AQSH bilan vaqtinchalik kelishuvni qayta tiklash bo‘yicha hech qanday siljish yo‘q — Eron rasmiysi

Eronlik rasmiyning Reuters nashriga aytishicha, Eron va AQSh Fors ko‘rfazidagi urushni butunlay to‘xtatish sa’y-harakatlari yuzasidan hamon kelisha olmayapti.

Manbaning ta’kidlashicha, iyun oyida kelishilgan vaqtinchalik bitimni tiklash va uni amalga oshirish muddatlarini belgilash bo‘yicha hech qanday siljish bo‘lmagan.

Bu bayonot Donald Trampning 10-avgust kuni mintaqadagi kemalarga qilingan yangi hujumlar ortidan Eron rahbariyatiga qarshi keskin tanqidi fonida yangradi.

Iyun oyida tuzilgan kelishuvda “barcha jabhalarda harbiy amaliyotlarni tezda batamom to‘xtatish” e’lon qilingan edi, biroq u ko‘p o‘tmay barbod bo‘ldi: Tramp 7-iyul kuni bitim “yakunlangani”ni, bir hafta o‘tib esa Eron Tashqi ishlar vazirligi uning amal qilishi “to‘xtatilgani”ni ma’lum qildi.

AQSh Eronni kelishuv doirasida Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tuvchi yuk tashish yo‘lagini qayta ochish majburiyatini bajarmaganlikda ayblamoqda.

Tehronning ta’kidlashicha, Vashington va’da qilgan majburiyatlarini, jumladan, Eron portlarini qamal qilmaslik va muzlatilgan Eron aktivlarini ozod qilishni amalga oshirmagan.

“Vositachilar orqali muhokama qilinayotgan masalalardan biri AQShning muvaqqat kelishuvga qaytishi va majburiyatlarni bajarish uchun muddat belgilashidir. Bu masalada hech qanday siljish bo‘lgani yo‘q”, — dedi eronlik manba.

Tramp 12-avgust kuni AQSh Hormuz bo‘g‘ozi ustidan “to‘liq nazoratni” o‘rnatganini aytgandi. Biroq Eron tomoni u yopiqligicha qolayotganini va Tehron shartlari qabul qilinmaguncha ochilmasligini ma’lum qildi.

“Eron faqat gapiradi-yu, amal qilmaydi. Endi u Yaqin Sharqning zo‘ravoni emas”, – dedi Tramp o‘zining “Truth Social” platformasida.

Mojaro davomida Tramp goh vaziyatni keskinlashtirish bilan tahdid qilsa, goh tinchlik kelishuvi yaqinligi haqida da’vo qildib turgan.

Muddatni uzaytirishdan darak yo‘q

2-fevralda AQSh va Isroil Eron hududiga hujum boshlaganidan beri, minglab odam halok bo‘ldi Ularning aksariyati Eron va Livan hissasiga to‘g‘ri keladi.

Eron Ummon, Iordaniya, Quvayt, Isroil, BAA va Saudiya Arabistonidagi AQSh obyektlari hamda infratuzilmalariga zarbalar berdi.

Iyun oyidagi vaqtinchalik sulh kelishuviga ko‘ra, tomonlarga Tehronning yadroviy dasturini cheklash va AQSh sanksiyalarini bekor qilish bo‘yicha yakuniy bitimga erishish uchun 60 kun muxlat ajratildi. Bu muddat tomonlarning o‘zaro roziligi bilan uzaytirilishidan umid qilingandi.

12-avgust kuni Turkiyaning Anadolu agentligi, Pokiston hukumati manbalariga tayanib, 60 kunlik muddatni uzaytirish bo‘yicha kelishuvga erishilgani haqida xabar tarqatgan. Biroq eronlik manba buni rad etdi.

Kemalarga hujumlar

Urushgacha Eron va Ummon o‘rtasidagi tor suv yo‘lagi – Hormuz bo‘g‘ozi orqali jahon nefti va suyultirilgan tabiiy gaz oqimining qariyb beshdan bir qismi tashilgan.

Urush boshlanganidan keyin Brent markali neft narxi keskin oshib – urushdan oldingi darajadan qariyb 75 foizgacha – bir barrel uchun 126 dollargacha yetdi.

12-avgust kuni neft narxlari avval oshdi, keyin esa 2026-yilgi neftga bo‘lgan talab ko‘rsatkichlari pasaygach, o‘zgaruvchan savdolarda barqarorlashdi. Brent nefti bir barrel uchun qariyb 88 dollar, AQShning WTI nefti esa 83 dollar atrofida sotildi.