Дунё иқтисодиётининг 49 фоизига Осиё эгалик қилади
Прогнозларга кўра, жаҳон иқтисодиёти 2026 йилда харид қобилияти паритети (ХҚП) бўйича ўлчанганда тахминан 219 триллион долларга етади.
Иқтисодиёт
14.03.2026, 13:46
Улашиш:

ХҚП глобал иқтисодий рейтингларни қандай шакллантиради?
Ушбу визуализация ҳар бир мамлакат иқтисодиёти ҳажмини ХҚП бўйича мослаштирилган ЯИМ асосида кўрсатади. Бу эса бутун дунё бўйлаб миллий иқтисодиётларни ўзаро солиштиришни осонлаштиради.
2026 йил учун берилган ушбу прогнозлар Халқаро валюта жамғармасига тегишли.

Харид қобилияти паритети (ХҚП) – бу турли мамлакатларда маълум бир товарларнинг нархини ўлчаш усули бўлиб, мамлакатлар валютасининг харид қобилиятини таққослаш учун ишлатилади.
Иқтисодиётларни ХҚП бўйича таққослаганда, жаҳон рейтинги номинал ЯИМдан анча фарқ қилади.
Номинал ЯИМ бўйича Қўшма Штатлар дунёнинг энг йирик иқтисодиёти бўлса-да, ХҚПга мослаштирилганда, Хитой аслида 2014 йилдан бери дунёнинг етакчи иқтисодиёти ҳисобланади.
Бугунги кунда Хитой иқтисодиёти 43,5 триллион долларга баҳоланиб, бу кўрсаткич Қўшма Штатлардаги 31,8 триллион доллардан анча юқори.
Бундан ташқари, дунёнинг энг йирик иқтисодиётлари “мусобақаси”да Осиё номидан қатнашаётган фақат Хитой эмас.
Бугунги кунда жаҳон иқтисодиётининг 49 фоизи Осиё мамлакатлари ҳиссасига тўғри келади ва бу қитъанинг халқаро савдо ва ишлаб чиқаришнинг янги маркази сифатидаги мавқейини мустаҳкамламоқда.
Ҳиндистон харид қобилияти паритети бўйича дунёнинг учинчи йирик иқтисодиёти бўлиб, унинг ҳажми 19,1 триллион долларни ташкил этади. Япония (6,9 трлн доллар), Индонезия (5,4 трлн доллар) ва Жанубий Корея (3,5 трлн доллар)… Барчасида яшаш нархларининг арзонлиги ҳисобига ялпи ички маҳсулотга нисбатан кўп триллион долларлик ўсиш кузатилмоқда.
4,7 миллиард аҳолига эга Осиё дунёдаги энг гавжум қитъа ҳисобланади. Унинг Ветнам ва Таиланд (ҳар бири 1,9 трлн доллар) каби кўплаб кичик ривожланаётган иқтисодиётлари яқин йилларда жадал ўсишда давом этиши кутилмоқда, бу эса қитъанинг келажакдаги устунлиги сақланиб қолишидан далолат.
Ўзбекистон 511 миллиардлик ХҚПга эга бўлиб, 55-ўринни забт этган. Марказий Осиё бўйича энг юқори поғонани эгаллаган Қозоғистон 973 миллиард доллар билан рейтингда 36 ўринда турибди. Қолган минтақа давлатлари:
- Туркманистон – 91‑ўрин (159 млрд. доллар);
- Қирғизистон – 122‑ўрин (69 млрд. доллар);
- Тожикистон – 124‑ўрин (67,7 млрд. доллар).
Европадаги тафовут
Номинал ва ХҚПга (харид қобилияти паритети) мослаштирилган ЯИМ ўртасидаги фарқ яққол кўринадиган ҳудудлардан бири — Европадир.
Номинал ЯИМ кўрсаткичлари бўйича Германия қитъанинг энг йирик иқтисодиёти ҳисобланади. Ундан кейинги ўринларда эса Буюк Британия, Франция, Италия ва Россия жойлашган.
Бироқ харид қобилияти паритети асосида ҳисобланганда вазият ўзгаради. Умумий нархлар нисбатан арзон бўлган мамлакат сифатида Россия иқтисодиёти кескин кўтарилиб, 7,3 триллион долларлик кўрсаткич билан Европанинг энг йирик иқтисодиётига айланади.
Бу мезон бўйича Россия жаҳонда Хитой, АҚШ ва Ҳиндистондан кейин тўртинчи ўринни эгаллайди.
Шу билан бирга, Франция бу кўрсаткич бўйича Буюк Британиядан ҳам ўзиб кетган. Бироқ умумий ҳисобда Евроҳудуд иқтисодиётлари товарларни рақобатбардош нархларда харид қилиш ёки ишлаб чиқариш имкониятига эга бўлган Индонезия ёки Япония каби Осиё давлатларидан ортда қолмоқда.
Янги ривожланаётган бозорлар
Евросиёдан ташқари ҳудудларда ҳам ривожланаётган бозорлар билан боғлиқ ҳолат деярли шунга ўхшаш.
ХҚП бўйича ҳисоблаганда, Бразилия (5,2 триллион доллар) ва Мексика (3,6 триллион доллар) иқтисодиётлари Канада (2,8 триллион доллар)ни ортда қолдириб, Америка қитъасининг иккинчи ва учинчи йирик иқтисодиётларига айланади.
Айни пайтда, жаҳон ялпи ички маҳсулотининг атиги олти фоизини ташкил этадиган Африкада учта ривожланаётган иқтисодиёт — Миср, Нигерия ва Жанубий Африка — ХҚП бўйича ҳисобланган умумий иқтисодий ишлаб чиқаришнинг қарийб 6 триллион долларлик қисмига эгалик қилади.
Харид қобилияти паритети бўйича кучли 10 талик (триллион доллар қийматида)
1. Хитой – 43 491,5
2. АҚШ – 31 821,3
3. Ҳиндистон – 19 143,4
4. Россия – 7 340,8
5. Япония – 6 923,3
6. Германия – 6 323,5
7. Индонезия – 5 358,3
8. Бразилия – 5 161,1
9. Франция – 4 657,2
10. Буюк Британия – 4 592,1
Иқтисодиёт
14.03.2026, 13:46
Улашиш:
машҳур янгиликлар

Тошкентда энг қиммат ва энг арзон квартиралар қайси туманда?
Ўзбекистон
26.06.2026, 17:14

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42

Cobalt сотувлари қулади: UzAuto Motors автокредит шартларини юмшатмоқда
Иқтисодиёт
03.07.2026, 17:30
сўнгги янгиликлар

Ўзбекистонда реклама қўнғироқлари ва СМС-хабарларга янги чекловлар жорий этилади
Ўзбекистон
16.07.2026, 17:35

Ўзбекистонда кутубхоналар сони ошмоқда
Маданий
16.07.2026, 16:47

Айрим Исроил амалдорлари урушни чўзмоқчи — АҚШ витсе-президенти
Сиёсат
16.07.2026, 15:54

Беш йил аввалги башорат: Аргентина Испанияни 3:2 ҳисобида ютади
Спорт
16.07.2026, 15:16

Якуний тинчлик учун Арманистон конституциясини ўзгартириши керак — Боку
Сиёсат
16.07.2026, 14:45

Тошкентда Мустақиллик шоҳ кўчаси яна 16 кунга ёпилади
Ўзбекистон
16.07.2026, 11:40

Ўқишни кўчиришда миллий ва халқаро сертификатлар муҳимми?
Таълим
16.07.2026, 11:37

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди
Таълим
16.07.2026, 11:28

Россияда мигрантлар геолокацияси кузатилиши учун махсус смартфон сотиб олишга мажбурланиши мумкин
Жаҳон
16.07.2026, 10:52

Туркманистон Ўзбекистон SIM-карталарига қарши рейд бошлади
Жаҳон
15.07.2026, 17:58

Европа Иттифоқи ва Украина дрон ишлаб чиқариш бўйича келишувга эришди
Жаҳон
15.07.2026, 16:51

Ўзбекистонда “Шажара” ахборот тизими ишга туширилади
Ўзбекистон
15.07.2026, 15:40

АҚШ Эрон портларига блокада жорий этди
Сиёсат
15.07.2026, 15:11

“Ташаббусли бюджет”нинг иккинчи мавсуми бошланди
Ўзбекистон
15.07.2026, 14:10

Путин энди Си Цзиньпиннинг тенг ҳамкори эмас, балки кичик шеригига айланди
Жаҳон
15.07.2026, 12:06

АҚШ ва Россия Қозоғистондаги космодромдан космик кема учирди
Фан-технология
15.07.2026, 11:38

АҚШда мусулмон эркак дини туфайли пичоқланди
Жаҳон
15.07.2026, 10:02

Хитойнинг ойлик автомобил экспорти 1 миллион донадан ошди
Иқтисодиёт
14.07.2026, 17:31

Аномал иссиқ: айрим ҳудудларда боғчалар ёпилди, чекловлар жорий этилди
Ўзбекистон
14.07.2026, 16:25

Электромобилларнинг «умри» қисқами?
Иқтисодиёт
14.07.2026, 14:48
машҳур янгиликлар

Тошкентда энг қиммат ва энг арзон квартиралар қайси туманда?
Ўзбекистон
26.06.2026, 17:14

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42

Cobalt сотувлари қулади: UzAuto Motors автокредит шартларини юмшатмоқда
Иқтисодиёт
03.07.2026, 17:30
