updated: 22.03.2026, 19:25

Дунё иқтисодиётининг 49 фоизига Осиё эгалик қилади

Прогнозларга кўра, жаҳон иқтисодиёти 2026 йилда харид қобилияти паритети (ХҚП) бўйича ўлчанганда тахминан 219 триллион долларга етади. 

Улашиш:

Дунё иқтисодиётининг 49 фоизига Осиё эгалик қилади

ХҚП глобал иқтисодий рейтингларни қандай шакллантиради?

Ушбу визуализация ҳар бир мамлакат иқтисодиёти ҳажмини ХҚП бўйича мослаштирилган ЯИМ асосида кўрсатади. Бу эса бутун дунё бўйлаб миллий иқтисодиётларни ўзаро солиштиришни осонлаштиради.

2026 йил учун берилган ушбу прогнозлар Халқаро валюта жамғармасига тегишли.

 

Харид қобилияти паритети (ХҚП) – бу турли мамлакатларда маълум бир товарларнинг нархини ўлчаш усули бўлиб, мамлакатлар валютасининг харид қобилиятини таққослаш учун ишлатилади.

Иқтисодиётларни ХҚП бўйича таққослаганда, жаҳон рейтинги номинал ЯИМдан анча фарқ қилади.

Номинал ЯИМ бўйича Қўшма Штатлар дунёнинг энг йирик иқтисодиёти бўлса-да, ХҚПга мослаштирилганда, Хитой аслида 2014 йилдан бери дунёнинг етакчи иқтисодиёти ҳисобланади.

Бугунги кунда Хитой иқтисодиёти 43,5 триллион долларга баҳоланиб, бу кўрсаткич Қўшма Штатлардаги 31,8 триллион доллардан анча юқори.

Бундан ташқари, дунёнинг энг йирик иқтисодиётлари “мусобақаси”да Осиё номидан қатнашаётган фақат Хитой эмас.

Бугунги кунда жаҳон иқтисодиётининг 49 фоизи Осиё мамлакатлари ҳиссасига тўғри келади ва бу қитъанинг халқаро савдо ва ишлаб чиқаришнинг янги маркази сифатидаги мавқейини мустаҳкамламоқда.

Ҳиндистон харид қобилияти паритети бўйича дунёнинг учинчи йирик иқтисодиёти бўлиб, унинг ҳажми 19,1 триллион долларни ташкил этади. Япония (6,9 трлн доллар), Индонезия (5,4 трлн доллар) ва Жанубий Корея (3,5 трлн доллар)… Барчасида яшаш нархларининг арзонлиги ҳисобига ялпи ички маҳсулотга нисбатан кўп триллион долларлик ўсиш кузатилмоқда.

4,7 миллиард аҳолига эга Осиё дунёдаги энг гавжум қитъа ҳисобланади. Унинг Ветнам ва Таиланд (ҳар бири 1,9 трлн доллар) каби кўплаб кичик ривожланаётган иқтисодиётлари яқин йилларда жадал ўсишда давом этиши кутилмоқда, бу эса қитъанинг келажакдаги устунлиги сақланиб қолишидан далолат.

Ўзбекистон 511 миллиардлик ХҚПга эга бўлиб, 55-ўринни забт этган. Марказий Осиё бўйича энг юқори поғонани эгаллаган Қозоғистон 973 миллиард доллар билан рейтингда 36 ўринда турибди. Қолган минтақа давлатлари:

  • Туркманистон – 91‑ўрин (159 млрд. доллар);
  • Қирғизистон – 122‑ўрин (69 млрд. доллар);
  • Тожикистон – 124‑ўрин (67,7 млрд. доллар).

 

Европадаги тафовут

Номинал ва ХҚПга (харид қобилияти паритети) мослаштирилган ЯИМ ўртасидаги фарқ яққол кўринадиган ҳудудлардан бири — Европадир.

Номинал ЯИМ кўрсаткичлари бўйича Германия қитъанинг энг йирик иқтисодиёти ҳисобланади. Ундан кейинги ўринларда эса Буюк Британия, Франция, Италия ва Россия жойлашган.

Бироқ харид қобилияти паритети асосида ҳисобланганда вазият ўзгаради. Умумий нархлар нисбатан арзон бўлган мамлакат сифатида Россия иқтисодиёти кескин кўтарилиб, 7,3 триллион долларлик кўрсаткич билан Европанинг энг йирик иқтисодиётига айланади.

Бу мезон бўйича Россия жаҳонда Хитой, АҚШ ва Ҳиндистондан кейин тўртинчи ўринни эгаллайди.

Шу билан бирга, Франция бу кўрсаткич бўйича Буюк Британиядан ҳам ўзиб кетган. Бироқ умумий ҳисобда Евроҳудуд иқтисодиётлари товарларни рақобатбардош нархларда харид қилиш ёки ишлаб чиқариш имкониятига эга бўлган Индонезия ёки Япония каби Осиё давлатларидан ортда қолмоқда.

 

Янги ривожланаётган бозорлар

Евросиёдан ташқари ҳудудларда ҳам ривожланаётган бозорлар билан боғлиқ ҳолат деярли шунга ўхшаш.

ХҚП бўйича ҳисоблаганда, Бразилия (5,2 триллион доллар) ва Мексика (3,6 триллион доллар) иқтисодиётлари Канада (2,8 триллион доллар)ни ортда қолдириб, Америка қитъасининг иккинчи ва учинчи йирик иқтисодиётларига айланади.

Айни пайтда, жаҳон ялпи ички маҳсулотининг атиги олти фоизини ташкил этадиган Африкада учта ривожланаётган иқтисодиёт — Миср, Нигерия ва Жанубий Африка — ХҚП бўйича ҳисобланган умумий иқтисодий ишлаб чиқаришнинг қарийб 6 триллион долларлик қисмига эгалик қилади.

Харид қобилияти паритети бўйича кучли 10 талик (триллион доллар қийматида)

1.     Хитой – 43 491,5

2.     АҚШ – 31 821,3

3.     Ҳиндистон – 19 143,4

4.     Россия – 7 340,8

5.     Япония – 6 923,3

6.     Германия – 6 323,5

7.     Индонезия – 5 358,3

8.     Бразилия – 5 161,1

9.     Франция – 4 657,2

10.  Буюк Британия – 4 592,1

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Кўп қаватли уйнинг ертўласида акула боқаётганлар аниқланди

Фарғонада кўп қаватли уйнинг ертўласида сунъий ҳавза ташқил қилиб  балиқ боқаётганлар аниқланган.

Ўзбекистон

04.09.2026, 18:31

Қашқадарёда қор ёғди

Бугун 4 сентябр куни Қашқадарё вилоятидаги “Ҳисор” давлат қўриқхонасининг юқори ҳудудларида қор ёғди.

Ўзбекистон

04.09.2026, 17:32

Трамп Украина учун сарфлаган пулларни қайтаришни талаб қилмоқда

АҚШ президенти Дональд Трамп Вашингтон Жо Байден маъмурияти даврида Украина ва НАТОга кўрсатган ҳарбий ёрдами учун Европа давлатларидан маблағ талаб қилиш ниятида эканини маълум қилди.

Сиёсат

04.09.2026, 16:28

Эрон Ёзувчилар уюшмаси мамлакатдаги қатлларни қоралади

Баёнотда айтилишича, ҳеч қандай жиноят, ҳеч қандай айблов ва ҳеч қандай ҳолат инсон ҳаётига қасд қилишни қонунийлаштириб, буни “жазо” деб аташга асос бўла олмайди.

Жаҳон

04.09.2026, 14:55

СИ ходимларни аслидагидан кўра маҳоратлироқ кўрсатмоқда – тадқиқот

Офис ходимларида янги, кўзга кўринмас устунлик пайдо бўлди, иш берувчилар эса буни доим ҳам илғай олмайди.

Фан-технология

04.09.2026, 13:32

Ҳиндистон фуқаролари бошқа давлатлар визаси билан Ўзбекистонга 30 кунгача визасиз кира олади

Ҳиндистон фуқаролари айрим давлатларнинг амалдаги визаларига эга бўлган тақдирда Ўзбекистонга 30 кунгача визасиз кириши мумкин. Янги тартиб 2026 йил 1 сентябрдан кучга кирган.

Сиёсат

04.09.2026, 11:27

Тошкент ва Остона пойгаси: Минтақа осмони учун рақобат кучаймоқда

«Янги Тошкент»да қад ростлаётган аэропорт «минтақа дарвозаси» бўлиши мумкин. Бироқ бу мақомга қўшни Қозоғистон ҳам даъвогарлик қилмоқда.

Ўзбекистон

04.09.2026, 11:24

Покистонда терроризм бўйича “яширин” суд жараёнлари ўтказилади

Покистоннинг Панжоб вилоятида терроризмга оид суд ишларини махфий тарзда ўтказишга имкон берувчи қонун қабул қилинди. 

Жаҳон

04.09.2026, 11:11

Путин: “Менимча, урушни тугатиш имконияти бор”

Владимир Путин Украинадаги урушни якунлаш имконияти мавжудлигини, Зеленский эса битимга воситачилик қилишга уринаётган АҚШ музокарачилари тез орада Москва ва Киевга ташриф буюришини маълум қилди.

Сиёсат

04.09.2026, 09:46

Кореяда тўрт ўзбекистонлик терроризмни молиялаштиришда айбланмоқда

Жанубий Кореяда тўрт нафар ўзбекистонлик Суриядаги террорчи гуруҳга пул ва транспорт воситалари юборганликда айбланиб қўлга олинди. Уларга терроризмни молиялаштиришга қарши кураш тўғрисидаги қонунни бузиш айби қўйилган.

Ўзбекистон

04.09.2026, 09:25

Тошкентда замонавий санъат маркази очилмоқда

6 сентябрь куни Тошкентда CCA Tashkent — Замонавий санъат маркази ўз фаолиятини бошлайди. Марказ 1912 йилда қурилган собиқ дизель электр станцияси биносида жойлашган. 

Маданий

04.09.2026, 08:36

Россия аэропортларидаги чекловлар сабаб Ўзбекистоннинг бир қатор авиарейслари кечиктирилди

Россия Федерациясининг айрим аэропортларида ҳаво кемаларини қабул қилиш бўйича вақтинчалик чекловлар жорий этилгани сабаб Ўзбекистоннинг бир қатор авиарейсларини амалга оширишга ўзгартиришлар киритилди.

Ўзбекистон

03.09.2026, 16:14

Норвегия Россиянинг “Профессор Молчанов” номли кемасини ҳибсга олди

Операция Украинанинг 2014 йилга оид 4,2 миллиард долларлик даъвоси сабабли амалга оширилган.

Жаҳон

03.09.2026, 15:56

Расман: Таиланд Ўзбекистон фуқаролари учун визасиз режимни бекор қилди

2026 йил 15 сентябрдан бошлаб Таиландга кириш қоидалари ўзгармоқда.

Ўзбекистон

03.09.2026, 15:31

Ишлаётган оналарга боласи бир ёшга тўлгунга қадар нафақа тўланади

Президент Шавкат Мирзиёев раислигидаги йиғилишда эҳтиёжманд оилаларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтиришга қаратилган янги ёндашувлар белгиланди.

Ўзбекистон

03.09.2026, 14:48

ЕИ ва НАТО Россияга босимни кучайтиради

Германияда сўнгги вақтларда содир бўлган дронлар билан боғлиқ ҳодисалар ва эҳтимолий диверсиялар Европа Иттифоқи ҳамда НАТОнинг Россияга нисбатан позициясини янада кескинлаштирди. 

Сиёсат

03.09.2026, 14:46

Саида Мирзиёева Қатарда «Ўзбекистон: ҳаракатдаги мерос» кўргазмасида иштирок этди

Ўзбекистон Президенти Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева Қатар Ислом санъати музейида «Ўзбекистон: ҳаракатдаги мерос» кўргазмасининг очилишида иштирок этди.

Маданий

03.09.2026, 14:28

Эрон ракета ва дронлари Қувайтга ҳужум қилди

Қувайт армиясининг маълум қилишича, ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари душман нишонларини тутиб қолгани учун мамлакатда кучли портлашлар эшитилган.

Жаҳон

03.09.2026, 11:53

Ўзбекистон cтартаплар бўйича «Йил мамлакати» деб эълон қилинди

Уч йил ичида 111-ўриндан 79-ўринга — Ўзбекистон дунё стартап харитасида қандай сакраш қилди?

Фан-технология

03.09.2026, 09:57

Пентагон 30 ёшдан катта ҳарбийлар учун тестостерон текширувини жорий қилди

Бу чора-тадбирлар гормонал ва энергия таъминоти билан боғлиқ муаммоларни аниқлаш ҳамда бартараф этиш орқали ҳарбий тайёргарликни оширишга қаратилгани айтилмоқда.

Жаҳон

03.09.2026, 09:55

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →