytda, jahon yalpi ichki mahsulotining atigi olti foizini tashkil etadigan Afrikada uchta rivojlanayotgan iqtisodiyot — Misr, Nigeriya va Janubiy Afrika — XQP boʻyicha hisoblangan umumiy iqtisodiy ishlab chiqarishning qariyb 6 trillion dollarlik qismiga egalik qiladi.
Xarid qobiliyati pariteti boʻyicha kuchli 10 talik (trillion dollar qiymatida)
1. Xitoy – 43 491,5
2. AQSh – 31 821,3
3. Hindiston – 19 143,4
4. Rossiya – 7 340,8
5. Yaponiya – 6 923,3
6. Germaniya – 6 323,5
7. Indoneziya – 5 358,3
8. Braziliya – 5 161,1
9. Fransiya – 4 657,2
10. Buyuk Britaniya – 4 592,1
Iqtisodiyot
14.03.2026, 13:46
Ulashish:
Mashhur yangiliklar

OTMlar super-kontrakt miqdorlarini eʼlon qila boşladi
Ta'lim
02.09.2026, 17:55

Mustaqillik bayramida necha kun dam beriladi?
Oʻzbekiston
28.08.2026, 16:13

Yangi qurilayotgan uydan xonadon sotib olişda qaysi hujjatlarni tekşiriş kerak?
Oʻzbekiston
26.08.2026, 09:52

Egizak minoralar terakti: 25 yillik jinoyat sudi
Jahon
27.08.2026, 13:10

Qozog'iston Rossiyaga benzin eksport qiliş̈dan voz keçdi
Iqtisodiyot
27.08.2026, 16:41

Pokiston shifoxonasida yuzaga kelgan yong'in oqibatida 14 nafar chaqaloq halok bo'ldi
Jahon
26.08.2026, 15:35
So'nggi yangiliklar

Toşkent 343-óringa kótarildi: Global Cities Index 2026 natijalari e'lon qilindi
Jahon
22.09.2026, 16:38

Rossiya Ukrainaga zarbalari oqibatida to‘rt kishi halok bo‘ldi
Jahon
22.09.2026, 14:38

Prezidentning yangi qarori qabul qilindi
Oʻzbekiston
22.09.2026, 11:18

G7 davlatlari husiylarni Saudiya Arabistoniga hujumlarni tóxtatişga çaqirdi
Jahon
22.09.2026, 11:06

Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi Antoniu Gutеrrish bilan uchrashdi
Siyosat
22.09.2026, 10:51

BMT: AQŞning narkokema hujumlari insoniyatga qarşi jinoyat
Jahon
22.09.2026, 09:56

Özbekistonlik bankir Interpol qidiruviga berildi
Oʻzbekiston
21.09.2026, 10:02

Markaziy Osiyo muzliklarini yöqotmoqda
Oʻzbekiston
21.09.2026, 09:42

Nufuzli OTM talabalari SAT sertifikatini noqonuniy olib berish bilan shug‘ullangani aniqlandi
Ta'lim
19.09.2026, 11:24

Xitoydagi choʻl ostida ulkan suv manbalari topildi
Jahon
19.09.2026, 11:14

Rossiyada saylovlardan keyin yangi safarbarlik bo‘lishidan xavotir kuchaymoqda
Jahon
19.09.2026, 10:02

"Sizga hurmat körsatilmaydi, siz bemorsiz!": Surxondaryo soğliqni saqlash boşqarmasi munosabat bildirdi
Oʻzbekiston
18.09.2026, 15:25

iPhone 18 Pro Maxning Rossiyada 18 ta funksiyasi çeklangan
Iqtisodiyot
18.09.2026, 15:13

O‘tgan yili 124 nafardan ortiq ekologiya himoyachisi o‘ldirilgan
Jahon
18.09.2026, 15:10

Andijonda ilk bor "Yashil uyim" ekologik festivali ötkaziladi
Oʻzbekiston
17.09.2026, 16:39

Netanyahu G‘azo haqidagi “NAZA” filmi ijodkorlariga qarshi yangi qonunlarni ilgari surmoqda
Jahon
17.09.2026, 16:19

Turkiya 2040-yilgacha tamaki mahsulotlari savdosini taqiqlashni rejalashtirmoqda
Jahon
16.09.2026, 16:46

Trampning boyligi 7 mlrd dollarga yetdi — Forbes
Iqtisodiyot
16.09.2026, 16:16

Sun'iy intellektdan qörqişimiz kerakmi?
Fan-texnologiya
16.09.2026, 15:30

Rossiya droni Ukrainada yo‘lovchi avtobusiga zarba berdi: 5 kishi halok bo‘ldi
Jahon
16.09.2026, 14:20
Mashhur yangiliklar

OTMlar super-kontrakt miqdorlarini eʼlon qila boşladi
Ta'lim
02.09.2026, 17:55

Mustaqillik bayramida necha kun dam beriladi?
Oʻzbekiston
28.08.2026, 16:13

Yangi qurilayotgan uydan xonadon sotib olişda qaysi hujjatlarni tekşiriş kerak?
Oʻzbekiston
26.08.2026, 09:52

Egizak minoralar terakti: 25 yillik jinoyat sudi
Jahon
27.08.2026, 13:10

Qozog'iston Rossiyaga benzin eksport qiliş̈dan voz keçdi
Iqtisodiyot
27.08.2026, 16:41

Pokiston shifoxonasida yuzaga kelgan yong'in oqibatida 14 nafar chaqaloq halok bo'ldi
Jahon
26.08.2026, 15:35
