Cookie Settings

We use cookies to improve your experience.

Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи

Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.

Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи

АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача

Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.

1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.

1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.

Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.


Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони

СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.

1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.

Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.

 


Буюк Британия: мустақил ядро дастури

Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.

1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.

Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.


Франция: геосиёсий мустақиллик йўли

Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.

Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.

Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.


Хитой: энг тез ривожланган дастур

Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.

Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.

Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.


Исроил: норасмий ядровий давлат

Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.

Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.

Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.


Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати

1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.

Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.

 

Покистон: рақобат натижаси

Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.

1998 йилда илк синовини ўтказди.

Арсенал: 170 та ядро каллак.

Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур

Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.

Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.

Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.


Ядро қуролидан воз кечган давлатлар

Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:

Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)

Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган

Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган

 

Ядросиз ҳудудлар

Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:

Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)

Африка (Пелиндаба)

Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)

Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)


Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.

Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.

                            Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Нафақат нефть: Эрон аслида нималарга бой?

Ўн йилдан бери давом этаётган санкциялар, яккаланиш ва иқтисодий инқирозга қарамай, Эрон табиий ресурслар ҳажми бўйича дунёдаги энг бой давлатлардан бири бўлиб қолмоқда. 

Иқтисодиёт

11.05.2026, 16:44

Молиявий хизматлар соҳасида 22,4 фоизлик ўсиш қайд этилди

2026 йил январь–март ойларида Ўзбекистонда кўрсатилган молиявий хизматлар ҳажми 46,8 триллион сўмни ташкил этган. Бу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 22,4 фоизга ошгани билан эътиборли.

Иқтисодиёт

11.05.2026, 16:08

Ҳиндистон бош вазири масофавий ишлашга қайтишни таклиф қилди

Нарендра Моди коронавирус пандемияси даврида қўлланиладиган масофавий иш, виртуал учрашувлар ва видеоконференсиялар амалиётини қайта жорий этиш зарурлигини айтди.

Жаҳон

11.05.2026, 15:40

Яқин Шарқда ёғингарчилик кўпайди: иқлим сунъий бошқарилганми?

Сўнгги ҳафталарда Эрон, Ироқ, Сурия ва Туркияда кучли ёғингарчиликлар кузатилди. Қурғоқчиликдан азият чеккан айрим ҳудудларда сув омборлари тўлди, дарёларда сув сатҳи кўтарилди, баъзи жойларда эса апрель ойи охирида қор ҳам ёғди.

Жаҳон

11.05.2026, 14:48

Ўзбек қизи малай тили бўйича халқаро мусобақа ғолиби бўлди

20 ёшли Тошкент давлат шарқшунослик университети талабаси Мадинабону Абдуллаева Халқаро малай тили бўйича Малайзия Бош вазири мусобақаси ғолиби бўлди.

Таълим

11.05.2026, 14:01

Қиймати 50 млн доллардан ортиқ бўлган лойиҳалар коррупцияга қарши текширувдан ўтади

Адлия вазирлиги Йирик инвестиция лойиҳаларини коррупцияга қарши экспертизадан ўтказиш ва уларнинг рақобат муҳитига таъсирини баҳолаш тартиби тўғрисидаги йўриқномани давлат рўйхатидан ўтказди.

Иқтисодиёт

11.05.2026, 12:55

Британиялик поп юлдуз Dua Lipa Samsung компаниясини судга берди

“Samsung Electronics” компанияси Dua Lipa суратидан телевизор сотишда рухсатсиз фойдаланган. Хонанда зарарни қоплаш учун 15 миллион доллар талаб қилмоқда.

Жаҳон

11.05.2026, 11:26

Бухорода маст ҳайдовчи 40 нафар болани автобусда олиб кетгани аниқланди

Бухоро вилоятининг Ромитан туманида маст ҳолда автобус бошқариб, 40 нафар мактабгача таълим ташкилоти тарбияланувчиларини ташиб кетаётган ҳайдовчи аниқланди.

Ўзбекистон

11.05.2026, 10:47

Ўзбекистонда солиқ тушумлари 24 фоизга ошди

2026 йилнинг биринчи чорагида Ўзбекистонда солиқ тушумлари 63,6 трлн сўмни ташкил этди. Бу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 24 фоизга юқори бўлди.

Иқтисодиёт

11.05.2026, 09:27

Сохта “Нобел” яратиб, ўзини-ўзи мукофотлаган профессор фош бўлди

Франциялик профессор Флорент Монтаклер филология бўйича сохта мукофот жорий этганликда айбланмоқда. У. шунингдек, сохта “Халқаро филология жамияти”ни тузган ва америкалик тилшунос Ноам Чомскийни ҳам мукофотлаган.

Жаҳон

09.05.2026, 16:06

11 май куни мактабларда дарс бўладими?

Ўзбекистонда 9 май – Хотира ва қадрлаш куни беш кунлик иш ҳафтасида фаолият юритувчи ходимлар учун шанба кунига тўғри келгани сабабли, дам олиш куни 2026 йил 11 май – душанбага кўчирилди.

Таълим

08.05.2026, 18:12

Нега “Пиво ўлкаси”да ичкилик даражаси пасайиб кетди?

Пиво истеъмоли бўйича жаҳон чемпиони бўлган Чехияда рекорд даражадаги пасайиш қайд этилди. Пиво заводлари хавотирда бўлса-да, мутахассислар бу ўзгаришга ижобий баҳо бермоқда.

Жаҳон

08.05.2026, 17:11

Саҳродаги тарсаки: Саудия Арабистони Трамп учун «осмонни» ёпди

Саудия Арабистони АҚШга Эронга қарши ҳарбий амалиётлар ўтказиш учун ўз ҳаво ҳудудидан ва Шаҳзода Султон авиабазасидан фойдаланишни расман тақиқлади.

Жаҳон

08.05.2026, 16:36

Оҳангарондаги видеомурожаат Омбудсман назоратига олинди

Ижтимоий тармоқларда Тошкент вилоятининг Оҳангарон шаҳрида яшовчи фуқаро Е.Халиқованинг ўғли А.Халиқов билан боғлиқ видеомурожаати тарқалди. Унда овқат берилмаётгани айтилган.

Ўзбекистон

08.05.2026, 15:35

Шакира Жаҳон чемпионатининг расмий “Dai Dai” қўшиғини тақдим этди

Колумбиялик хонанда Шакира пайшанба куни 2026-йилги Жаҳон чемпионатининг расмий “Dai Dai” қўшиғини оммага намойиш қилди.

Спорт

08.05.2026, 10:48

Диний материалларни текширувчи Telegram бот ишга туширилди

Дин ишлари бўйича қўмита Давлат хавфсизлик хизмати ва Ички ишлар вазирлиги билан ҳамкорликда диний мазмундаги материалларни текшириш имконини берувчи Хавфсиз бот Telegram ботини ишга туширди.

Ўзбекистон

08.05.2026, 10:27

Дунёни бирлаштирган неъмат ёхуд қайси миллат кўпроқ чой ичади?

Дунёда сувдан кейин энг кўп истеъмол қилинадиган ичимлик чойдир. Замон шиддати кўплаб қадимий анъаналаримизни еб битирган бўлса-да, чойхўрлик маданиятимизнинг энг мустаҳкам ва омон қолган бўғини бўлиб қолмоқда.

Маданий

08.05.2026, 09:57

Сурхондарёда ногиронлик нафақаси билан боғлиқ муаммо Омбудсман аралашувидан сўнг ҳал бўлди

Ички ишлар органлари томонидан берилган вақтинча рўйхат ҳақидаги маълумот электрон тизимда акс этмагани сабабли ногиронликни узайтириш жараёни кечикиб кетган. Натижада фуқаро ногиронлик нафақасини ҳам ололмаган.

Ўзбекистон

08.05.2026, 09:20

«Эркин бўлиш», «Эркин гапириш»: Тошкентда журналист аёллар подиумга чиқди

Media Ayvon форуми доирасида Тошкент шаҳрида “Эркин бўлиш", "Эркин гапириш” номли намойиш бўлиб ўтди.

Маданий

07.05.2026, 16:22

Афғонистондаги гуманитар инқироз Марказий Осиёни логистика марказига айлантириши мумкин

Марказий Осиё коридорлари денгиз йўлларига нисбатан узунроқ ва қимматроқ бўлса-да, барқарорликни таъминлай олади. Йўлнинг арзонлиги муҳим эмас. Муҳими – йўлнинг ишончлилиги.

Жаҳон

07.05.2026, 13:30

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →