Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи
Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.
Фан-технология
01.04.2026, 10:04
Улашиш:
АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача
Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.
1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.
1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.
Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.
Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони
СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.
1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.
Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.
Буюк Британия: мустақил ядро дастури
Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.
1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.
Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.
Франция: геосиёсий мустақиллик йўли
Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.
Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.
Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.
Хитой: энг тез ривожланган дастур
Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.
Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.
Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.
Исроил: норасмий ядровий давлат
Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.
Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.
Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.
Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати
1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.
Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.
Покистон: рақобат натижаси
Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.
1998 йилда илк синовини ўтказди.
Арсенал: 170 та ядро каллак.
Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур
Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.
Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.
Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.
Ядро қуролидан воз кечган давлатлар
Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:
Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)
Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган
Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган
Ядросиз ҳудудлар
Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:
Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)
Африка (Пелиндаба)
Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)
Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)
Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.
Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.
Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади
мавзуга оид янгиликлар

Хиросимага атом бомбаси ташланганига 81 йил тўлди
Жаҳон
06.08.2026, 14:01

“Ядровий қурол жаҳон урушига қарши ягона кафолатдир” — Кремль
Сиёсат
24.06.2026, 15:57

Иккинчи жаҳон урушидаги йўқотишлар
Жаҳон
22.06.2026, 15:18
машҳур янгиликлар

Ўзбекистонга январь-июнь ойларида 21 042 нафар чет эллик ўқиш учун келган
Таълим
10.08.2026, 11:47

Мустақиллик байрамида неча кун дам берилади?
Ўзбекистон
28.08.2026, 16:13

Янги қурилаётган уйдан хонадон сотиб олишда қайси ҳужжатларни текшириш керак?
Ўзбекистон
26.08.2026, 09:52

ОТМлар супер-контракт миқдорларини эълон қила бошлади
Таълим
02.09.2026, 17:55

Эгизак миноралар теракти: 25 йиллик жиноят суди
Жаҳон
27.08.2026, 13:10

Эрон ўғилларимдан бирини ўлдирмоқчи бўлди – Нетаньяху
Жаҳон
25.08.2026, 14:01
сўнгги янгиликлар

Қирғизистон ўрмон қопламининг қарийб 90 фоизидан айрилди
Жаҳон
05.09.2026, 14:39

Донецкда икки аҳоли пункти Россия назоратига ўтди
Жаҳон
05.09.2026, 14:16

БМТ Африканинг ҳақиқий харитасини қўллаб-қувватлади
Жаҳон
05.09.2026, 11:40

Россия Киевдаги хавфсизлик хизмати раҳбарининг идорасини нишонга олди
Жаҳон
05.09.2026, 11:00

Фуқаролар энди мурожаатларини ўзлари назорат қилади
Ўзбекистон
05.09.2026, 10:25

Кўп қаватли уйнинг ертўласида акула боқаётганлар аниқланди
Ўзбекистон
04.09.2026, 18:31

Қашқадарёда қор ёғди
Ўзбекистон
04.09.2026, 17:32

Трамп Украина учун сарфлаган пулларни қайтаришни талаб қилмоқда
Сиёсат
04.09.2026, 16:28

Эрон Ёзувчилар уюшмаси мамлакатдаги қатлларни қоралади
Жаҳон
04.09.2026, 14:55

СИ ходимларни аслидагидан кўра маҳоратлироқ кўрсатмоқда – тадқиқот
Фан-технология
04.09.2026, 13:32

Ҳиндистон фуқаролари бошқа давлатлар визаси билан Ўзбекистонга 30 кунгача визасиз кира олади
Сиёсат
04.09.2026, 11:27

Тошкент ва Остона пойгаси: Минтақа осмони учун рақобат кучаймоқда
Ўзбекистон
04.09.2026, 11:24

Покистонда терроризм бўйича “яширин” суд жараёнлари ўтказилади
Жаҳон
04.09.2026, 11:11

Путин: “Менимча, урушни тугатиш имконияти бор”
Сиёсат
04.09.2026, 09:46

Кореяда тўрт ўзбекистонлик терроризмни молиялаштиришда айбланмоқда
Ўзбекистон
04.09.2026, 09:25

Тошкентда замонавий санъат маркази очилмоқда
Маданий
04.09.2026, 08:36

Россия аэропортларидаги чекловлар сабаб Ўзбекистоннинг бир қатор авиарейслари кечиктирилди
Ўзбекистон
03.09.2026, 16:14

Норвегия Россиянинг “Профессор Молчанов” номли кемасини ҳибсга олди
Жаҳон
03.09.2026, 15:56

Расман: Таиланд Ўзбекистон фуқаролари учун визасиз режимни бекор қилди
Ўзбекистон
03.09.2026, 15:31

Ишлаётган оналарга боласи бир ёшга тўлгунга қадар нафақа тўланади
Ўзбекистон
03.09.2026, 14:48
машҳур янгиликлар

Ўзбекистонга январь-июнь ойларида 21 042 нафар чет эллик ўқиш учун келган
Таълим
10.08.2026, 11:47

Мустақиллик байрамида неча кун дам берилади?
Ўзбекистон
28.08.2026, 16:13

Янги қурилаётган уйдан хонадон сотиб олишда қайси ҳужжатларни текшириш керак?
Ўзбекистон
26.08.2026, 09:52

ОТМлар супер-контракт миқдорларини эълон қила бошлади
Таълим
02.09.2026, 17:55

Эгизак миноралар теракти: 25 йиллик жиноят суди
Жаҳон
27.08.2026, 13:10

Эрон ўғилларимдан бирини ўлдирмоқчи бўлди – Нетаньяху
Жаҳон
25.08.2026, 14:01
