Судандаги уруш минглаб оилаларни айрилиқ азобига дучор қилди

Халқаро Қизил Хоч қўмитасининг маълумотларига кўра, Судандаги уч йиллик уруш давомида 8 000 дан ортиқ киши бедарак йўқолган. 

Жаҳон

22.05.2026, 15:04

Улашиш:

Судандаги уруш минглаб оилаларни айрилиқ азобига дучор қилди

Бу эрининг одатий қўнғироғи эди. У ишини тугатганини ва уйга қайтишдан олдин бозорга кириб ўтишини айтди. Эри урушдан қайтаётганди.

Аммо Фаҳми ал-Фатеҳ уйига етиб келолмади. Рафиқаси Азаҳер Абдулла аввал дўстлари ва яқинларига қўнғироқ қилди, сўнг Судан армиясидаги эрининг ҳамкасбларига сим қоқди. Фаҳми ал-Фатеҳни охирги марта пойтахт Хартумдаги ҳарбий базадан мотоциклда чиқиб кетаётганида кўришган экан.

Ўшандан бери бир йил ўтди. 3 ёшли ўғли ҳар бир ўтган мотоциклни кўриб, “отам келяпти” деб, бақиради.

 

Sudan’s war has left thousands missing. Many are buried in unmarked graves
Erini qidirib yurgan Azaher Abdulla
 

Халқаро Қизил Хоч қўмитаси маълумотларига кўра, Азаҳер Абдулланинг эри Судандаги уч йиллик уруш давомида бедарак йўқолган 8000 дан ортиқ кишидан биридир.

2023 йил апрелида Судан армияси ва ҳарбийлашган Тезкор қўллаб-қувватлаш кучлари (RSF) ўртасида уруш бошланди.

Ушбу можаро кўплаб оилаларни бир-биридан жудо қилди. Одамлар жон сақлаб қочаётганда яқинларидан айрилган ёки жанглар пайтида изсиз йўқолган.

Ўтган йили Судан армияси пойтахтни ҳарбийлаштирилган жангарилардан қайтариб олганидан сўнг ўн минглаб жасадлар кўмилган номсиз қабрларни топди.

Хартум вилоятида бедарак йўқолганларнинг аксарияти шу ерларга дафн этилган бўлиши мумкин.

Жанглар авж олганда жасадларни қабристонга кўмиш жуда хатарли. Одамлар имкон топган ерига қабр қазишмоқда.

Жорий йилнинг апрель ойида шаҳар бўйлаб машинада юрган “Associated Press” мухбирлари футбол майдонлари ва қабристонлар мурдаларга тўлиб кетганига гувоҳ бўлишди.

 

“Қайтишингизга ишонаман”

Ўтган йил январда эри барвақт уйдан чиқиб кетганида, Азаҳер Абдулла ҳали ухлаётган эди. 38 ёшли фермер ва савдогар Ал-Фотеҳ уруш бошланганида Судан армиясига қўшилган.

У Хартумни ҳарбийлаштирилган Тезкор қўллаб-қувватлаш кучларидан озод қилишда ёрдам бераётганди.

Ўшандан бери 30 ёшли Абдулла бутун шаҳарни кезиб чиқди, касалхона мурдаларини текширди ва армиядан ёрдам сўради.

Эрининг бўлинмасидагилар Ал-Фотеҳни топишга ҳаракат қилишларини, агар ҳеч қандай хабар бўлмаса, бедарак йўқолган деб ҳисобланишини айтишди.

Аёл Хартум чеккасидаги уйида эрининг ҳарбий кийимдаги суратларини варақлаб, бир куни қайтиб келишига ишониб яшамоқда.

Психологларнинг таъкидлашича, яқин кишиси бедарак йўқолган одамлар йиллар давомида чуқур изтиробга дучор бўлишади.

Судандаги баъзи оилалар учун ягона ечим – қидирувни давом эттириш.

 

“Сени топишдан умидимни узганим йўқ”

Сулафа Мустафонинг ўғли икки йил аввал ном-нишонсиз йўқолган. Тортинчоқ йигит, 18 ёшли Сулаймон Абдалсид Хартум яқинидаги дўстининг уйига кетиб, қайтиб келмади.

Sudan Missing People | Nation & World | springfieldnewssun.com

Онаси бомбардимон товушлари акс-садо бериб турган кўчаларни кезиб, уйма-уй юрди. У шифохоналар-у, қамоқхоналаргача борди, юзлаб одамларга ўғлининг суратини кўрсатди.

Ҳатто фарзандининг исмини айтиб чақириш учун ижарага микрофон олди.

“Ўғлимни топишдан умидимни узганим йўқ”, - деди у журналистларга қўллари билан юзини тўсиб.

 

“Қалбимда ўчмас изтироб қолди”

Уруш давом этаётган бир пайтда Суданда одамларни тирик ёки ўлик ҳолда топиш қийин. ДНК таҳлили учун фойдаланиш мумкин бўлган лабораториялар вайрон қилинган, суд-тиббиёт мутахассислари эса деярли қолмаган.

Хартум вилоятида расмийлар Тезкор ҳаракат кучлари ҳудудни назорат қилган пайтда уйлар яқинида, спорт майдонларида ёки йўл бўйида шошилинч дафн этилган 50 мингга яқин жасаднинг қарийб 30 мингини бошқа жойга кўчирди. Бу ишлар ҳамон давом этмоқда.

Тахминан 10 фоиз қайта дафн этилганларнинг шахси аниқланмаган.

Хартум суд-тиббий экспертиза департаменти бош директори Ҳишом Зейнулобиддиннинг айтишича, кун келиб яқинлари билан солиштириш умидида шахси аниқланмаган жасадлардан ДНК намуналари сақлаб қўйилмоқда.

Яқинларини топган-у, бироқ муносиб дафн эта олмаётган оилаларнинг дарди бўлакча.

Абубакар ас-Сувай 73 ёшли акаси Муҳаммаднинг жасадини уйи олдидан жамоат қабристонига кўчириш учун бир йилдан ортиқ вақт кутди.

Тезкор ҳаракат кучлари Муҳаммадни ўлдирган, бироқ қўшнисига ўқ теккан ва чирий бошлаган жасадни дафн этишга уч ҳафтадан сўнг рухсат берган.

Суданда кенг тарқалган Ислом анъанасига кўра, дафн маросимини имкон қадар тез, ўртача 24 соат ичида ўтказиш керак.

“Бу воқеа қалбимда ўчмас изтироб қолдирди”, - деди Абубакар ас-Сувай.

Аввалроқ Судандаги оналар ва болалар ҳаёти хавф остида қолгани ҳақида хабар бергандик.

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Трамп H-1B ишчи визаси учун 103 минг долларлик йиғимни доимий қилмоқчи

АҚШ президенти Дональд Трамп маъмурияти юқори малакали хорижий мутахассислар учун H-1B визасига доир янги аризаларга 103 265 долларлик йиғимни доимий жорий этишни таклиф қилди.

Сиёсат

25.08.2026, 15:19

Диего Марадонанинг “Худонинг қўли” тўпи арзонга – 3,35 миллион долларга сотилди

1986-йилги Жаҳон чемпионатида Аргентина-Англия ўйинида ишлатилган Adidas Azteca тўпи ким ошди савдосида тахмин қилинган 10 миллион долларлик нархига ета олмади.

Спорт

25.08.2026, 15:08

Эрон ўғилларимдан бирини ўлдирмоқчи бўлди – Нетаньяху

“Эрон ўғилларимдан бирини ўлдиришга уринди, шунинг учун хавфсизлик чоралари ҳашамат эмас”, – деди Исроил бош вазири.

Жаҳон

25.08.2026, 14:01

Россия шахматчилари Самарқанддаги Жаҳон шахмат олимпиадасида қатнашмайди

FIDE Президентлик кенгаши Россия шахматчилари ва жамоаларининг Ўзбекистонда ўтказиладиган Жаҳон шахмат олимпиадасида иштирок этишига рухсат бермади.

Спорт

25.08.2026, 11:02

Эрон уруши фонида Ўзбекистонда бензин нархи 33 фоизга ошди

АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий ҳаракатлари бошланганидан кейин дунёнинг камида 145 мамлакатида бензин нархи ошган. Бу даврда Марказий Осиё давлатларида ҳам ёқилғи қимматлашган.

Иқтисодиёт

25.08.2026, 10:25

Қозоғистонда президентга яқин партия парламент сайловида ғалаба қозонди

Қозоғистонда бўлиб ўтган парламент сайловида президент Қосим-Жомарт Тоқаев маъмуриятини қўллаб-қувватловчи Adilet партияси 71,17 фоиз овоз олди.

Жаҳон

25.08.2026, 10:03

Илон Маск ҳамма ўқиши керак деб ҳисоблаган 9 та китоб

Дунёнинг биринчи триллионери Илон Маск кўп вақтини китоб ўқишга сарфлайди. У ҳамма ўқиши керак деб ҳисоблаган 9 та бадиий бўлмаган китобни санаб ўтган.

Маданий

24.08.2026, 18:06

Россия ва Украина мактабларни ҳам урушга мослаштирмоқда

Беш йилдан бери давом этаётган уруш Россия ва Украинада нафақат армияни, балки таълим тизимини ҳам ўзгартирмоқда.

Жаҳон

24.08.2026, 17:51

Шавкат Мирзиёев Дональд Трампга анъанавий ўзбек шийпонларини совға қилди

Миллий ҳунармандчилик намунаси бўлган иккита шийпон аллақачон Вашингтонга етказилган.

Ўзбекистон

24.08.2026, 17:37

Зеленский: Украина «Фламинго» ракеталари Россияда «қишлайди»

Украина президенти узоқ масофали зарба воситалари, жумладан, «Фламинго» ракеталари ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш зарурлигини билдирди.

Жаҳон

24.08.2026, 15:50

Россияда қийин вазиятга тушган фуқароларга Ўзбекистонга қайтишда ёрдам кўрсатилади

Оғир молиявий аҳвол ёки бошқа мураккаб вазият сабабли Ўзбекистонга қайтиш имкониятига эга бўлмаганлар Миграция агентлигининг Россиядаги ваколатхонасига мурожаат қилиши мумкин. 

Ўзбекистон

24.08.2026, 15:10

Жисмоний шахсларга тегишли автотранспорт воситалари 5 миллионтага яқинлашди

Ўзбекистонда жисмоний шахсларга тегишли автотранспорт воситаларининг қарийб 93 фоизини енгил автомобиллар ташкил этади.

Ўзбекистон

24.08.2026, 14:53

Эрон АҚШ босимига қўшилган давлатларга нефть билан таҳдид қилди

Эрон АҚШнинг Теҳронга қарши иқтисодий босим чораларига қўшилган давлатларни душман сифатида кўришини маълум қилди. 

Жаҳон

24.08.2026, 11:30

АҚШ суди Ўзбекистон фуқароларига иммиграцион визалар тақиқини бекор қилди

Нью-Йорк федерал суди АҚШ Давлат департаментининг 75 давлат фуқароларига иммиграцион визалар беришни тўхтатиш тўғрисидаги қарорини ноқонуний деб топди. Қарор Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистон фуқароларига ҳам дахл қилади.

Сиёсат

24.08.2026, 09:36

Беларусь 1 сентябрдан Финляндиядаги элчихонасини ёпади

Беларусь ҳукумати Хельсинкидаги дипломатик ваколатхона фаолиятини 2026 йил 1 сентябрдан тўхтатишга қарор қилди. Қарор сабаби ҳужжатда кўрсатилмаган.

Жаҳон

22.08.2026, 14:41

Арманистон Озарбайжонда қамалган собиқ сепаратистлар олдига кириш йўлини изламоқда

Арманистон Озарбайжонда жазо ўтаётган собиқ қарабоғ сепаратистларини консуллик нуқтайи назаридан зиёрат қилишни ташкил этишда бетараф учинчи давлатдан ёрдам сўраган.

Жаҳон

22.08.2026, 13:44

Ўзбекистонда 10-синф ўқувчилари ўқишини техникумга кўчириши мумкин бўлади

Бу ўқувчиларга касбий таълим олиш имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилиши кутилмоқда. 

Таълим

22.08.2026, 13:06

Россия ТИВ Ўзбекистондан блогер Макаренко фаолиятига ҳуқуқий баҳо беришни сўради

Россия Ташқи ишлар вазирлиги Ўзбекистон ҳукуматидан блогер Никита Макаренко фаолиятига объектив ҳуқуқий баҳо беришни кутаётганини билдирди.

Сиёсат

22.08.2026, 12:00

Россиянинг Украинага охирги ҳужумлари оқибатида 16 киши ҳалок бўлди, 130 киши жароҳатланди

“Бундай ҳужумлар террорчилик ҳаракатларидан бошқа нарса эмас. Биз албатта жавоб қайтарамиз”, — деди Зеленский.

Жаҳон

22.08.2026, 10:47

Туркия Нетаньяхуни Интерполга бермоқчи

Туркия Бош вазир Биньямин Нетаньяху ва яна бир исроиллик амалдорга нисбатан Интерпол орқали халқаро қидирув эълон қилиш жараёнини бошлади.

Жаҳон

22.08.2026, 10:11

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →