Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи
Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.
Фан-технология
01.04.2026, 10:04
Улашиш:

АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача
Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.
1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.
1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.
Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.
Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони
СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.
1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.
Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.
Буюк Британия: мустақил ядро дастури
Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.
1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.
Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.
Франция: геосиёсий мустақиллик йўли
Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.
Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.
Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.
Хитой: энг тез ривожланган дастур
Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.
Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.
Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.
Исроил: норасмий ядровий давлат
Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.
Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.
Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.
Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати
1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.
Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.
Покистон: рақобат натижаси
Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.
1998 йилда илк синовини ўтказди.
Арсенал: 170 та ядро каллак.
Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур
Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.
Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.
Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.
Ядро қуролидан воз кечган давлатлар
Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:
Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)
Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган
Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган
Ядросиз ҳудудлар
Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:
Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)
Африка (Пелиндаба)
Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)
Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)
Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.
Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.
Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади
машҳур янгиликлар

Ўзбекистонда иккинчи фуқаролик мумкинми?
Ўзбекистон
21.04.2026, 10:35

Ташиев ва Жапаров рақобати: зиддият ортидаги коррупция ва сиёсий ўйинлар
Жаҳон
29.04.2026, 17:48

Май ойида ўзбекистонликлар неча кун дам олади?
Ўзбекистон
28.04.2026, 10:54

Трампнинг тинчини бузган жангари ким?
Жаҳон
27.04.2026, 12:34

“Очофат йиртқичлар” – Трамп, Путин ва Нетаняҳу халқаро ҳуқуқни бузишда айбланди
Жаҳон
21.04.2026, 11:26

Аббос Ароқчи Владимир Путин билан учрашди
Жаҳон
28.04.2026, 10:47
сўнгги янгиликлар

2025 йилда интернет нашрлар қанча фойда кўрди?
Иқтисодиёт
17.05.2026, 20:01

Туркия мактабларида “Марказий Осиё” ўрнига “Туркистон” атамаси қўлланилади
Жаҳон
17.05.2026, 09:08

Кўзи ожизлар учун янгилик: қозоғистонлик олим «кўриш» имконини берувчи қурилма яратди
Фан-технология
16.05.2026, 18:00

Тошкентда нотўғри тўхтаган автомобиллар жарима майдончасига олиб кетилади
Ўзбекистон
16.05.2026, 17:00

Ўзбекистонда эркаклар сони аёлларга нисбатан ҳануз юқори
Ўзбекистон
16.05.2026, 16:29

Дунёда газ ва электр нархи нима учун қимматлашмоқда?
Иқтисодиёт
16.05.2026, 15:31

Қурбон ҳайити куни эълон қилинди: ўзбекистонликлар кетма-кет 5 кун дам олади
Маданий
16.05.2026, 14:48

Нью-Йорк мэрининг Исроил парадида қатнашмаслик қарори баҳсларга сабаб бўлди
Жаҳон
16.05.2026, 12:40

Туркистондаги масжидга “Миромон ота” номи берилади
Маданий
16.05.2026, 09:52

Эҳтиёжманд оилаларга газ ва электр компенсациялари оширилди
Иқтисодиёт
16.05.2026, 09:20

Россия ва Украина 205 нафардан ҳарбий асирни алмашди
Жаҳон
15.05.2026, 17:58

Туркий давлатлар раҳбарлари Аҳмад Яссавий мақбарасини зиёрат қилишди
Маданий
15.05.2026, 16:18

Электр ва газ тарифлари ўзгарди: янги нархлар қандай?
Иқтисодиёт
15.05.2026, 16:06

Ўзбекистонлик аёл Эпштейн иши бўйича гувоҳлик берди
Жаҳон
15.05.2026, 12:15

Тақиқ қўйилган Рубио: у Хитойга қандай кирди?
Жаҳон
15.05.2026, 11:44

“Эрон урушини давом эттиришдан маъно йўқ” – Хитой
Жаҳон
15.05.2026, 10:55

Ҳиндистондаги кучли бўрон қурбонлари сони 111 нафарга етди
Жаҳон
15.05.2026, 10:35

Шавкат Мирзиёев амалий ташриф билан Қозоғистонга боради
Сиёсат
15.05.2026, 10:18

Бухорода Осиё хотин-қизлари иккинчи форуми бошланди
Маданий
15.05.2026, 09:55

Хитой технологик кадрларини АҚШдан ортга қайтармоқда
Жаҳон
14.05.2026, 17:42
машҳур янгиликлар

Ўзбекистонда иккинчи фуқаролик мумкинми?
Ўзбекистон
21.04.2026, 10:35

Ташиев ва Жапаров рақобати: зиддият ортидаги коррупция ва сиёсий ўйинлар
Жаҳон
29.04.2026, 17:48

Май ойида ўзбекистонликлар неча кун дам олади?
Ўзбекистон
28.04.2026, 10:54

Трампнинг тинчини бузган жангари ким?
Жаҳон
27.04.2026, 12:34

“Очофат йиртқичлар” – Трамп, Путин ва Нетаняҳу халқаро ҳуқуқни бузишда айбланди
Жаҳон
21.04.2026, 11:26

Аббос Ароқчи Владимир Путин билан учрашди
Жаҳон
28.04.2026, 10:47

