Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи
Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.
Фан-технология
01.04.2026, 10:04
Улашиш:
АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача
Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.
1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.
1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.
Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.
Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони
СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.
1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.
Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.
Буюк Британия: мустақил ядро дастури
Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.
1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.
Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.
Франция: геосиёсий мустақиллик йўли
Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.
Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.
Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.
Хитой: энг тез ривожланган дастур
Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.
Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.
Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.
Исроил: норасмий ядровий давлат
Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.
Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.
Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.
Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати
1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.
Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.
Покистон: рақобат натижаси
Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.
1998 йилда илк синовини ўтказди.
Арсенал: 170 та ядро каллак.
Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур
Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.
Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.
Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.
Ядро қуролидан воз кечган давлатлар
Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:
Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)
Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган
Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган
Ядросиз ҳудудлар
Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:
Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)
Африка (Пелиндаба)
Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)
Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)
Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.
Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.
Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади
мавзуга оид янгиликлар

Хиросимага атом бомбаси ташланганига 81 йил тўлди
Жаҳон
06.08.2026, 14:01

“Ядровий қурол жаҳон урушига қарши ягона кафолатдир” — Кремль
Сиёсат
24.06.2026, 15:57

Иккинчи жаҳон урушидаги йўқотишлар
Жаҳон
22.06.2026, 15:18
машҳур янгиликлар

ОТМлар супер-контракт миқдорларини эълон қила бошлади
Таълим
02.09.2026, 17:55

Мустақиллик байрамида неча кун дам берилади?
Ўзбекистон
28.08.2026, 16:13

Янги қурилаётган уйдан хонадон сотиб олишда қайси ҳужжатларни текшириш керак?
Ўзбекистон
26.08.2026, 09:52

Эгизак миноралар теракти: 25 йиллик жиноят суди
Жаҳон
27.08.2026, 13:10

Қозоғистон Россияга бензин экспорт қилишдан воз кечди
Иқтисодиёт
27.08.2026, 16:41

Покистон шифохонасида юзага келган ёнғин оқибатида 14 нафар чақалоқ ҳалок бўлди
Жаҳон
26.08.2026, 15:35
сўнгги янгиликлар

АҚШнинг ўқ-дори заҳираси камаймоқда
Иқтисодиёт
19.09.2026, 12:46

Австралияда тарқалган H5N1 вируси инсонлар учун хавфлими?
Жаҳон
19.09.2026, 11:42

SAT сертификатини ноқонуний олиб бериш билан шуғулланган талабалар аниқланди
Таълим
19.09.2026, 11:24

Хитойдаги чўл остида улкан сув манбалари топилди
Жаҳон
19.09.2026, 11:14

Gemini киберхавфсизлик синовида учта компания тизимига кирди
Фан-технология
19.09.2026, 10:59

Россияда сайловлардан кейин янги сафарбарлик бўлишидан хавотир кучаймоқда
Жаҳон
19.09.2026, 10:02

Учкўприкда овқатдан заҳарланганлар сони 60 нафарга яқинлашди
Ўзбекистон
19.09.2026, 09:44

Саида Мирзиёева «Ўзбекфильм»ни ривожлантириш режалари билан таништирди
Маданий
18.09.2026, 17:19

«Cизга ҳурмат кўрсатилмайди, сиз беморсиз!»: Сурхондарё соғлиқни сақлаш бошқармаси муносабат билдирди
Ўзбекистон
18.09.2026, 15:25

iPhone 18 Pro Max’нинг Россияда 18 та функцияси чекланган
Иқтисодиёт
18.09.2026, 15:13

Ўтган йили 124 нафардан ортиқ экология ҳимоячиси ўлдирилган
Жаҳон
18.09.2026, 15:10

Эрон Германия элчисини ТИВга чақирди
Жаҳон
18.09.2026, 12:21

Россияда Давлат думаси сайловлари бошланди
Сиёсат
18.09.2026, 10:51

Ёдгора Зиёмуҳамедова 74 ёшида вафот этди
Маданий
18.09.2026, 10:41

Трамп маъмурияти Саудияга 48 та F-35 сотилишини маъқуллади
Жаҳон
18.09.2026, 09:50

Трамп Канада билан яқинлашгани учун ЕИга таҳдид қилди
Сиёсат
17.09.2026, 17:20

Андижонда илк бор «Yashil uyim» экологик фестивали ўтказилади
Ўзбекистон
17.09.2026, 16:39

Беларусь 25 нафар сиёсий маҳбусни озод қилди
Сиёсат
17.09.2026, 16:39

Ғазо ҳақидаги “NAZA” фильми ижодкорлари фуқароликдан маҳрум қилинади – Нетаняҳу
Жаҳон
17.09.2026, 16:19

Бухорода 211 марта қоидабузарлик қилган Tracker жарима майдончасига қўйилди
Ўзбекистон
17.09.2026, 15:57
машҳур янгиликлар

ОТМлар супер-контракт миқдорларини эълон қила бошлади
Таълим
02.09.2026, 17:55

Мустақиллик байрамида неча кун дам берилади?
Ўзбекистон
28.08.2026, 16:13

Янги қурилаётган уйдан хонадон сотиб олишда қайси ҳужжатларни текшириш керак?
Ўзбекистон
26.08.2026, 09:52

Эгизак миноралар теракти: 25 йиллик жиноят суди
Жаҳон
27.08.2026, 13:10

Қозоғистон Россияга бензин экспорт қилишдан воз кечди
Иқтисодиёт
27.08.2026, 16:41

Покистон шифохонасида юзага келган ёнғин оқибатида 14 нафар чақалоқ ҳалок бўлди
Жаҳон
26.08.2026, 15:35
