Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи

Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.

АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача

Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.

1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.

1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.

Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.


Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони

СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.

1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.

Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.

 


Буюк Британия: мустақил ядро дастури

Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.

1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.

Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.


Франция: геосиёсий мустақиллик йўли

Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.

Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.

Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.


Хитой: энг тез ривожланган дастур

Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.

Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.

Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.


Исроил: норасмий ядровий давлат

Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.

Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.

Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.


Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати

1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.

Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.

 

Покистон: рақобат натижаси

Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.

1998 йилда илк синовини ўтказди.

Арсенал: 170 та ядро каллак.

Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур

Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.

Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.

Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.


Ядро қуролидан воз кечган давлатлар

Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:

Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)

Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган

Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган

 

Ядросиз ҳудудлар

Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:

Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)

Африка (Пелиндаба)

Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)

Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)


Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.

Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.

                            Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

АҚШнинг ўқ-дори заҳираси камаймоқда

Пентагон маълумотларига кўра, АҚШнинг Эронга қарши ҳарбий операцияси харажатлари 3 сентябрь ҳолатига 45,1 миллиард долларга етган. Ҳисоб-китоб ҳали якуний эмас.

Иқтисодиёт

19.09.2026, 12:46

Австралияда тарқалган H5N1 вируси инсонлар учун хавфлими?

Австралияда H5N1 қуш гриппи вируси йўқолиб кетиш хавфидаги денгиз шери ва бошқа сутэмизувчиларда аниқланди. Мамлакатда 576 та ҳолат қайд этилган.

Жаҳон

19.09.2026, 11:42

SAT сертификатини ноқонуний олиб бериш билан шуғулланган талабалар аниқланди

Маълум қилинишича, гуруҳ аъзоларининг аксарияти Европадаги нуфузли университетнинг Тошкент шаҳридаги филиали талабалари бўлган.

Таълим

19.09.2026, 11:24

Хитойдаги чўл остида улкан сув манбалари топилди

Олимлар ушбу лойиҳа доирасида шўрхок сувлардан фойдаланиш бўйича махсус синов станциясини ташкил этишди. 

Жаҳон

19.09.2026, 11:14

Gemini киберхавфсизлик синовида учта компания тизимига кирди

Google’нинг Gemini сунъий интеллект модели киберхавфсизлик синови вақтида интернетга чиқиб, учта реал компания тизимига кирган. Модель кейин ҳаракатларини тўхтатган.

Фан-технология

19.09.2026, 10:59

Россияда сайловлардан кейин янги сафарбарлик бўлишидан хавотир кучаймоқда

Урушга қарши номзодлар сайловдан четлатилмоқда, айримлари қамоққа олинган.

Жаҳон

19.09.2026, 10:02

Учкўприкда овқатдан заҳарланганлар сони 60 нафарга яқинлашди

Учкўприк туманида овқатдан заҳарланишда гумон қилинганлар 57 нафарга етди. Бу ҳақда Озиқ-овқат хавфсизлиги қўмитаси маълумот берди. 

Ўзбекистон

19.09.2026, 09:44

Саида Мирзиёева «Ўзбекфильм»ни ривожлантириш режалари билан таништирди

Президент Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева «Ўзбекфильм» киностудиясига бориб, унинг жорий ҳолати ва фаолияти билан танишди. 

Маданий

18.09.2026, 17:19

«Cизга ҳурмат кўрсатилмайди, сиз беморсиз!»: Сурхондарё соғлиқни сақлаш бошқармаси муносабат билдирди

Ижтимоий тармоқларда шов-шув бўлган «Врач доимо ҳақ» эълони юзасидан Сурхондарё вилояти соғлиқни сақлаш бошқармаси расмий муносабат билдирди.

Ўзбекистон

18.09.2026, 15:25

iPhone 18 Pro Max’нинг Россияда 18 та функцияси чекланган

Россияда iPhone 18 Pro Max фойдаланувчилари смартфоннинг айрим функцияларидан тўлиқ фойдалана олмайди. Асосий чекловлар Apple Intelligence тизими ва рус тили қўллаб-қувватланмаслиги билан боғлиқ.

Иқтисодиёт

18.09.2026, 15:13

Ўтган йили 124 нафардан ортиқ экология ҳимоячиси ўлдирилган

2025-йилда экология ҳимоячиларига қарши зўравонлик яна кучайган, қотилликларнинг асосий қисми Лотин Америкасида содир бўлган.

Жаҳон

18.09.2026, 15:10

Эрон Германия элчисини ТИВга чақирди

Эрон Ташқи ишлар вазирлиги Германиянинг Теҳрондаги элчиси Аксель Вильгельм Диттманни Берлин расмийларининг Эронга нисбатан баёнотлари ва Германия дипломатик миссиясининг фаолияти юзасидан норозилик билдириш учун чақирди.

Жаҳон

18.09.2026, 12:21

Россияда Давлат думаси сайловлари бошланди

Россияда Давлат думасининг янги чақириқ депутатларини сайлаш учун уч кунлик овоз бериш жараёни бошланди. Биринчи сайлов участкалари Камчатка ва Чукоткада очилди.

Сиёсат

18.09.2026, 10:51

Ёдгора Зиёмуҳамедова 74 ёшида вафот этди

Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист, таниқли актриса Ёдгора Зиёмуҳамедова 74 ёшида вафот этди. У 34 йилдан зиёд театрда ижод қилиб, 100 га яқин образ яратган.

Маданий

18.09.2026, 10:41

Трамп маъмурияти Саудияга 48 та F-35 сотилишини маъқуллади

АҚШ президенти Дональд Трамп маъмурияти Саудия Арабистонига 48 та F-35 қирувчи самолётини сотиш режасини маъқуллаб, келишувни тасдиқлаш учун Конгрессга тақдим этди. 

Жаҳон

18.09.2026, 09:50

Трамп Канада билан яқинлашгани учун ЕИга таҳдид қилди

АҚШ президенти Дональд Трамп Европа Иттифоқининг Канада билан муносабатларни янада чуқурлаштириш режасини танқид қилиб, Европа товарларига юқори тарифлар жорий этиши ёки савдони қисқартиришини айтди.

Сиёсат

17.09.2026, 17:20

Андижонда илк бор «Yashil uyim» экологик фестивали ўтказилади

26 сентябрь куни Андижон шаҳрида илк бор «Yashil uyim» экологик фестивали бўлиб ўтади. Европа Иттифоқининг молиявий кўмагида ташкил этилаётган тадбирда экологик турмуш тарзи, чиқиндиларни саралаш ва қайта ишлаш ҳамда замонавий илмий-экологик ечимлар ҳақида очиқ мулоқотлар ва амалий машғулотлар ўтказилади.

Ўзбекистон

17.09.2026, 16:39

Беларусь 25 нафар сиёсий маҳбусни озод қилди

Келишув доирасида АҚШ Беларусьнинг икки корхонасига нисбатан санкцияларни олиб ташлайди.

Сиёсат

17.09.2026, 16:39

Ғазо ҳақидаги “NAZA” фильми ижодкорлари фуқароликдан маҳрум қилинади – Нетаняҳу

“NAZA” ҳужжатли фильми атрофидаги кескин баҳслар фонида Биньямин Нетаняху аскарларни танқид қилган шахсларни фуқароликдан маҳрум қилиш лойиҳасини таклиф қилмоқда.

Жаҳон

17.09.2026, 16:19

Бухорода 211 марта қоидабузарлик қилган Tracker жарима майдончасига қўйилди

Бухорода 211 марта йўл ҳаракати қоидасини бузган Tracker 2 автомашинаси жарима майдончасига жойлаштирилди. Автомобил эгасига 137 миллион сўм жарима ҳисобланган.

Ўзбекистон

17.09.2026, 15:57

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →