Афғонистон Марказий Осиё билан савдо ҳажмини 10 миллиард долларга етказмоқчи
2026 йил 5 апрель куни Кобулда “Толибон” ташқи ишлар вазири Амир Хон Муттақий мезбонлигида Афғонистон – Марказий Осиё мулоқоти бўлиб ўтди. Унда Марказий Осиё давлатларининг юқори мартабали вакиллари иштирок этди.
Бу 2021 йилдан бери Кобулда “Толибон” мезбонлигида ўтказилган илк учрашувдир.
Учрашув Кобул ва Марказий Осиё ўртасидаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқадиган муҳим қадам сифатида баҳоланмоқда.
“Афғонистон яқин уч-тўрт йил ичида Марказий Осиё давлатлари билан товар айирбошлаш ҳажмини 10 миллиард долларга етказишни мақсад қилган”, – деди ташқи ишлар вазири Амир Хон Муттақий.
Муттақийнинг сўзларига кўра, Афғонистоннинг шимолидаги Марказий Осиё мамлакатлари билан савдо айланмаси 2025 йилда қарийб 2,7 миллиард долларни ташкил этган, бу ўтган йилларга нисбатан сезиларли ўсишдир.
У Кобулда Тожикистон, Туркманистон, Қирғизистон, Ўзбекистон ва Қозоғистон вакиллари иштирокида ўтган “конструктив мулоқот” учрашувида Афғонистоннинг қўшни давлатлар билан янги савдо мақсадини маълум қилди.
Учрашувда сиёсий, иқтисодий ва хавфсизлик, шунингдек, минтақавий ҳамкорлик, савдо-сотиқ ҳамда транзит йўлакларини кенгайтириш масалаларига эътибор қаратилди.
Афғонистон Марказий Осиёни Жанубий ва Ғарбий Осиё билан боғлаш учун ўзининг геоиқтисодий мавқейидан фойдаланишга интилмоқда.
Асосий лойиҳалар орасида Афғонистон ғарбидаги Ҳирот шаҳри билан Туркманистон ўртасидаги йирик лойиҳа – TAPI (Туркманистон–Афғонистон–Покистон–Ҳиндистон) газ қувури ҳам бор бўлиб, унинг Афғонистон ҳудудидаги қисмининг ҳозиргача 25 километрга яқини қуриб битказилган.
Толибон ҳукумати ўз банк секторига нисбатан жорий этилган ва инвесторларни эҳтиёткор бўлишга ундаётган халқаро санкцияларга қарамай, дунё билан савдо қилишга ҳаракат қилмоқда.
Россия 2021 йилда ҳокимиятга қайтган Толибон ҳукуматини расман тан олган ягона давлат бўлиб қолмоқда, бироқ Туркия, Хитой, Ҳиндистон ва БАА каби мамлакатларнинг ҳам Афғонистонда элчихоналари бор.
Денгизга чиқиш имконияти бўлмаган Марказий Осиё ўзининг тарихий муҳим савдо йўли сифатидаги ўрнини тикламоқчи. Россия орқали ўтувчи шимолий йўналиш санкциялар туфайли тўсиқларга учраётгани боис, Афғонистон орқали жанубга, денгизга чиқиш катта аҳамиятга эга.
Arab news нашрининг ёзишича, Афғонистон бир неча ойдан бери шарқий қўшниси Покистон билан зиддиятда, бу эса жиддий гуманитар инқироз ёқасига олиб келиши мумкин. Шу туфайли муқобил ҳамкорлик йўлларини қидирмоқда.
Афғонистон Туркманистон, Ўзбекистон ва Тожикистон билан 2329 километрлик чегарага эга.
Муттақий “ИШИД” гуруҳининг таҳдиди, гиёҳванд моддалар савдоси ва ноқонуний миграция каби айрим масалалар умумий ташвишлар сирасига киришини тан олиб, “умумий чегараларимиз бўйлаб хавфсизликка оид муаммолар энди йўқ” эканини таъкидлади.
