updated: 22.03.2026, 19:25

Дунё иқтисодиётининг 49 фоизига Осиё эгалик қилади

Прогнозларга кўра, жаҳон иқтисодиёти 2026 йилда харид қобилияти паритети (ХҚП) бўйича ўлчанганда тахминан 219 триллион долларга етади. 

Улашиш:

Дунё иқтисодиётининг 49 фоизига Осиё эгалик қилади

ХҚП глобал иқтисодий рейтингларни қандай шакллантиради?

Ушбу визуализация ҳар бир мамлакат иқтисодиёти ҳажмини ХҚП бўйича мослаштирилган ЯИМ асосида кўрсатади. Бу эса бутун дунё бўйлаб миллий иқтисодиётларни ўзаро солиштиришни осонлаштиради.

2026 йил учун берилган ушбу прогнозлар Халқаро валюта жамғармасига тегишли.

 

Харид қобилияти паритети (ХҚП) – бу турли мамлакатларда маълум бир товарларнинг нархини ўлчаш усули бўлиб, мамлакатлар валютасининг харид қобилиятини таққослаш учун ишлатилади.

Иқтисодиётларни ХҚП бўйича таққослаганда, жаҳон рейтинги номинал ЯИМдан анча фарқ қилади.

Номинал ЯИМ бўйича Қўшма Штатлар дунёнинг энг йирик иқтисодиёти бўлса-да, ХҚПга мослаштирилганда, Хитой аслида 2014 йилдан бери дунёнинг етакчи иқтисодиёти ҳисобланади.

Бугунги кунда Хитой иқтисодиёти 43,5 триллион долларга баҳоланиб, бу кўрсаткич Қўшма Штатлардаги 31,8 триллион доллардан анча юқори.

Бундан ташқари, дунёнинг энг йирик иқтисодиётлари “мусобақаси”да Осиё номидан қатнашаётган фақат Хитой эмас.

Бугунги кунда жаҳон иқтисодиётининг 49 фоизи Осиё мамлакатлари ҳиссасига тўғри келади ва бу қитъанинг халқаро савдо ва ишлаб чиқаришнинг янги маркази сифатидаги мавқейини мустаҳкамламоқда.

Ҳиндистон харид қобилияти паритети бўйича дунёнинг учинчи йирик иқтисодиёти бўлиб, унинг ҳажми 19,1 триллион долларни ташкил этади. Япония (6,9 трлн доллар), Индонезия (5,4 трлн доллар) ва Жанубий Корея (3,5 трлн доллар)… Барчасида яшаш нархларининг арзонлиги ҳисобига ялпи ички маҳсулотга нисбатан кўп триллион долларлик ўсиш кузатилмоқда.

4,7 миллиард аҳолига эга Осиё дунёдаги энг гавжум қитъа ҳисобланади. Унинг Ветнам ва Таиланд (ҳар бири 1,9 трлн доллар) каби кўплаб кичик ривожланаётган иқтисодиётлари яқин йилларда жадал ўсишда давом этиши кутилмоқда, бу эса қитъанинг келажакдаги устунлиги сақланиб қолишидан далолат.

Ўзбекистон 511 миллиардлик ХҚПга эга бўлиб, 55-ўринни забт этган. Марказий Осиё бўйича энг юқори поғонани эгаллаган Қозоғистон 973 миллиард доллар билан рейтингда 36 ўринда турибди. Қолган минтақа давлатлари:

  • Туркманистон – 91‑ўрин (159 млрд. доллар);
  • Қирғизистон – 122‑ўрин (69 млрд. доллар);
  • Тожикистон – 124‑ўрин (67,7 млрд. доллар).

 

Европадаги тафовут

Номинал ва ХҚПга (харид қобилияти паритети) мослаштирилган ЯИМ ўртасидаги фарқ яққол кўринадиган ҳудудлардан бири — Европадир.

Номинал ЯИМ кўрсаткичлари бўйича Германия қитъанинг энг йирик иқтисодиёти ҳисобланади. Ундан кейинги ўринларда эса Буюк Британия, Франция, Италия ва Россия жойлашган.

Бироқ харид қобилияти паритети асосида ҳисобланганда вазият ўзгаради. Умумий нархлар нисбатан арзон бўлган мамлакат сифатида Россия иқтисодиёти кескин кўтарилиб, 7,3 триллион долларлик кўрсаткич билан Европанинг энг йирик иқтисодиётига айланади.

Бу мезон бўйича Россия жаҳонда Хитой, АҚШ ва Ҳиндистондан кейин тўртинчи ўринни эгаллайди.

Шу билан бирга, Франция бу кўрсаткич бўйича Буюк Британиядан ҳам ўзиб кетган. Бироқ умумий ҳисобда Евроҳудуд иқтисодиётлари товарларни рақобатбардош нархларда харид қилиш ёки ишлаб чиқариш имкониятига эга бўлган Индонезия ёки Япония каби Осиё давлатларидан ортда қолмоқда.

 

Янги ривожланаётган бозорлар

Евросиёдан ташқари ҳудудларда ҳам ривожланаётган бозорлар билан боғлиқ ҳолат деярли шунга ўхшаш.

ХҚП бўйича ҳисоблаганда, Бразилия (5,2 триллион доллар) ва Мексика (3,6 триллион доллар) иқтисодиётлари Канада (2,8 триллион доллар)ни ортда қолдириб, Америка қитъасининг иккинчи ва учинчи йирик иқтисодиётларига айланади.

Айни пайтда, жаҳон ялпи ички маҳсулотининг атиги олти фоизини ташкил этадиган Африкада учта ривожланаётган иқтисодиёт — Миср, Нигерия ва Жанубий Африка — ХҚП бўйича ҳисобланган умумий иқтисодий ишлаб чиқаришнинг қарийб 6 триллион долларлик қисмига эгалик қилади.

Харид қобилияти паритети бўйича кучли 10 талик (триллион доллар қийматида)

1.     Хитой – 43 491,5

2.     АҚШ – 31 821,3

3.     Ҳиндистон – 19 143,4

4.     Россия – 7 340,8

5.     Япония – 6 923,3

6.     Германия – 6 323,5

7.     Индонезия – 5 358,3

8.     Бразилия – 5 161,1

9.     Франция – 4 657,2

10.  Буюк Британия – 4 592,1

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

“Одиссея” филми китоб савдоси ва юнон тилига қизиқишни кескин оширди

6 июлда премера қилинган Кристофер Ноланнинг “Одиссея” филми Гомернинг қадимий достонини ўқиш ва юнон тилини ўрганишга қизиқувчилар сонини кескин ошириб юборди. Бироқ, айрим пуристлар ушбу кинодан унчалик хурсанд эмас...

Маданий

28.07.2026, 16:21

Ҳиндистонда мусулмонлар асос солган университет бузилиши мумкин

Уттар-Прадеш ҳукумати университетнинг 40 та биносидан 38 таси қонунбузарлик билан қурилганини иддао қилмоқда. Талабалар эса қарорга қарши норозилик акцияларини бошлади.

Жаҳон

28.07.2026, 15:57

FIDE раҳбарлигига Ўзбекистон қачон даъвогар бўлади?

Самарқанд бу йил FIDE президенти сайловига мезбонлик қилади. Бироқ шахматдаги сўнгги йирик ютуқларга қарамай, Ўзбекистон бу гал ҳам ўз номзодини илгари сурмади.

Спорт

28.07.2026, 15:03

550 нафар собиқ амалдор Трампни Нетаньяҳуга босим ўтказишга чақирди

Исроилнинг юзлаб собиқ ҳарбий, разведка ва дипломатик амалдорлари Ғарбий соҳилда кўчманчилар зўравонлиги кучайиб бораётганини хавфли деб баҳолаб, Дональд Трампга мурожаат қилди.

Жаҳон

28.07.2026, 14:21

Ямандаги ҳусийлар янги уруш бошламоқда

Яманда ҳусийларга қарши кучлар шаклланиши мумкин. Чунки урушнинг қайта авж олишидан дарак берувчи аломатлар мавжуд.

Жаҳон

28.07.2026, 13:45

Қизига мажбурлаб мол гўнги едирган ота қўлга олинди

Ижтимоий тармоқларда Сурхондарё вилоятининг Қумқўрғон туманида ота ўз қизига нисбатан зўравонлик қилгани акс этган видео тарқалиши ортидан вилоят Ички ишлар бошқармаси расмий муносабат билдирди. 

Ўзбекистон

28.07.2026, 12:39

Швейцарияда Гулнора Каримовага оид жиноят иши тугатилди

Суд Гулнора Каримовага нисбатан ишни жавобгарликка тортиш муддати билан боғлиқ сабабларга кўра тугатди. Шу билан бирга, Lombard Odier банки пул ювишнинг олдини олмагани учун миллионлаб франк жаримага тортилди.

Ўзбекистон

28.07.2026, 12:39

Францияда эркак уч аёлга пичоқ билан ҳужум қилди

Икки қўлида пичоқ ушлаган ҳужумчини атрофдагилар полиция етиб келгунча ерга йиқитиб ушлаб туришган. “Менга Аллоҳ буюрди” - деган жиноятчи.

Жаҳон

28.07.2026, 10:48

Газ етиб бормаган маҳаллалар электр иситиш тизимига ўтказилади

Табиий газ етиб бормаган маҳаллалар учун янги ечим тайёрланмоқда. Энди бундай ҳудудлардаги хонадонлар босқичма-босқич электр иситиш тизимига ўтказилиши мумкин.

Ўзбекистон

27.07.2026, 17:24

«Эримнинг қарзини нега мен тўлашим керак?» – мактуб

Таҳририятимизга Сирдарё вилоятида яшовчи бир аёлдан юракни эзадиган мурожаат келиб тушди. Унинг айтишича, турмуш ўртоғи оила давомида унинг номига бир нечта кредит расмийлаштирган.

Маданий

27.07.2026, 13:52

Франция ва Испания ўрмон ёнғинларига қарши курашмоқда

Умумий вазият жуда ёмон, биз  илгари кузатилмаган ҳолатга дуч келдик, деди Франция расмийси.

Жаҳон

27.07.2026, 12:22

Тиббиёт ходимлари фарзандлари учун контракт тўловининг бир қисми қоплаб берилади

Давлат тиббиёт муассасаларида камида 15 йил иш стажига эга бўлган тиббиёт ва фармацевтика ходимларининг фарзандлари учун янги субсидия тизими ишга туширилди. 

Ўзбекистон

27.07.2026, 12:16

Қозоғистон президенти Украинадаги урушни музлатишга чақирди

Тўқаевга кўра, можарони музлатиб, Истанбул формуласининг 2.0 талқинига қайтиш керак. Аммо Путиннинг истакларини инобатга олсак, бу имконсизга ўхшайди.

Сиёсат

27.07.2026, 10:30

Тошкент модернизм меъморчилиги ЮНЕСКО рўйхатига киритилди

Жанубий Кореянинг Пусан шаҳрида бўлиб ўтаётган ЮНЕСКО Умумжаҳон мероси қўмитасининг 48-сессияси мамлакатимиз маданий-тарихий салоҳияти учун яна бир улкан тарихий воқеа билан муҳрланди.

Маданий

27.07.2026, 10:07

Украинанинг Эрон кемасига ҳужуми жавобсиз қолмайди – Аббос Ароқчи

Эрон ва Украина ўртасидаги муносабатлар 2022 йилдан буён кескинлашган. Бунга Эрон Россияга Shahed дронларини етказиб бергани сабаб бўлган.

Сиёсат

27.07.2026, 09:50

Қозоғистон экспортининг 95 фоизи АҚШнинг янги божларидан озод этилди

Қозоғистондан АҚШга экспорт қилинадиган маҳсулотларнинг қарийб 95 фоизи Вашингтон жорий этган қўшимча импорт божлари таъсирига тушмайди. 

Иқтисодиёт

27.07.2026, 09:06

Сополлитепадан бронза даврига оид пилла парчаси топилди

Бу топилмалар 4000 йил олдинги даврга тегишли бўлиб, ҳозирча илм-фанга маълум бўлган энг қадимги хонаки ипак қурти пиллалари ҳисобланади.

Фан-технология

25.07.2026, 14:57

Адолф Гитлер туғилган шаҳарда тўққизта оммавий қабр топилди

Браунау ам Инн шаҳрида бир қизалоқ ўйнаётиб, суяк топиб олади. Бу суяк эса уруш даврида тартибсиз кўмиб ташланган 120 дан ортиқ аскар қабрига олиб борди.

Фан-технология

25.07.2026, 14:01

БМТ бош котиби Антониу Гутерриш Сурияга ташриф буюрди

БМТ делегациясини Бош вазир аш-Шайбоний кутиб олди. Бу амалдаги БМТ раҳбарининг 17 йил ичида Сурияга илк расмий ташрифидир.

Жаҳон

25.07.2026, 13:18

Россия Украина урушини якунлаш бўйича Трампдан янги таклифлар кутади — Песков

Кремль матбуот котибининг айтишича, агар янги тинчлик таклифлари бўлмаса, Россия ғалабагача жанг қилади.

Сиёсат

25.07.2026, 12:26

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →