Hormuzni endi kim boshqaradi?

Eron va AQSH chorshanba kuni bilvosita muzokaralar bosqichini yakunladi, biroq barqaror tinchlikka oid bironta yutuqqa erishilmadi. Bu haqda Reuters ma’lum qildi.

Manbalarga ko‘ra, Dohada ikki mamlakat vakillari ikki kun davomida ikkita muhim masalani – Hormuz bo‘g‘ozidagi kema qatnovi va Eronning muzlatilgan mablag‘larini ozod qilishni muhokama qilgan.

Navbatdagi uchrashuv 9-iyulga rejalashtirilgan Oyatulloh Ali Xomanaiyning dafn marosimidan keyin bo‘lib o‘tadi, deb xabar berdi Qatar Tashqi ishlar vazirligi.

“Dohadagi muzokaralarda ijobiy siljishga erishildi va ular Shveytsariyadagi sammit xulosalariga asoslandi”, — dedi vazirlik matbuot kotibi.

Yadro masalasi ochiq qoldi

Donald Tramp tomonlar Eronning yadroviy dasturiga qaratilgan cheklovlar borasida yaxshi natijalarga erishayotganini aytdi. Ayni shu narsa fevral oyida AQSH va Isroilning urush boshlashiga asosiy sabab bo‘lgandi.

“Eronni yadro qurolidan xolilashtirish yaxshi ketmoqda. Ular juda samarali uchrashuvlar o‘tkazishdi, davomini kuzatamiz”, — dedi Tramp jurnalistlarga.

Biroq manbalarning aytishicha, texnik masalalarga bag‘ishlangan muzokaralarda yadroviy dastur mavzusi umuman ko‘tarilmagan.

AQSh vitse-prezidenti J.D. Vens bu masalaga keyinroq to‘xtalishini ma’lum qildi. “Biz yadroviy masaladan xavotirdamiz, albatta. Bu haqda ham muzokaralarni boshlaymiz”, – dedi u.

Qatar tashqi ishlar vazirligiga ko‘ra, Amerika va Eron vakillari Qatar hamda Pokiston vositachilari bilan alohida muzokaralar o‘tkazgan.

Bo‘g‘ozni kim boshqaradi?

Dastlabki kelishuvga ko‘ra, Eron va AQSH Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashishni qayta tiklashga ruxsat berishi kerak. Urushdan avval bu yerdan jahon neft va suyuqlantirilgan tabiiy gaz savdosining beshdan bir qismi o‘tgan

Garchi yuk tashish qisman tiklangan bo‘lsa-da, strategik suv yo‘lining maqomi noaniqligicha qolmoqda.

27-28-iyun kunlari Eronning yuk kemasiga qilgan hujumi ortidan ikki davlat o‘zaro zarbalar almashdi.

Eron bo‘g‘ozdagi nazoratini xalqaro miqyosda tan olinishiga kuch bilan bo‘lsayam erishishga qat’iy bel bog‘lagan, dedi Eronning yuqori martabali rasmiylari.

Tehron dastlabki kelishuvda ko‘rsatilgan bepul davr tugagach, ya’ni avgust o‘rtalaridan boshlab kemalar qatnovi uchun boj undirilishini e’lon qilgan.

Trampning chorshanba kungi izohlari Eron bilan keng qamrovli urushga qaytish ehtimolini pasaytirdi. “Nazarimda, ular ancha yo‘l bosishdi”, – dedi u.

Trampning bayonotlaridan so‘ng neft narxi so‘nggi 4 oy ichidagi eng past darajaga tushdi.

Hormuzda aniqlik izdan chiqqan

Eron davlat OAV 1-iyul kuni qandaydir xorijiy konteyner kemasi Eron belgilagan tashish yo‘lagidan tashqaridagi sayozlikda qolib ketganini ma’lum qildi.

"Hormuz qayta ochilishda davom etmoqda, biroq bu jarayon notekis, noaniq va shaffof emas", — dedi neft bozori tahlili bilan shug‘ullanuvchi Vanda Insights kompaniyasi asoschisi Vandana Hari.

Bir necha Yevropa davlati bo‘g‘ozni minalardan tozalashga yordam taklif qilgan, biroq Eronda boshqa davlatlar bilan hamkorlik qilish istagi yo‘q.