Afg‘oniston Markaziy Osiyo bilan savdo hajmini 10 milliard dollarga yetkazmoqchi
2026‑yil 5‑aprel kuni Kobulda “Tolibon” tashqi ishlar vaziri Amir Xon Muttaqiy mezbonligida Afg‘oniston – Markaziy Osiyo muloqoti bo‘lib o‘tdi. Unda Markaziy Osiyo davlatlarining yuqori martabali vakillari ishtirok etdi.
Bu 2021-yildan beri Kobulda “Tolibon” mezbonligida o‘tkazilgan ilk uchrashuvdir.
Uchrashuv Kobul va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqadigan muhim qadam sifatida baholanmoqda.
“Afg‘oniston yaqin uch-to‘rt yil ichida Markaziy Osiyo davlatlari bilan tovar ayirboshlash hajmini 10 milliard dollarga yetkazishni maqsad qilgan”, – dedi tashqi ishlar vaziri Amir Xon Muttaqiy.
Muttaqiyning so‘zlariga ko‘ra, Afg‘onistonning shimolidagi Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan savdo aylanmasi 2025-yilda qariyb 2,7 milliard dollarni tashkil etgan, bu o‘tgan yillarga nisbatan sezilarli o‘sishdir.
U Kobulda Tojikiston, Turkmaniston, Qirg‘iziston, O‘zbekiston va Qozog‘iston vakillari ishtirokida o‘tgan “konstruktiv muloqot” uchrashuvida Afg‘onistonning qo‘shni davlatlar bilan yangi savdo maqsadini ma’lum qildi.
Uchrashuvda siyosiy, iqtisodiy va xavfsizlik, shuningdek, mintaqaviy hamkorlik, savdo-sotiq hamda tranzit yo‘laklarini kengaytirish masalalariga e’tibor qaratildi.
Afg‘oniston Markaziy Osiyoni Janubiy va G‘arbiy Osiyo bilan bog‘lash uchun o‘zining geoiqtisodiy mavqeyidan foydalanishga intilmoqda.
Asosiy loyihalar orasida Afg‘oniston g‘arbidagi Hirot shahri bilan Turkmaniston o‘rtasidagi yirik loyiha – TAPI (Turkmaniston–Afg‘oniston–Pokiston–Hindiston) gaz quvuri ham bor bo‘lib, uning Afg‘oniston hududidagi qismining hozirgacha 25 kilometrga yaqini qurib bitkazilgan.
Tolibon hukumati o‘z bank sektoriga nisbatan joriy etilgan va investorlarni ehtiyotkor bo‘lishga undayotgan xalqaro sanksiyalarga qaramay, dunyo bilan savdo qilishga harakat qilmoqda.
Rossiya 2021-yilda hokimiyatga qaytgan Tolibon hukumatini rasman tan olgan yagona davlat bo‘lib qolmoqda, biroq Turkiya, Xitoy, Hindiston va BAA kabi mamlakatlarning ham Afg‘onistonda elchixonalari bor.
Dengizga chiqish imkoniyati bo‘lmagan Markaziy Osiyo o‘zining tarixiy muhim savdo yo‘li sifatidagi o‘rnini tiklamoqchi. Rossiya orqali o‘tuvchi shimoliy yo‘nalish sanksiyalar tufayli to‘siqlarga uchrayotgani bois, Afg‘oniston orqali janubga, dengizga chiqish katta ahamiyatga ega.
Arab news nashrining yozishicha, Afg‘oniston bir necha oydan beri sharqiy qo‘shnisi Pokiston bilan ziddiyatda, bu esa jiddiy gumanitar inqiroz yoqasiga olib kelishi mumkin. Shu tufayli muqobil hamkorlik yo‘llarini qidirmoqda.
Afg‘oniston Turkmaniston, O‘zbekiston va Tojikiston bilan 2329 kilometrlik chegaraga ega.
Muttaqiy “ISHID” guruhining tahdidi, giyohvand moddalar savdosi va noqonuniy migratsiya kabi ayrim masalalar umumiy tashvishlar sirasiga kirishini tan olib, “umumiy chegaralarimiz bo‘ylab xavfsizlikka oid muammolar endi yo‘q” ekanini ta’kidladi.
