Трамп маъмурияти Саудияга 48 та F-35 сотилишини маъқуллади

Умумий битим қиймати тахминан 24,3 миллиард долларга баҳоланмоқда. Келишув ҳали Конгресс тасдиғидан ўтиши керак.
АҚШ Давлат департаменти мазкур савдо Вашингтоннинг ташқи сиёсат ва миллий хавфсизлик мақсадларига хизмат қилишини маълум қилди. Вазирлик баёнотида Саудия Арабистони АҚШнинг НАТОга аъзо бўлмаган муҳим ҳамкори сифатида қайд этилган.

Маъмуриятнинг таъкидлашича, F-35 самолётларини сотиш минтақадаги ҳарбий мувозанатни ўзгартирмайди. Бу АҚШнинг Исроил минтақадаги эҳтимолий рақибларига нисбатан ҳарбий устунликка эга бўлиши кераклиги ҳақидаги узоқ йиллик сиёсати билан боғлиқ.

Қарор Ямандаги вазият кескинлашган пайтга тўғри келди

АҚШнинг қароридан бир кун олдин Ямандаги Ҳусийлар Саудия Арабистонига тегишли F-15 қирувчи самолёти Мариб шаҳри осмонида уриб туширилганини даъво қилган эди. Гуруҳ самолёт қолдиқлари акс этган видеони ҳам тарқатган. Бироқ самолётнинг айнан қандай шароитда йўқ қилингани ҳақида мустақил тасдиқ мавжуд эмас.

Саудия Арабистони Ҳусийлар билан зиддиятда АҚШнинг янада бевосита иштирок этишини сўраган. Вашингтон эса ҳозирча Саудия, Ҳусийлар ва улар қўллаб-қувватлаётган томонлар ўртасидаги можарога тўғридан-тўғри аралашмаслигини билдирган.

Хитой билан боғлиқ хавотирлар

F-35 самолётларининг Саудияга сотилиши Вашингтонда Хитой билан боғлиқ хавфсизлик масалаларини ҳам кун тартибига чиқарган.

The New York Times хабарларига кўра, АҚШ разведка таҳлилчилари Саудиянинг Хитой билан ҳамкорлиги орқали F-35 технологияларига оид маълумотлар Пекин қўлига тушиши эҳтимолидан хавотир билдирган.

АҚШ Конгресси Вакиллар палатасининг Разведка қўмитаси аъзоси Ража Кришнамурти ҳам ушбу хавфлар сабаб келишувга қарши эканини билдирган. Унинг фикрича, АҚШ разведка ҳамжамияти бундай эҳтимолий хавфлар ҳақида огоҳлантирган.

Шу билан бирга, Саудия Арабистони ўтган ой Покистон ва Туркия билан ўзаро мудофаа бўйича «Макка келишуви» деб номланган битимни имзолаган. Бу Риёднинг хавфсизлик масалаларида Вашингтонга боғлиқликни камайтиришга интилаётгани ҳақидаги баҳоларни кучайтирган.

Саудия Арабистони F-35 самолётларини харид қилишга узоқ вақтдан бери қизиқиш билдириб келади. Бироқ Исроил — минтақада ушбу самолётларга эга ягона давлат — уларнинг Риёдга сотилиши юзасидан хавотир билдирган.

Туркия эса F-35 дастурини ишлаб чиқишда иштирок этган NATO аъзоси бўлишига қарамай, 2019 йилдан буён ушбу самолётларни олиш имкониятидан маҳрум. Бунга Анқаранинг Россиядан ҳавога қарши мудофаа тизимларини харид қилгани сабаб бўлган.

Муаллиф: Ҳасанбой ОЧУН